Այսօր կսկսվի Եպիսկոպոսաց ժողովը

Հայաստանյայց եկեղեցում առկա հիմնախնդիրների, բարեկարգության ու դրանց լուծման եւ իրականացման ճանապարհների մասին խոսվում է արդեն մեկ հարյուրամյակից ավելի: Այդ հարցին ընդառաջ դեռեւս 20-րդ դարասկզբից գումարվել են բազմաթիվ մեծ ու փոքր ազգային եկեղեցական ժողովներ, հավաքներ, տրվել են որոշակի լուծումներ, բարձրացվել են հիմնահարցեր... Բավական է հիշել Մկրտիչ Ա Խրիմյան կաթողիկոսի օրոք 1906 թ. գումարված ժողովի առաջացրած խանդավառությունը, հակասական զգացումները, քննադատություններն ու երբեմն էլ հիասթափությունները: Այնուամենայնիվ, հակառակ կիրառված ու կիրառվող բոլոր ջանքերին, Հայաստանյայց եկեղեցին կրկին կարիք ունի նմանատիպ ժողովի, որի գումարման ավանդույթն ու ակունքները հասնում են ընդհուպ Ա դարի կես, երբ Հիսուս Քրիստոսի առաքյալներն իրենք էլ, զգալով եկեղեցում առկա հիմնահարցերի լուծման անհրաժեշտությունը, համատեղ որոշում կայացնելու նպատակով ժողով գումարեցին:

Ահա այս տեսլականին ընդառաջ այսօր էլ Հայաստանյայց եկեղեցին շարունակում է առաքյալների կողմից եկեղեցուն տրված ժողովական որոշում կայացնելու ավանդությունը: Սույն թվականի սեպտեմբերի 24-27-ը Հայաստանյայց եկեղեցու Մայր աթոռում գումարվող եպիսկոպոսաց ժողովն այս իմաստով, կարելի է ասել, բացառիկ է: Սակայն այն այդպիսին է ոչ միայն իր արտաքին լայնամասշտաբությամբ, այլ նաեւ պատմական նշանակությամբ ու քննարկվող հարցերի կարեւորությամբ: Առ այս կկամենայինք ընթերցողներին ներկայացնել մեր մի քանի մտածումներն ու խոհերը:

Նախ, Հայ եկեղեցու պատմության մեջ Սսի եւ Էջմիածնի աթոռների համատեղ ժողովի ու կանոնների ընդունման միայն մի դեպք է հայտնի`1651 թ. աշնանը գումարված Երուսաղեմի ժողովը` Փիլիպպոս Ա Աղբակեցի Ամենայն հայոց կաթողիկոսի եւ Ներսես Սեբաստացի Սսի աթոռակալի նախագահությամբ: Այստեղ ընդունված 13 կանոններն իրենց խոհական ու ազգաշեն բովանդակությամբ ամենից առաջ նպատակ ունեին երկու աթոռների միջեւ ստեղծել միասնական գործակցության ու համազգային միության նախապայման:

Իսկ դրանց մասին դրական արձագանքներով ողողված է այդ ժամանակաշրջանի գրեթե ողջ հայ պատմագրությունը: Հետեւաբար, իբրեւ Էջմիածնի Մայր աթոռի ու Անթիլիասի Մեծի տանն Կիլիկիո աթոռի (որը Սսի աթոռի նվիրապետական անմիջական ժառանգորդն է) միջեւ գումարվող ժողով` այն արդեն իսկ իր պատմական նշանակությամբ անգնահատելի մի քայլ է հայ իրականության մեջ:

Երկրորդ, հայտնի է, որ ըստ Հայ եկեղեցու կանոնական ավանդույթի` եպիսկոպոսաց ժողովները պետք է գումարվեն տարին մեկ անգամ` քննելու եւ անհրաժեշտ լուծումներ գտնելու համար եկեղեցու առաջ ծառացած հարցերին ու հիմնախնդիրներին: Այս մասին են խոսում Հայ եկեղեցու ամենաառաջին ժողովներն ու գումարումները: Պատմական տարբեր հանգամանքների բերումով ու իշխող վարչակարգերի անբարյացակամությամբ պայմանավորված Հայաստանյայց եկեղեցին ոչ միշտ է կարողացել իրականացնել այս կարեւոր կանոնական դրույթը: Այսօր արդեն, երբ պատմական հանգամանքներն ու Հայոց անկախ պետականությունն ստեղծում են այդ բարենպաստ հողը, Հայաստանյայց եկեղեցին պետք է վերագտնի համաեկեղեցական ու համազգային հարցերին համատեղ որոշում տալու վճռականությունը: Չէ՞ որ մասնակցող եպիսկոպոսները ներկայացնում են աշխարհասփյուռ ողջ հայությունը` իբրեւ թեմակալ առաջնորդներ ու աթոռակալներ:

Մանրամասները` «Ազգ»-ի այսօրվա համարում: