Պարզաբանում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 30.2 հոդվածի վերաբերյալ

Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 30.2 հոդվածը Սահմանադրական դատարանում վիճարկելու առնչությամբ Պետական եկամուտների կոմիտեն անհրաժեշտ է համարում տեղեկացնել, որ «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 30.2 հոդվածի համաձայն` գույքի արգելանքը հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող եկամուտների գծով պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով հարկ վճարողի գույքային իրավունքների սահմանափակման միջոցով հարկային մարմնի կողմից իրականացվող գործողություն է: Գույքի արգելանքը կարող է կիրառվել միայն հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող եկամուտների գծով պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով: Արգելադրման ենթակա է միայն այն գույքը, որն անհրաժեշտ է հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող եկամուտների գծով պարտավորության կատարումն ապահովելու համար` հարկային պարտավորությունների չափով: Նշված պարտավորությունների առկայությունը, որը կարող է հավաստվել ինչպես հարկ վճարողի կողմից` ներկայացվող հաշվարկներում և հաշվետվություններում, այնպես էլ հարկային մարմնի կողմից իրականացվող ստուգման արդյունքում կազմվող ստուգման ակտում, այն իրավական հիմքն է, որի առկայության դեպքում կարող են կիրառվել իրավական հետևանքներ:

Օրենքի նշված դրույթի տառացի և բառացի մեկնաբանությունը, ինչպես նաև դրա կիրառումը չի ենթադրում և չի առաջացնում սեփականության իրավունքի փոփոխություն հարկ վճարողի համար, հետևաբար` «սեփականությունից զրկում»: Այն առկա պարտավորության ապահովման միջոց է, որի իրավական հիմնավորումը ամրագրված է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 04.11.1950թ. Հռոմում ստորագրված կոնվենցիայի 1952 թվականին Փարիզում ստորագրված արձանագրության 1-ին հոդվածում, համաձայն որի` «Յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ ունի գույքից անարգել օգտվելու իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի զրկել իր գույքից, բացառությամբ` ի շահ հանրության և այն պայմաններով, որ նախատեսված են օրենքով և միջազգային իրավունքի ընդհանուր սկզբունքներով:

Նախորդ դրույթները այնուամենայնիվ, չեն խոչընդոտում պետության այնպիսի օրենքներ կիրառելու իրավունքին, որոնք նա անհարժեշտ է համարում, իր հիմնական շահերին համապատասխան, սեականության օգտագործման նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու կամ հարկերի կամ մյուս տուրքերի կամ տուգանքների վճարումն ապահովելու համար»:

Միջազգային նորմի այս դրույթի կիրառմամբ աշխարհի շատ զարգացած երկրներում գործում է հարկային մարմնի կողմից պարտավորությունների ապահովման նպատակով արգելանքի ինստիտուտը: