ԵԽ Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացությունը «Խղճի և կրոնական ազատությունների մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ

ԵԽ Վենետիկի հանձնաժողովն իր եզրակացության վերլուծական մասում փաստել է, որ (մեջբերում թարգմանաբար) «Օրենքի նախագիծը ներկայացնում է գործող օրենքի և 2009 ու 2010 թվականների նախագծերի զգալիորեն բարելավված տարբերակը։ Մասնավորապես, Օրենքի նախագծի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում յուրաքանչյուր ոք ունի կրոնի կամ համոզմունքի ազատություն (և ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, ինչը սահմանված է գործող օրենսդրությամբ)։ Ավելին, Օրենքի նախագծով հստակորեն երաշխավորվում է կրոնը կամ համոզմունքը փոխելու իրավունքը, կրոնը կամ համոզմունքը ինչպես միայնակ, այնպես էլ այլոց հետ համատեղ արտահայտելու իրավունքը, առօրյա կյանքում սեփական կրոնին և համոզմունքներին համաձայն գործելու ազատությունը, և ծնողների և խնամակալների` իրենց երեխաների կրոնական դաստիարակությունը սեփական համոզմունքներին համապատասխան ապահովելու ազատությունը, որոնք կրոնի կամ համոզմունքի ազատության հիմնական կողմերն են, և որոնք ամրագրված չեն (չէին) գործող օրենքով և նախորդ օրենքների նախագծերում։
Բացի դրանից, 2.2 հոդվածը նման է ՄԻԵԿ–ի 9-րդ հոդվածի ձևաչափին։ Օրենքի նախագծով կրոնական կազմակերպությունների լուծարումը նախատեսվում է որպես վերջին հնարավոր տարբերակ, և որը կիրառվում է, եթե «խախտումը վերացնելու կամ կանխելու այլ միջոցները սպառված են, կամ այլ կերպ հնարավոր չէ վերացնել խախտումները» (տե՛ս նաև 86-89-րդ պարբերությունները)։ Ընդունվելու դեպքում այս նոր դրույթների միջոցով ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ Վենետիկի հանձնաժողովի նախորդ մեկնաբանություններում նշված առանցքային առաջարկները կամրագրվեն օրենքում, և Հայաստանի իշխանություններին խորհուրդ է տրվում դրանք ընդգրկել Օրենքի նախագծում։»
Հիշեցնենք նաև, որ ԵԽ Վենետիկի հանձնաժողովի նախորդ երկու եզրակացությունները բոլորովին այլ բովանդակությամբ էին, մասնավորապես (մեջբերում եզրակացությունից) «2009 թվականի օրենքի նախագիծը, որն ուսումնասիրվել էր 2009 թվականի համատեղ եզրակացությունում, այնուամենայնիվ այդպես էլ չընդունվեց։ 2010 թվականին Հայաստանի իշխանությունները ներկայացրին «Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի մեկ այլ նախագիծ։ 2010 թվականի օրենքի նախագիծը, որը քննարկվեց Վենետիկի հանձնաժողովի և ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ–ի 2010 թվականի դեկտեմբերի 22-ի միջանկյալ համատեղ եզրակացությունում նույնպես չընդունվեց։ Դրա փոխարեն 2011 թվականին Հայաստանի իշխանությունները մշակեցին «Խղճի և կրոնի ազատությունների մասին» ՀՀ օրենքի ամբողջովին նոր նախագիծ, որը քննարկվել է հանձնաժողովի հոկտեմբերի 14-15 նիստում :
Իհարկե, ԵԽ Վենետիկի հանձնաժողովը ՀՀ կառավարությանն առաջարկել է նաև հավելյալ փոփոխություններ կատարել նշված օրենքի նախագծում, որպեսզի այն ամբողջությամբ համապատասխանի միջազգային չափանիշներին։
Հանձնաժողովի առաջարկած փոփոխություններն ու եզրակացության տեքստին ամբողջությամբ կարող եք ծանոթանալ www.venice.coe.int հասցեում: