Հոսանքի թանկացման դեմ շարժումը նոր դինամիկա հաղորդեց հայ-ռուսական հարաբերություններին

Երևանում էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ քաղաքացիական ընդվզումը խթան հանդիսացավ հայ-ռուսական հարաբերություններում ծառացած որոշակի խնդրիների արագացված լուծման համար: Դժվար է հստակ ասել, որ Երևանի կենտրոնում շարունակվող ցույցերն էին հիմնական պատճառն այդ խնդիրների լուծման համար, բայց շատ հավանական է, որ նրանք կատալիզատորի դեր խաղացին այս գործընթացում: Այդ կարծիքին են քաղքագետները' վերլուծելով բողոքի ակցիաների և հայ-ռուսական բանակցությունների ընթացքը:

Ռուսական Ինտեռ ՌԱՕ-ի 100%-ոց կապիտալով դուստր ընկերություն համարվող «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերը» մայիսի 8-ին Հանրային ծառայությունները կարգավոր հանձնաժողով է ներկայացրել էլեկտրաէներգիայի սակագները 40%-ով բարձրացնելու հայտ: Հանձնաժողովը հունիսի 17-ի նիստին, չնայած հանրային դժգոհությանը, հայտը բավարարեց մասնակի' 17 տոկոսով: Ընկերության պարտքը կազմում է 250 միլիոն դոլար և այն հայտնվել է բարդ ֆինանսական իրավիճակում:

Որոշումը բուռն հասարակական դժգոհություն առաջացրեց: Հունիսի 19-ից Երևանի բնակիչները սկսել են շուրջօրյա բողոքի ակցիաներ անցկացնել քաղաքում' փակելով կենտրոնական Բաղրամյան պողոտան: Ցուցարարները պահանջում են չեղարկել էլեկտրաէներգիայի սակագաների բարձրացումը, վերանայել գործող սակագները նվազման միտումով, ինչպես նաև պատժել կարգազանց ոստիկաններին, ովքեր բիրտ ուժի կիրառմամբ հունիսի 23-ին ցրեցին խաղաղ բողոքի ակցիայի մասնակիցներին:

Շուրջօրյա բողոքի ակցիաները տվեցին իրենց արդյունքը: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը տնտեսական ոլորտի պատասխանատուների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց, որ թեև ինքը հիմնավոր է համարում սակագների բարձրացումը, սակայն հասարակության մեջ առկա կասկածները փարատելու համար ՀԷՑ-ում կանցկացվի միջազգային աուդիտ: Մինչև աուդիտի ավարտը, որը տարբեր հաշվարկներով կարող է տևել 3-6 ամիս, կառավարությունը, ըստ Սերժ Սարգսյանի, իր վրա կվերցնի հոսանքի թանկացման ողջ բեռը:

Երևանյան ցույցերի ֆոնին տեղի ունեցավ ևս մեկ կարևոր իրադարձություն: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ՌԴ տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովի հետ հանդիպման ժամանակ, հայտարարեց, որ Ռուսաստանը Հայաստանին կտրամադրի 200 մլն դորալ արտոնյալ վարկ բանակի արդիականացման համար, ինչպես նաև հայ իրավապահներին կփոխանցի «Պերմյակովի և Հրաչյա Հարությունյանի գործերը»:

«Ես հստակ չէի կապի Երևանում հոսանքի թանկացման դեմ ցույցերը հայ-ռուսական հարաբերություններում որոշակի խնդիրների լուծման հետ: Ամեն դեպքում Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները նոր չեն ձևավորվել և որոշակի դինամիկայի մեջ են զարգանում: Բայց կարելի է ենթադրել, որ բողոքի ակցիաները խթան հանդիսացան այդ խնդրիների լուծման և դրանց հանրայնացման գործընթացի արագացման համար», - հայտարարեց Կովկասի Ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:

