Մաքսային Միություն` Հայաստանի որևէ նախագահ կարո՞ղ էր արկածախնդիր լինել

Մաքսային միություն մտնելու Հայաստանի որոշումը բուռն քննարկումների ալիք բարձրացրեց: Կարծիքները տրամագծորեն հակադրվում էին, ինչը տրամաբանական է: Սակայն, ինչպես միշտ, այս անգամ եւս տարբեր մոտեցումները մեծ մասամբ պայմանավորված էին արտահայտողների անձնական, խմբային, կուսակցական, քաղաքական շահերով: Մաքսային միության մեջ Հայաստանի մտնելուն դեմ էին Եվրոմիության օժանդակության տարբեր ծրագրերում ընդգրկված, եվրոպական կառույցներում աշխատող, եվրոպական դրամաշնորհներով հասարակական կազմակերպություններ ստեղծած մարդիկ, ավանդաբար արեւմտյան աջակցություն ստացող կուսակցությունները: Նրանք Մաքսային միության կողմնակիցներին անմիջապես պիտակավորեցին «ռուսասերներ» անվանումով:

Մաքսային միությանը մեր միանալու կողմնակիցների մեջ էին ԱՊՀ երկրներում` Ռուսաստան, Բելառուս, բիզնես շահեր ունեցող խոշոր գործարարները, ավանդական ռուսական կողմնորոշում ունեցող քաղաքական կուսակցությունները, ինչպես նաեւ Ռուսաստանում աշխատող հարազատներ ունեցող եւ այդ երկրից փոխանցումներ ստացողները: Նրանք էլ փնովում էին «եվրոպասերներին»ՙ վկայակոչելով Եվրոպայում բարքերի անկումն ու ժամանակակից քաղաքակրթության բացասական ազդեցությունները, մոռանալով եվրոպական իրական բարձր արժեքները:

Այս ամենի մեջ գրեթե չէին նկատվում այն տեսակետները, որոնք չունեին որեւէ կախվածություն այս կամ այն կողմից, եւ եզրակացություններ էին արված միայն առկա քաղաքական եւ տնտեսական առավելություններն ու թերությունները համադրելով: Ընդ որում, ոչ միայն Մաքսային միությանը անդամակցելու կամ ԵՄ-ի հետ խոր եւ համապարփակ պայմանագրի կնքման առումով, այլ նաեւ ներկա իրավիճակի:

Իդեալական տարբերակ կլիներ, եթե Հայաստանը ընտրության առջեւ կանգնած չլիներ` Մաքսային միությա՞նն անդամակցել, թե՞ ԵՄ-ի հետ խոր եւ համապարփակ համագործակցության համաձայնագիր կնքել: Հայաստանի իշխանությունների հույսերը, որ դրանք հնարավոր է համատեղել, ի դերեւ ելան, նախ` Մոսկվայում, երբ նախագահ Սերժ Սարգսյանը համաձայնեց Մաքսային միությանը Հայաստանի միանալուն, ապա դրան հաջորդած ԵՄ պաշտոնյաների հայտարարություններում, որոնք անընդունելի համարեցին Մաքսային միության մեջ լինելը ԵՄ-ի հետ նախաստորագրման պատրաստվող պայմանագրի կնքման հետ: Ի դեպ, Ռուսաստանի նախագահին ուղղված քննադատություններ` Հայաստանին հարկադրելու մեղադրանքով, որքան ասեք եղան, բայց զարմանալիորեն ոչ ոք չքննադատեց ԵՄ պաշտոնյաների կտրուկ արձագանքը եւ պայմանագրի նախաստորագրումից հրաժարվելը: Նրանց մեկնաբանությունը, թե անհնար է միաժամանակ գտնվել երկու ազատ գոտիներում, հիմնավոր չէր, քանի որ դեռ հստակ չէ, թե ի՞նչ է Մաքսային միությունը, եւ հայտնի չեն նրա մաքսատուրքերի չափերը: Հետեւաբար, ո՞վ կարող է հերքել, որ ԵՄ պաշտոնյաների անզիջում կեցվածքը առանձնապես չէր տարբերվում Ռուսաստանի նախագահի կեցվածից եւ պայմանավորված էր քաղաքական, այլ ոչ թե տնտեսական հանգամանքերով:

Մանրամասները` «Ազգ»- ի այսօրվա համարում: