Մոսկվային հակադրվելու անկարողությունը

Անցնող շաբաթը քառօրյա պատերազմից հետո ամենաակտիվն էր ԼՂ խնդրի կարգավորման գործընթացում: Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների նոր հանդիպում չի ունեցել, անգամ չի հստակեցվել այդ հանդիպման ժամկետը, սակայն եղան կարևոր բացահայտումներ: Գուցե մի փոքր տարօրինակ կթվա, բայց կարգավորման գործընթացի դեմ բոլոր բացահայտումները տեղի ունեցան Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում, որն անցնող շաբաթ հյուրընկալում էր բարձրաստիճան հյուրերի: 

Շաբաթվա սկզբում՝ ՌԴ ԱԳ նախագար Սերգեյ Լավրովին, շաբաթվա վերջին՝ Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավար Մեվլութ Չավուշօղլունին:

Լավորվ-Մամեդյարով ասուլիսը բացահայտեց, որ Սանկտ Պետերբուգում բանակցային սեղանին դրվել է կոնկրետ փաստաթուղթ կամ առաջարկների փաթեթ: Ռուսական այս նախաձեռնությունը ենթադրում է կարգավորման ոչ թե համապարփակ լուծում, այլ` ստատուս քվոյի խիստ որոշակի փոփոխություն՝ փուլային տարբերակով: Ըստ այդմ, Հայաստանում պարտադրվում են տարածքային զիջումներմ՝ դրա դիմաց ԼՂ-ն ստանում է միջանկյալ ինչ-որ կարգավիճակ` առանց կոնկրետ երաշխիքների, շփման գծում տեղակայվում են ռուսական խաղաղապահներ: Եվ այս ամենը Մոսկվան անում է ադրբեջանին սիրաշահելու նպատակով:

Անզեն աչքով տեսանելի էր, որ Լավրովն ու Մամեդյարովը ինքնավստահ էին, և Բաքվի ասուլիսն անսովոր լավատեսական էր: Հայաստանի իշխանությունները գերադասում են լռել, եթե խոսում են, ապա՝ լակոնիկ: Օրինակ, ՀՀ ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը ակնհայտորեն արձագանքում էր Լավրով-Մամեդյարով ասուլսիսին, սակայն միայն անուղղակի հակադրվեց ռուսական նախաձեռնությանը, նա ընդամենը պնդեց, որ Երևանը խնդրի լուծումը տեսնում  է փաթեթային տարբերակով և առաջնային է համարում Արցախի կարգավիճակի հարցը:

Հասկացողը միայն տողատակերում տեսավ, որ Հայաստանի իշխանությունը դեմ է ռուսական նախաձեռնությանը: Ի դեպ, իշխող ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանն ավելի առաջ գնաց ու, անտեսելով ակնհայտ իրողությունները, փորձեց մոլորության մեջ գցել մեր հանրությանը: Նա ասում է, որ ԼՂ կարգավորման գործընթացում չկա վտանգավոր փաստաթուղթ, որը կարող է վտանգել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի կամարտահայտության իրավունքը: 

Անուղղակիորեն Ռուսաստանին հակադրվեց նաև Հայաստանի վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը: Մեկ ամսով Հայաստանը Ռուսաստանից գազ չի ստանալու` վրացական հատվածում վերականգնողական աշխատանքների իրականացման հետևանքով: Եվ ահա, Աբրահամյանը դիմել է Իրանի առաջին փոխնախագահին` իրանական գազ ներկրելու խնդրանքով: Այս լուրը, բնականաբար, դուր չի գա Մոսկվային, որովհետև, եթե Հայաստանն ունենա գազամատակարարման այլընտրանքային ճանապարհ, ապա դա մեծապես կսահմանափակի ռուսական ազդեցությունը մեր երկրում: Ի դեպ, Թեհրանը բազմիցս հասկացրել է, որ սա իրենց համար առաջին հերթին քաղաքական հարց է, և Իրանը պատրաստ է Հայաստանին գազ մատակարարել ավելի շահավետ պայմաններով: 

Ինչևէ, վերադառնանք բուն թեմային և նկատենք, որ պաշտոնական Երևանը թեև ընդդիմանում է ռուսական պլանին, սակայն հրապարակավ չի հակադրվում դրան: Ավելին` փորձում է տպավորություն ստեղծել, որ ռուսական նախաձեռնություն առհասարակ գոյություն չունի: Մեր դիվանագիտության խեղճությունն ու անողնաշարությունը սրբագրում են այն հերոսությունները, որ մեր տղաները գործեցին քառօրյա պատերազմում: Մեր դիվանագիտությունը հույսը դրել է մեզանից դուրս գործող հանգամանքների վրա: Օրինակ, որ համաշխարհային մյուս կենտրոններին ձեռնտու չէ Պուտին-Լավրովի ծրագիրը, և նրանք փորձելու են տապալել Մոսկվայի նախաձեռնությունը: Մինչդեռ, եթե ունենայինք դիվանագիտություն, որը սպասարկում է ինքնիշխան երկրի շահերը, մեր երկրի ղեկավարությունը բացահայտորեն «ոչ» պետք է ասեր կարգավորման ռուսական պլանին: Մանավանդ, դա «ոչ» է ոչ թե կարգավորման գործընթացին, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին, այլ, ընդամենը, համանախագահներից մեկի առաջարկներին:

Սարգիս Հակոբյան