«Մեդիա կենտրոնում» հուլիսի 2-ին քաղաքագետներ Ալեսքսանդար Իսկանդարյանի, Ալեքսանդր Մարգարովի, Ստեփան Սաֆարյանի ու Հանրային խորհրդի ներկայացուցիչ Սուրեն Զոլյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ «Էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ հանրային ընդվզում և իշխանության արձագանք» թեմայով քննարկում:

Սուրեն Զոլյանը նկատեց, որ ՀԷՑ-ի ներկայացրած հայտը հիմնավորված չէ: «Այդ եզրակացությանն են եկել Հանրային խորհրդում քննարկումների արդյունքում: Սակայն դա հաշվի չառնվեց: Կլինի աուդիտ թե չէ, այդքան էլ կարևոր չէ, քանի որ այդ կազմակերպությունում ամեն տարի է անցկացվում աուդիտ: Իսկ հարկային մարմինները շատ լավ գիտեն, թե այնտեղ ինչ է կատարվում: Ուղղակի այս գործընթացում կարևոր էր այն, որ իշխանությանները երիտասարդության ընդվզման արդյունքում հետքայլ կատարեցին բիրտ ուժի կիրառման պրակտիկայից: Սակայն նրանց էությունը չի փոխվել, Հայաստանը շարունակում է մնալ ամենաոստիկանացված երկիրը: Հանրային կոշտ արձագանքը ստիպեց գնալ այդ քայլին», - նշեց Զոլյանը:

Սերժ Սարգսյանի ելույթը Ստեփան Սաֆարյանի որակմամբ խորամանկ և մշակված տեքստ էր:

«Այդ ելույթից հետո շարժումը երկատվեց և թուլացավ: Դա բնական էր, քանի որ Բաղրամյանում հավաքված մարդիկ ունեին ընդհանուր պահանջ, բայց ոչ ընդհանուր մոտեցումներ պայքարի հետագա ծավալման մասին: Սարգսյանը, փաստացի, ասեց, որ մարդիկ չեն վճարի, այլ կառավարությունը կվերցնի իր վրա այդ բեռը: Այլ բան է, որ պետական բյուջեն էլ հանրությանն է պատկանում, սակայն շատերը դա չեն գիտակցում: Կարևորը այդ պահին իրենց գրպանից չվճարեն», - պարզաբանեց Սաֆարյանը:

Հետևաբար, ըստ Սաֆարյանի, մարդկիկ պետք է ընտրեին' մնալ Բաղրամյան պողոտայում և շարունակել քաղաքացիական պայքարը, ինչը շարժումը քիչ-քիչ տանում էր լճացման, գնաին տուն, կամ քաղաքականացնեին գործընթացը:

«Արդյունքում եղավ այն, ինչ եղավ: Քաղաքացիական շարժումը մասնատվեց, բայց չքաղաքականցվեց», - նշեց նա:

Շարժման քաղաքական վերափոխում, ըստ Ալեքսանդր Մարգարովի տեղի չունեցավ, քանի որ սոցիալական բողոքին քաղաքական տեսք ու բովանդակություն տալու հնարավորություն չկար: «Չկա ուժեղ ընդդիմություն, որ այդ բեռը վերցնի իր վրա, իսկ պայքարի դուրս եկած երիտասարդներ մոտ կար մեկ հստակ պահանջ, բայց բացակայում էր գործողությունների պլան», - հավելեց քաղաքգետը:

«Ես տեսնում եմ տեքստերի, լոզունգների, առաջնորդության, ենթակառուցվածքի ստեղծման և հիերարխիայի պակաս: Այդ տիպի բողոքների հետ իշխանությունը կարողանում է աշխատել և իրավիճակը կարգավորել: Սակայն իշխանությունը արձագանքում է տեխնիկական մեթոդներով' բավարարելով ցուցարարների այս կամ այն պահանջը: Բանն այն է, որ հիմնական խնդիրները մնում են չլուծված: Այսինքն' սոցիալ-քաղաքական դժգոհությունը հասարակության մեջ մնում է, այն ոչ մի տեղ չի կորչում, և ամեն հարմար պահի դուրս է գալիս փողոց», - եզրափակեց Ալեքսանդր Իսկանդարյանը: