Երեխային ո՞ր տարիքից կարելի է մենակ թողնել. ԵՊԲՀ ռեկտորի խորհուրդները՝ ծնողներին

ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը գրել է.

«Հարգելի ծնողներ, նախքան ձեր երեխային թույլ կտաք դրսում լինել առանց մեծահասակների ուղեկցության, սկսեք սովորեցնել երեխային ինքնապահովման հմտություններ, որպեսզի նա աստիճանաբար ավելի ինքնավստահ դառնա:

Եվ այսպես, քա՞նի տարեկան պետք է լինի երեխան, որպեսզի կարողանաք թողնել նրան մի քանի րոպե մենակ․

Այս հարցի պատասխանը կախված է բազմաթիվ գործոններից, ուստի հնարավոր չէ որոշել այն տարիքը, երբ երեխային պետք է թույլ տալ միայնակ խաղալ դրսում: Հաշվի առեք հետևյալ գործոնները, երբ որոշում կայացնեք, թե երբ է ձեր երեխայի համար անվտանգ դրսում մենակ խաղալը:

4 գործոն, որոնք պետք է հաշվի առնել․

Շրջակա միջավայր

Ձեր բակը ցանկապատվա՞ծ է: Եթե բակը պարսպապատ է, ապա 5-ից 6 տարեկանը ճիշտ տարիքն է, երբ երեխան կարող է մի քանի րոպե մենակ խաղալ դրսում: Եթե բակը ցանկապատված չէ, սպասեք, մինչև երեխան մոտ 8 տարեկան լինի, նախքան թույլ տալը, որ նա ամբողջովին մենակ մնա դրսում: Անկախ երեխայի տարիքից, պարբերաբար ստուգեք երեխայի վիճակը: Միշտ տեղյակ եղեք երեխային առանց հսկողության մենակ թողնելու հնարավոր վտանգների մասին: Առանց պարսպապատ բակի, ստիպված կլինեք զգուշանալ բանուկ փողոցներից և մեքենաներից, որոնք շատ արագ են վարում կամ անվտանգ չեն շրջում տարածքում: Նույնիսկ եթե վստահում եք երեխային, անհնար է միշտ տեղյակ լինել նրան այնտեղ սպասվող վտանգների մասին, ուստի վերահսկումը հաջողության բանալին է:

Տեսանելիություն

Կարո՞ղ եք իրականում տեսնել և լսել երեխային դրսում՝ տան ներսում գտնվող պատուհանի կամ դռան միջով: Ավելի անվտանգ է համոզվել, որ երեխան լսելի և տեսանելի է: Վտանգները կարող են տարբեր լինել՝ բակի կոտրված նստարանից կամ ապակուց մինչև անսարք խաղային սարքավորումներ, խաղալիքներ և այլն:

Հասունության մակարդակ

Որքա՞ն հասուն է երեխան: Որպես ծնողներ և դաստիարակներ՝ մենք ծանոթանում ենք մեր երեխայի բնավորությանը: Ուշադիր եղեք որոշ հարցերի նկատմամբ, ինչպիսիք են՝ արդյո՞ք ձեր երեխան ունի պատասխանատվության մասին պատկերացում և իրեն պատասխանատու զգում է, թե ոչ: Արդյո՞ք նա կհեռանա ձեր բակից հարևանի բակ կամ տուն՝ առանց ձեզ նախազգուշացնելու: Երեխան իմպուլսի՞վ է: Նա մտածու՞մ է գործելուց առաջ: Արդյոք երեխան հանգիստ է խաղում, թե ագրեսիվ պահվածք է դրսևորում: Երեխաները պետք է անհատապես գնահատվեն՝ որոշելու նրանց հասունության մակարդակը`դրսում միայնակ խաղալու համար: Արդյո՞ք երեխան հասկանում է, որ չպետք է խոսել անծանոթների հետ կամ գնալ նրանց հետ որևէ պարագայում: Գիտե՞ն, որ փողոցը վազելով չպետք է անցնեն։ Սրանք այն բոլոր հարցերն են, որոնք դուք պետք է ինքներդ ձեզ հարցնեք՝ նախքան ձեր երեխային թույլ տաք խաղալ դրսում մենակ, հատկապես երկար ժամանակ:

Խաղընկերներ

Երեխան ունի՞ եղբայրներ կամ քույրեր կամ ընկերներ, որոնց հետ կարող է խաղալ: Երբ այլ երեխաներ են լինում շրջապատում, նրանք կարող են միմյանց պահվածքին նայել, հետևել կամ ընդօրինակել: Երեխաները ավելի քիչ խոցելի են և ավելի ապահով, երբ խաղում են խմբում, քան երբ խաղում են միայնակ: Եթե ինչ-որ բան պատահի, մեկ այլ երեխա կարող է օգնություն խնդրել և մեծահասակներին պատմել հանգամանքների մասին: Նախքան երեխաներին թույլ կտաք մենակ խաղալ դրսում, նրանց հետ անվտանգության զրույցներ անցկացրեք: Այս խոսակցությունները պետք է ներառեն ձեր մտքերը անծանոթ մարդկանց, հնարավոր վտանգների, արտաքին սահմանների և բացօթյա վարքագծի ցանկացած այլ կանոնների մասին, որոնք ցանկանում եք հաստատել նրանց մոտ: Եթե երեխան բավականաչափ մեծ է, խնդրեք նրան արտակարգ իրավիճակների դեպքում հիշել Ձեր հասցեն և հեռախոսահամարը:

