Ռուս-թուրքական մեղրամսի սկի՞զբ

Մի դեպքում Անկարայից են ներողություն խնդրում, մյուս դեպքում Անկարան է ներողություն խնդրում։ Դիվանագիտության մեջ ընդունված գործիքներ են, որոնց շնորհիվ առաջիկա օրերին կկարգավորվեն թուրք-իսրայելական և ռուս-թուրքական հարաբերությունները։

Արդեն այսօր Թուրքիայի և Իսրայելի միջև պաշտոնական փաստաթուղթ կստորագրվի, որով վերջ կդրվի երկու երկրի վեցամյա թշնամական հարաբերություններին, մայրաքաղաքներում կնշանակվեն դեսպաններ։ Այս դեպքում Թել Ավիվը տեղի տվեց թուրքական պահանջներին և պատրաստվում է 20 միլիոն դոլար հատկացնել 2010 թվականի մայիսի 31-ին Գազայի հատված շարժվող «Սավի Մարմարա» նավում զոհված 9 թուրք քաղաքացիների ընտանիքներին։

Բայց, որ ավելի կարևոր է, պաշտոնապես լեգալացնում են Թուրքիայի հումանիտար օգնությունը Գազայի հատվածին։ Այսինքն՝ ամրագրվում է Անկարայի որոշակի ազդեցեդությունը Պաղեստինի ինքնավարության կյանքում։ Սակայն մեր ընթերցողներին ավելի շատ հետաքրքրում են այն զարգացումները, որ տեղի ունեցան ռուս-թուրքական հարաբերություններում։

Անցյալ տարվա նոյեմբերի 24-ին թուրք-սիրիական սահմանին խոցվել է ռուսական ՍՈւ-24-ը, ինչն աննախադեպ քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական ճգնաժամ էր հաուցել ռուս-թուրքական հարաբերություններին։ Եվ ահա երեկ հրապարակվել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի ներողություններով լեցուն նամակն իր ռուսաստանցի գործընկերոջը։

Ավելի ուշ հարևան երկրի նախագահն իր բանավոր խոսքում վերարտադրել է նամակի բովանդակությունը։ Ի դեպ, դատելով այն հանգամանքից, որ Էրդողանի նամակի մասին առաջինը պաշտոնապես ազդարարեց Վլադիմիր Պուտինի աշխատակազմը, կարելի է ենթադրել Անկարայի հաշտության նախաձեռնությունը նախապես համաձայնեցվել է Մոսկվայի հետ, որն արժամանալու է վերջինիս դրական արձագանքին։

Պատմությունը շատ է տեսել ռուս-թուրքական արյունոտ պատերազմներ, որոնց հաջորդել են մեղրամիսային ժամանակները: Պատմությունը կրկնվում է՝ ի հեճուկս մեր վայ հայրենասերների միամիտ պատկերացումներին, թե հեսա-հեսա «բարի» Ռուսաստանը արդար լուծում կտա հայկական հարցին։ Մենք էլ շուրջպար կբռնենք Մասիսի շուրջ։ Այսօրվա Ռուսաստանն ու Թուրքիան հաշտվելու առնվազն մի քանի պատճառ ունեն։ Նախ՝ անչափ նման են նախագահներ Պուտինի և Էրդողանի քաղաքական կերպարները։ Շատ ընդհանուր գծեր կան նրանց հիմնած ավտորիտար համակարգերում։  

Երկրորդ՝ ընդհանուր է նաև Էրդողանի և Պուտինի հակաարևմտյան հռետորաբանությունը, ինչը թերևս մերձեցնեղ գլխավոր գործոն է նրանց համար։

Երրորդ՝ թեև մեր տարածաշրջանում Ռուսաստանը և Թուրքիան մրցակիցներ են, բայց նաև ունեն ընդհանուր շահեր։

Ինչևէ, մենք կանգնած ենք ռուս-թուրքական հերթական դիվանագիտական մեղրամսի շեմին։ Չարագուշակություն անել չեմ ուզում, բայց պատմությունը հուշում է, որ ռուս-թուրքական մերձեցումը կայանում է նաև հայկական շահերի հաշվին։ Ու բնավ էլ պետք չէ զարմանալ, մանավանդ, որ Անկարան ԼՂ խնդրում անվերապահորեն պաշտպանում է Բաքվի տեսակետները։ Իսկ Ռուսաստանը Ադրբեջանի սպառազինության մատակարարման գործընթացի առաջատարն է։

Սարգիս Հակոբյան