Պուտինն՝ անլուծելի դիլեմայի առաջ...

Ինչպես հայտնի է, այսօր Սանկտ-Պետերբուրգում մեկնարկում են Սերժ Սարգսյան-Իլհամ Ալիև բանակցությունները, որոնք տեղի են ունենալու Պուտինի միջնորդությամբ։ Հասկանալու համար, թե ինչ կարելի է ակնկալել այս հանդիպումից, պետք է վերլուծել ոչ այնքան այն, թե որոնք են հակամարտության երկու կողմերի ակնկալիքներն ու ձգտումները՝ ստեղծված իրավիճակում, որքան այն հարցը, թե որոնք են իրական նպատակներն աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնները ներկայացնող այն երկրների, որոնք փորձում են հակամարտությունն օգտագործել սեփական շահերի սպասարկման համար ու առաջ մղել իրենց պլանները:

Այն, որ ղարաբաղյան հակամարտության էսկալացիայի հիմքում բացառապես Ալիևի նկրտումները չէին, որ ընկած էին, անհերքելի ճշմարտություն է. առնվազն պետք է կույր լինել՝ չտեսնելու համար, որ տեղի ունեցող գործընթացներն ուղղակիորեն կապված են Արևմուտք-Ռուսաստան հարաբերություններում վերջին տարիներին ակնհայտ դարձած լարվածության հետ, երբ Արևմուտքի փորձերին՝ աշխարհը դարձնելու բացարձակ միաբևեռ ու մեկընդմիշտ այն վերածելու մեկ կենտրոնից կառավարվող երկրների կույտի, Մոսկվան վճռականորեն փորձում է հակազդել՝ հաճախ նույնիսկ նախահարձակ լինելով այս կամ այն ճակատներում:

Բացառություն չէր և Անդրկովկասյան ճակատը, որի «պղտոր ջրերում փորձում են ձուկ որսալ» ինչպես Մոսկվան, այնպես էլ Արևմուտքը: Սա, թերևս, խաղ է՝ բազում հարցականներով, որից գլուխ հանելուն է հենց ուղղված Սանկտ-Պետերբուրգի հանդիպումը, որում Պուտինը ներդրել է իր ողջ քաղաքական կապիտալը՝ փորձելով կատարյալ վերահսկողություն սահմանել տարածաշրջանի վրա:

Չնայած ակներևաբար կարող է թվալ, թե Մերկելի վերջին հայտարաությունը՝ կապված Մոսկվայի՝ տարածաշրջանում ու, մասնավորապես, ղարաբաղյան խնդրում ունեցած բացառիկ դերակատարության հետ, խոսում է այն մասին, որ ուժային կենտրոնները ընդհանուր կոնսենսուսի են եկել Ղարաբաղյան խնդրում՝ բացառելով դրա կարգավորման ուժային մեթոդը, բայց պարզից էլ պարզ է, որ իբր խոստովանելով Կովկասում Պուտինի անվիճելի հեղինակությունը՝ Արևմուտքը Ռուսաստանին կանգնեցնում է փաստի առաջ, ստեղծելով մի իրավիճակ, որից «չոր դուրս գալ» Մոսկվան ոչ մի կերպ չի կարողանալու: Այս առումով, թերևս, Ռուսաստանի համար առավել նախընտրելի կլիներ հակամարտության՝ կրկին սառեցումը, սակայն Պուտինը հրաշալիորեն հասկանում է, որ Ալիևի՝ վերջերս կատարած այն հայտարարությունը, թե «եթե ինչ-որ մեկը կարծում է, որ իրենք անիմաստ բանակցություններ կանցկացնեն նաև հաջորդ 20 տարում, ապա չարաչար սխալվում է», ուղղված էր նախևառաջ իրեն:

Մոսկվան, փաստացի, հայտնվել է երկու քարի արանքում. «այո» ասելով Բաքվին՝ ՌԴ-ն կորցնելու է իր անդավաճան բարեկամին, տարածաշրջանում միակ իրական դաշնակցին՝ Հայաստանին, իսկ ահա բացահայտ աջակցություն ցույց տալով վերջինիս՝ ստիպված է լինելու ընդմիշտ թաղել ունեցած հույսերը՝ կտրելու Բաքվին Թուրքիայի ու, հետևաբար, նաև Արևմուտքի՝ հավիտենական թվացող ազդեցությունից:

Ի դեպ, հակամարտությունը հարկ է դիտարկել ոչ միայն Արևմուտք-Ռուսաստան հարաբերութոյւնների համատեքստում,այլև՝ ՌԴ- Թուրքիա հարաբերությունների, քանի որ չնայած սովորաբար ընդունված է կարծել, թե Էրդողանը Վաշինգտոնի խամաճիկն է, բայց ակնհայտ է, որ այդ խամաճիկության համար Անկարան շատ կոնկրետ գին է պահանջում ԱՄՆ-ից՝ թույլ տալ իրեն կյանքի կոչելու պանթյուրքական ծրագիրը, ուր Թուրքիան դառնալու է ողջ թյուրքական աշխարհի կենտրոնը՝ Առաջավոր Ասիայից մինչև Չինաստան (Հայաստանն այստեղ ավելորդ միավոր է դիտարկվում…):

Այսքանից հետո Մոսկվային մնում է մեկ բան՝ կա՛մ անել ամեն ինչ՝ սառեցնելու հակամարտությունը,պահպանելով տարածաշրջանում սեփական ռազմաքաղաքական լծակները, կա՛մ նոր պատերազմում անձամբ ստանձնել արբիտրի դեր՝ թույլ չտալով Արևմուտքին առաջ ընկնել իրենից (հենց այս սցենարը, թերևս, իրագործվեց Ուկրաինայում):

Թե որ տարբերակը կնախընտրի Պուտինը, թերևս, ցույց կտա ժամանակը, բայց որ Կովկասի խաղաղ օրերն այլևս ավարտվել են, անկասկած է, չէ՞ որ այն ևս աշխարհի մեկ մասնիկն է, աշխարհ, որը հետզհետե գլորվում է մեծ, գլոբալ ու անգամ աշխարհակործան պատերազմի գիրկը…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