Հայաստանի և Վրաստանի քրեակատարողական հիմնարկների տարբերությունն ըստ Լարիսա Ալավերդյանի

Վերջերս համացանցում հայտնվեցին Թբիլիսիի Գլդանի բանտի աշխատակիցների կողմից կալանավորների նկատմամբ կատարված խոշտանգումները ցուցադրող կադրեր։

Տեսանյութի մեջ երևում է, թե ինչպես են հսկիչները ռետինե մահակներով և նույնիսկ ավելով բռնաբարում բանտարկյալներին։ Կային նաև կադրեր, թե ինչպես է մոտ 20 հսկիչ ոտքով և ձեռքով հերթով ծեծի ենթարկում բանտարկյալներին։ Այդ կադրերը տրամադրվել էին Բելգիայում ընդդիմադիր հեռուստաընկերություններին Գլդանի բանտի նախկին աշխատակցի կողմից, որը մի քանի ամսվա ընթացքում գաղտնի նկարահանումներ էր իրականացնել։

Այս թեմայի շուրջ Lurer.com-ը զրուցեց  Հայաստանի մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան Լարիսա Ալավերդյանի հետ՝ պարզելու համար, թե ինչ իրավիճակ է հայաստանյան բանտերում։

-Տարիներ շարունակ  ես առնչվում եմ այդ հարցի հետ.  բազմիցս ես և մոնիթորինգային խումբը  խոսել ենք դաժան վերաբերմունքի, դաժան ծեծի մասին, նկատել ենք արժանապատվությունը նսեմացնող երևույթներ,  բայց երբեք՝ ո՛չ որպես ՀԿ-ների անդամ, ո՛չ որպես մարդու իրավունքների պաշտպան, ո՛չ էլ որպես պատգամավոր, այն տիպի բողոքներ, ինչպիսին Գլդանի բանտում է եղել, չենք հանդիպել։ Շատ ցավում եմ, որ  այնտեղ դեռ այդպիսի դեպքեր գոյություն ունեն։

-Հնարավո՞ր է, որ պարզապես մեր տեսախցիկները չեն ֆիքսել այդպիսի կադրեր:

 -Բոլոր դեպքերում, բանտերում մոնիթորինգային խումբը աշխատում է տարիներ շարունակ, և ես միայն մի բան կարող եմ ասել. եթե դրա մասին չի խոսում տուժողը, մեզ մնում է միայն կռահել։ Մարդու իրավունքները պաշտպանող շատ տարբեր կազմակերպություններ են մտել և դուրս եկել։ Եթե այդպիսի բաներ լինեին, մի կերպ որևէ մեկին իմաց կտային։ Դրանով զբաղվել են, նկարահանումներ են արել, խոսել  են և՛ էդիկ Բաղդասարյանը, և՛ Ավետիք  Իշխանյանը, և՛ Միքայել Բաղդասարյանը, բայց մոնիթորինգ անող ոչ մի կազմակերպության այդպիսի տվյալներ չեն հասել, այդ տիպի  բողոքներ չեն եկել։

-Իսկ հիմնականում ի՞նչ բնույթի բողոքներ են լինում:

-Լինում են բողոքներ հիմնականում սենյակների գերծանրաբեռնվածության համար,  երբ խցերում մահճակալների թվից ավել մարդ է լինում,  բնական լույսի պակաս է զգացվել՝ գիշեր-ցերեկ էլեկտրականություն է միացված, բայց, այնուամենայնիվ, ինչ վերաբերվում է դաժան վերաբերմունքին ու ծեծին, ցավոք, եղել են դեպքեր, երբ մենք և ՀԿ-ները նկատել և վերահսկել ենք՝ մասնավորապես փախուստի դիմաց Մհեր Ենոքյանին դաժան ծեծի են ենթարկել (Lurer.com. Մհեր Ենոքյանն ուսանել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ատամնաբուժական ֆակուլտետում: 3-րդ կուրսում Ենոքյանը մեղադրվել է համակուրսեցու սպանության մեջ և դատապարտվել մահապատժի, որը հետագայում փոխարինվել է ցմահ բանտարկությամբ։ Մհեր Ենոքյանն իր մեղքը չի ընդունել, և արդեն 10 տարուց ավել է, ինչ պայքարում է դատավճռի փոփոխման համար): Ենոքյանի ծեծի մասին Արդարադատության նախարարությունում  քննարկում է եղել։ Ուզում եմ  նշել, որ ինչքան էլ ֆիքսենք այդ երևույթները, միևնույնն է, չի ստացվի դրանք արմատախիլ անել։ Ճիշտ է, այդպիսի դեպքերն անխուսափելի են, բայց եթե կարողանան ինչ-որ կերպ դրանք վերհանել, ընթացք կստանան։

-Կարո՞ղ ենք Ձեր խոսքից եզրակացնել, որ Հայսստանում կալանավորների վիճակն ավելի լավ է, քան Վրաստանում։

-Մենք դրա մասին արդեն  շատ վաղուց ենք խոսել։ Դեռևս 90-ականների վերջերին Ադրբեջանի, Վրաստանի, Հայաստանի ՄԻՊ կազմակերպություններն ունեցել են միասնական ծրագիր, որի շրջանակներում մոնիթորինգներ են իրականցվել բանտերում. այդ ժամանակ եղանք նաև Թբիլիսիի կենտրոնական բանտում, որտեղ խայտառակ վիճակ էր, այնքան վատ էր, որ երբ մեզ միջազգային կազմակերպությունները հարցրին, թե պայմանները լավացնելու նպատակով ում պետք է առաջին հերթին օգնել,  ասացինք՝ Թիֆլիսի կենտրոնական բանտին։  Իմ աչքերով եմ տեսել, թե ինչ ահավոր վիճակ է. մենք սարսափեցինք՝ կարծես թե անցյալ դարասկզբի ֆիլմեր ենք նայում բանտերի մասին։   

Նելլի Ավետիսյան