Այսպե՞ս եք պայքարում կոռուպցիայի դեմ

Ցրտի ու մթի տարիներին տարածված էին էլեկտրաէներգիայի «լևի» գծերը, բայց հետո, երբ գազամատակարարումը վերականգնվեց, քչերի մտքով անցավ գազի «լևի» գիծ կամ, ավելի ճիշտ, խողովակաշար ունենալ: Եթե, իհարկե, չխոսենք առանձին արտադրամասերի, բարձրաստիճան պաշտոնյաներին պատկանող հսկայածավալ ու տաքացման գերժամանակակից սարքավորումներով ջերմոցների մասին, ապա շարքային քաղաքացիներից որևէ մեկն անգամ այսօր չունի գազի «լևի» խողովակաշար, որովհետև այդ գործը գլուխ բերելը հեշտ չէ՝ պայթյունի, հրդեհի վտանգի հետ է կապված, նախապես գազը պետք է անջատվի, բացի այդ, այդպիսի խողովակաշարը թաքցնելը դժվար է:

Քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել է, որ Գուրգեն Դունամալյանը բնակվելով Էջմիածին քաղաքի Միչուրինի փող. 4-րդ փակուղու թիվ 8 տան հասցեում, 2016թ. փետրվարին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արմավիրի ԳԳՄ-ին խաբեության եղանակով խոշոր չափերի գույքային վնաս պատճառելու դիտավորությամբ, նույն փողոցով անցկացված գազի խողովակաշարից քողարկված, հաշվիչի շրջանցումով, ապօրինի միացման միջոցով անորոշ ժամանակով օգտագործել է գազ:

Սակայն, ըստ մեղադրական եզրակացության, Գ. Դունամալյանը հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով: 2016թ. ապրիլի 8-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արմավիրի ԳԳՄ-ի աշխատակիցներ Արթուր Մկրտչյանի և Արթուր Կոնդյանի կողմից իրականացված ստուգման արդյունքում հայտնաբերվել է Գ. Դունամալյանի կատարած հաշվիչի շրջանցումով ապօրինի միացումը և գազի օգտագործումը:

Այս գործում, սակայն, ամենաուշագրավը ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության քննիչի կողմից Գ. Դունամալյանին առաջադրված ու վերադասի կողմից հաստատված մեղադրանքն է: Վերը նշված արարքի համար Գուրգեն Դունամալյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-184-րդ հոդվածի 1-ին մասի (խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով խոշոր չափերի գույքային վնաս պատճառելու հանցափորձը) հատկանիշով, որը նրա կատարած կամ նրան վերագրվող արարքին չի համապատասխանում երկու առումով:

Առաջինը՝ այն, որ տվյալ դեպքում (վերը նկարագրված արարքում) առկա է ոչ թե իր կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցված հանցագործության հատկանիշ, այլ պարզապես ավարտված ու բացահայտված հանցագործություն: Եթե «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արմավիրի ԳԳՄ-ի աշխատակիցները 2016թ. ապրիլի 8-ին ստուգման արդյունքում չհայտնաբերեին Գ. Դունամալյանի կատարած հաշվիչի շրջանցումով ապօրինի միացումը և գազի օգտագործումը, ապա վերջինիս կողմից գազի («Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ գույքի) խոշոր չափերի հափշտակումը և օգտագործումը շարունակվելու էր անորոշ ժամանակով և անորոշ ծավալով: Գ. Դունամալյանը երբևիցե «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությանը չի գրել-տվել որևէ պարտավորագիր, թե գազի խողովակաշարից քողարկված, հաշվիչի շրջանցումով, ապօրինի միացման միջոցով, ասենք, 100 կամ 1000 խմ գազ օգտագործելուց հետո, գազի գողությունն այլևս չի շարունակելու, հետևաբար խոսել ավարտին չհասված հանցագործության մասին կամ մեղադրանք առաջադրելը խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով գույքային վնաս պատճառելու հանցափորձի հատկանիշով պարզապես անհեթեթ է:

