Հոգևոր Հայաստանի դեֆիցիտը

Հռոմի Ֆրանցիսկոս Պապի այցը Հայաստան իսկապես պատմական է։ Այլ խնդիր է, թե պատմականության մասին ինչպիսի ընկալումներ ունեն քաղաքական դասը, հասարակությունը, մենք բոլորս։ Պապի այցն այս օրերին քննարկվել է բազմաթիվ դիտանկյուններից՝ աշխարհաքաղաքական, ընթացիկ և հեռանկարային զարգացումների հարթակներում։ Սակայն, ինձ համար առավել կարևոր է այս այցի բարոյական հետագիծը, որը կարող է խթան հանդիսանալ նոր իրականության, հոգևոր Հայաստանի կայացման համար։

Այդ հետագծի համար ջանքեր պետք է գործադրենք մենք՝ Հայաստանցիներս, մեր քաղաքական, հասարակական, հոգևոր, եղած-չեղած, կայացած-չկայացած էլիտաներով։ Եթե այդ հետագծի կարևոր հանգրվանը չլինի նոր Հայաստանի հաստատումը, ապա Ֆրանցիսկոս պապի այցի պատմականությունը կխամրի՝ վերածվելով սոսկ պետական կարևոր իրադարձության քաղաքական ակտի։ Ֆրանցիսկոսի անձը յուրահատուկ է, վերանձնային, նրա ժուժկալ կենցաղը, հասարակ մարդու կերպարը նոր շունչ են հաղորդել Վատիկանին՝ գլոբալ քաղաքականության հոգևոր, հումանիտար կյանքում նորովի արժևորելով Հռոմի պապի ինստիտուտը։

Այս համատեքստում Հռոմի պապի հայաստանյան այցը ջրբաժանային կարող է լինել մեր երկրի համար։ Միայն այդ դեպքում այն կարող է պատմական համարվել, այդպիսին ընկալվել բառիս բուն իմաստով, որովհետև մենք հիմա լույսի և խավարի վտանգավոր խաչմերուկում ենք, մեր բարոյական և հոգևոր պոտենցիալը մսխելու անդունդին։ Այսօրվա Հայաստանում գերիշխողը սպառողական հոգեբանությունն է, քաղաքական, հանրային հարաբերություններում որոշիչը փողն է՝ հաճախ մարդակուլ իր դրսևորումներով։ Դե իսկ ցավալի է խոստովանել, բարձրաձայնել, բայց անգամ քառօրյա պատերազմն իր հզոր էներգետիկայով, մարտիրոսված տղերքն իրենց անձնազոհությամբ որակապես չազդեցին պետության որակի մասին մեր պատկերացումների վրա։

Երկիրը ծնում է հերոսներ, սակայն ծառայում է ոչ թե նրանց, նրանց ծնող մարդկանց, հասարակությանը, այլ համատարած թշվառությունը, իրենց շքեղ մեքենաների մգեցված ապակիներով անտեսող իշխանական խավին, բացառապես քսակը գնահատող միավոր համարող օլիգարխիային։

Ահա այսպիսի Հայաստան էր ժամանել Հռոմի պապը և ակնհայտ էր այն մարդկային, բարոյական կոնտրաստը, որն առկա է Ֆրանցիսկոսի առաքինի, մարդակենտրոն և նրան դիմավորող արքունյաց դասի կերպարների վարքուկանոնի միջև։ Հռոմի պապն իր այցով, ելույթներով, աղոթքներով հումանիզմի ձայնը լսելի դարձրեց Հայաստանում։ Նույնիսկ ոչ թանկարժեք ավտոմեքենա ընտրելով, հասկացրեց, որ եկել է հասարակ մարդու, նեղյալի, օրվա հացի կարոտ ունեցողի մոտ։ «Մենք պետք է լսենք խոնարհների և աղքատների ձայները»,- Էջմիածնի պատարագի ժամանակ ավետեց Հռոմի Պապը՝ աքսիոմատիկ այս ձևակերպմամբ դարձյալ հակադրվելով հայաստանյան այսօրվա իրականությանը, որտեղ լսելի է զոռբայի, իշխանության և փող ունեցողների ձայները։

Եթե իրապես ուզում ենք պատմական դարձնել Հռոմի պապի հայաստանյան այցը, ապա հետևողականորեն պետք է ձգտենք նոր որակի պետության, որի հիմնական արժեքը, հարստությունը մարդն է՝ իր բարեկեցությամբ ու երջանկությամբ, երազանքի տեսլականով։ Սա էր Ֆրանցիսկոսի հիմնական ուղերձը, ուխտագնացության առաքելությունը։ Սա է նաև քրիստոնեությունը պետականորեն առաջինն ընդունած երկրի կոչումը, որտեղ իշխանավորի ու օլիգարխի զոռբայությունը պետք է տեղի տան՝ խոնարհի կամքը դարձնելով առաջնային։

Սարգիս Հակոբյան