Երբ երեխան մեծանա, հավանական է, որ նա կցանկանա ավելի ինքնուրույն լինել: Նա կարող է ցանկանալ ընկերների հետ զբոսնել այգում կամ գնումներ կատարել կամ ինքնուրույն գնալ դպրոց: Օրենքը չի սահմանում այն տարիքը, որից կարելի է երեխային առանց հսկողության թողնել, բայց նրան մենակ թողնելը, եթե դա նրան վտանգի տակ է դնում, անօրինական է: Երեխային մենակ թողնելը անվտանգ է, թե ոչ, կախված է իրավիճակից, նրա տարիքից և զարգացման փուլից: Երբեք լավ գաղափար չէ երեխաներին կամ փոքր երեխաներին մենակ թողնել, նույնիսկ կարճ ժամանակով:

Երեխաների մեծ մասը հասնում է մի փուլի, երբ նրանք սկսում են խնդրել ինչ-որ բան անել առանց մեծահասակների հսկողության, դա նրանց զարգացման կարևոր մասն է: Փոքր, հասկանալի, կառավարելի քայլերը կօգնեն նրանց դառնալ ինքնուրույն մեծահասակներ:

2021թ.-ին Մեծ Բրիտանիայում այս խորագրով կատարված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ այսօրվա ծնողներին թույլատրվել է միայնակ խաղալ դրսում երկու տարի ավելի վաղ, քան մենք թույլ ենք տալիս մեր երեխաներին:

Մանկական խաղերի բրիտանական ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այժմ երեխաները դառնում են գրեթե 11 տարեկան, նախքան ծնողները նրանց միայնակ դուրս են թողնում: Սակայն ծնողներն ասում են, որ իրենք մինչև ինը տարեկանը դրսում մենակ են խաղացել։

Նա ասաց, որ նման փոփոխության «բարդ» պատճառները ներառում են մտահոգություններ «անծանոթ մարդկանց վտանգի և երթևեկության ինտենսիվության ավելացման վերաբերյալ այն տարածքներում, որտեղ երեխաներն ապրում և խաղում են»: Շոտլանդիայում երեխաներին թույլատրվում է միայնակ խաղալ ավելի վաղ տարիքում, և պարզվել է նաև, որ նրանք ավելի շատ են խաղում, թեև արկածային խաղերի մակարդակը, ինչպիսիք են ծառ բարձրանալը կամ արագ հեծանիվ վարելը, ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում մոտավորապես նույնն էր:

Մասնագետները պնդում են, որ գրավիչ արկածային խաղերն օգնում են երեխաներին սովորել գնահատել ռիսկերը և նվազեցնել անհանգստության մակարդակը:

Մեկ այլ խնդիր է երեխային տանը մենակ թողնելը: Օրենքը տարիքային սահմանափակում չի սահմանում երեխային մենակ թողնելու համար, բայց երեխային մենակ թողնելը, եթե դա նրան վտանգի տակ է դնում, հանցագործություն է: Ծնողները /խնամակալները/ կարող են պատասխանատվության ենթարկվել անտեսման համար, եթե պարզվի, որ նրանք երեխային վտանգի են ենթարկել նրան տանը մենակ թողնելով:

Կարևոր է հաշվի առնել երեխայի հասունությունը: Հնարավոր է և ընդունելի է հասուն 12 տարեկան երեխային մենակ թողնել, բայց ոչ 13 տարեկան կամ ավելի բարձր տարիքի, որը հասուն չէ, բավարար գիտակից չէ և կարող է իրեն կամ ուրիշներին վնաս պատճառել:

Մեծ Բրիտանիայի Երեխաների չարաշահման կանխարգելման ազգային ընկերությունը (NSPCC) խորհուրդ է տալիս, որ`

• նորածիններին, մանկահասակ և շատ փոքր երեխաներին երբեք չպետք է մենակ թողնել

• 12 տարեկանից փոքր երեխաները հազվադեպ են այնքան հասուն/գիտակից լինում, որ կարողանան հաղթահարել արտակարգ իրավիճակները և չպետք է երկար ժամանակ մենակ մնան տանը

• 16 տարեկանից ցածր երեխաները չպետք է գիշերը մենակ մնան տանը:

• Երբեք չպետք է երեխային մենակ թողնել տանը, եթե նա իրեն անհարմար է զգում՝ անկախ նրա տարիքից։

Այսպիսով, չկա որոշակի տարիք, երբ երեխան կարող է ապահով կերպով մենակ մնալ, քանի որ յուրաքանչյուր երեխա եզակի է, և յուրաքանչյուր իրավիճակ տարբեր է: Փոխարենը, ավելի լավ է վերլուծել իրավիճակը և որոշել, թե արդյոք կարծում եք, որ դա անվտանգ է ձեր երեխայի համար: Պետք է հաշվի առնել հետևյալ կետերը`

• Երեխայի տարիքը:

• Նրա զարգացման մակարդակը և կարողությունը:

• Իրեն անվտանգ պահելու և արտակարգ իրավիճակներում «Ի՞նչ անել» իմանալու նրա ունակությունը:

• Որքան «խելացի» է նա փողոցում և կարող է վտանգ զգալ։

• Երեխայի վստահությունը: Արդյոք նրանք իրենց ապահով են զգում, երբ մենակ են մնում, թե անհանգստանում են:

• Օրվա ժամը, և թե որքան ժամանակ են նրանք մենակ մնալու:

• Արդյո՞ք նրանք պետք է հոգ տանեն եղբայրների ու քույրերի մասին, և եթե այո, ապա որոնք են խնամքի պարտականությունները»: