«Իմը՝ ինձ, քոնը՝ ինձ, բոլորինը՝ ինձ…»

Մինչ Հայաստանի կառավարությունը իբր «գլխապատառ» պայքար է սկսել երկրում մենաշնորհի, ամենաթողության ու կոռուպցիայի դեմ, պարզվում է՝ մեր երկրում հետզհետե է՛լ ավելի է սրվում տնտեսական ճգնաժամն, ու արտագաղթը Հայաստանից ոչ մի րոպե կանգ չի առնում. տնտեսության վիճակը շարունակում է կատաստրոֆիկ մնալ: Ինչ խոսք՝ մենաշնորհների ու կոռուպցիայի դեմ երաշխավորված պայքարը մեկն է այն կարևորագույն միջոցառումներից, որ պետությունը պետք է անկեղծորեն հանձն առնի իրականացնել՝ երկրում իրավիճակ փոխելու համար, սակայն որքան էլ կարող է տարօրինակ հնչել, բացառապես կոռուպցիայի դեմ պայքար մղելով՝ տնտեսության մեջ հնարավոր չի լինի հասնել էական փոփոխությունների ու առաջընթացի, քանի որ դրա համար շատ ավելին է պահանջվում, քան պարզապես կաշառակեր չինովնիկներից երկիրը մաքրելը:

Մեր տնտեսության աճը կանխող ու այն էականորեն խոչընդոտող խնդիրներից մեկն, անշո՛ւշտ, ՓՄՁ-ների խնդիրն է: Ցավալի է, բայց՝ փաստ, որ հատկապես վեջին տարիներին Հայաստանում կտրուկ պակասել են փոքր ու միջին ձեռնարկությունները, ինչի բուն պատճառը խոշորների տնտեսվարման անբարեխիղճ մեթոդներն են: Դիցուք դիտարկենք փոքր ու միջին խանութների խնդիրը մեր երկրում. անգամ անզեն աչքի համար է տեսանելի՝ սուպերմարկետների, հիպերմարկետների ու այլ խոշոր առևտրային օբյեկտների թվի ավելացումը հանգեցրել է մեծ թվով փոքր խանութների փակմանը՝ դրանից բխող բոլոր բացասական հետևանքներով հանդերձ:

Փաստացի ստացվել է այնպես, որ որոշ օլիգարխներ, ինչպիսին նույն Սամվել Ալեքսանյանն է, բացի ասենք շաքարի բիզնեսը մենաշնորհելուց, մենաշնորհել է նաև երկրում մանր ու միջին առևտուրը՝ իր սուպերմարկետներում գնորդների համար ստեղծելով երբեմն այնպիսի պայմաններ, որ վերջիններս այլևս կարիք չեն էլ ունենում ժամանակ ծախսել ու փնտրել ասենք ավելի էժան խանութ. ամանորի առթիվ նույն «Երևան Սիթի» խանութների ցանցի կողմից գնորդներին 200000 դրամի ապառիկի կտրոն հատկացնելու փաստը լիուլի բավարար էր, որ հասկանալի դառնար, թե ինչպիսի կենացմահու պայքար է ընթանում՝ երկրում ոմանց կողմից մանրածախ առևտուրը մենաշնորհելու համար:

Իհարկե, պետությունը չի կարող ուղղակիորեն վերցնել ու ասենք նույն Ալեքսանյանին արգելել մարդկանց «լավություն անել», բայց կարող է այնպիսի միջավայր ստեղծել, որ մեկի պարարտանալը մյուսի ոչնչացման հաշվին չլինի. աշխարհի քաղաքակիրթ երկրներում ընդունված է հիպերմարկետները կառուցել քաղաքից դուրս գտնվող վայրերում, ոչ թե ասենք մայրաքաղաքի կենտրոնում, այլ դրանից դուրս՝ չփակելու նույն ՓՄՁ-ների նորմալ կենսագործունեության համար անհրաժեշտ բոլոր ճանապարհները: Արդյունքում՝ ունենում են և՛ հրաշալի խոշոր առևտրային կենտրոններ՝ ծայրամասերում կամ խոշոր բնակավայրերից դուրս, և՛ նորմալ աշխատող ու տնտեսապես իրենց արդարացնող փոքր ու միջին ՓՄՁ-ներ, որոնց նորմալ աշխատանքից է շատ դեպքերում կախված լինում նաև երկրում տնտեսության ընդհանուր վիճակը: Բայց երևում է՝ մենք դեռ շատ երկար ճանապաշհ ունենք անցնելու, որպեսզի կարողանանք գոնե ինչ-որ կերպ համեմատվել եվրոպական երկրների հետ, քանի որ ոչ մի նշան չկա այն բանի, որ գոնե տեսանելի ապագայում մեր պատասխանատու չինովնիկները կարող են համարձակվել ասենք նույն Սամվել Ալեքսանյանի «հավին քշա ասել». շաքարավազի մենաշնորհի հետ կապված վերջին պատմությունն էլ ձեզ՝ վառ ապացույց…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