Երկրորդ. տվյալ դեպքում ընդհանրապես առկա չէ նաև «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությանը խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով գույքային վնաս պատճառելու հատկանիշ, քանի որ Գ. Դունամալյանի դիտավորությունը, ինչպես ակնհայտ է հենց պաշտոնական տեղեկատվությունից, ոչ թե նշված ընկերությանը խաբեության եղանակով խոշոր չափերի գույքային վնաս պատճառելն է եղել, այլ գազի խողովակաշարից քողարկված, հաշվիչի շրջանցումով, ապօրինի միացմամբ գազի, բնականաբար, ապօրինի օգտագործումը, այսինքն՝ գազի գողությունը, ինչով էլ ընկերությանը պատճառվել է խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Ընդ որում, մեղադրանքը 34-184-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշով է առաջադրվել չնայած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 184-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայի, որում հստակ գրված է՝ «Խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով սեփականատիրոջը կամ գույքի այլ տիրապետողին խոշոր չափերի վնաս պատճառելը, եթե բացակայում են հափշտակության հատկանիշները…»: Այս դեպքում, քանի որ խոսքը գազի խողովակաշարից քողարկված, հաշվիչի շրջանցումով, ապօրինի միացման միջոցով գազի օգտագործման մասին է, ուղղակի առկա է սեփականատիրոջից («Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ից) գույքի (գազի) հափշտակության հանգամանքը:

Վերոնշյալ ակնհայտ անհամապատասխանությունները նկատելուց հետո, ինձ, բնականաբար, հետաքրքրեց, թե քննիչի կամ մեղադրյալի համար ի՞նչ տարբերություն կա, եթե մեղադրանքն առաջադրված է ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի (գողությունը, որը կատարվել է խոշոր չափերով), այլ հիշյալ արարքին անհամապատասխան 34-184-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշով: Պարզապես համեմատեցի Քրեական օրենսգրքով դրանց համար սահմանված պատիժները: Պարզվեց, որ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար սահմանված է տուգանք' նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում' երկուսից հինգ տարի ժամկետով, մինչդեռ 34-184-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար սահմանված է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Հօգուտ մեղադրյալի էական տարբերություններն ուղղակի ակնհայտ են:

Ավելին. բնական գազը (մեթանը), ինչպես գիտենք, դյուրավառ, պայթյունավտանգ գազ է, և Գ. Դունամալյանը (եթե իսկապես նա է իրեն մեղսագրվող տվյալ արարքի հեղինակը) գազի խողովակաշարից քողարկված միացում չէր կարող կատարել, եթե վստահ չլիներ, որ գազի մատակարարումը դադարեցված է և խողովակաշարում չկա նույնիսկ գազի մնացորդային պայթյունավտանգ ծավալ: Բնականաբար, հարց է առաջանում, թե նա տվյալ գործողությունն արդյոք չի՞ կատարել «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ինչ-որ աշխատակցի կամ աշխատակիցների հետ նախնական հանցավոր համաձայնությամբ, ինչը չի բացահայտվել թերի քննության կամ կոռուպցիայի հետևանքով: Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում արդյոք փորձ արվե՞լ է բացահայտել ապօրինի միացումը կատարելուն հնարավոր օժանդակողների ու մասնակիցների շրջանակը: Դրա համար առնվազն տեխնիկական փորձաքննություն պետք է նշանակվեր, նշանակվե՞լ է արդյոք… Առանց գազամատակարարման կազմակերպության համապատասխան աշխատակցի (աշխատակիցների) աջակցության, հնարավո՞ր էր գազի խողովակաշարին ապօրինի միացում կատարել, եթե նկատի ունենանք գազի պայթյունավտանգ և հրդեհավտանգ լինելու հանգամանքը:

Խիստ զարմանալի է նաև, թե տվյալ դեպքում ինչո՞ւ մեղադրանք չի առաջադրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի («Գույքը դիտավորությամբ ոչնչացնելը կամ վնասելը») 2-րդ մասի 1-ին կետով: Այսինքն՝ այս դեպքում առկա է գողության եղանակով գույքի հափշտակություն, որի առարկան գազն է, սակայն, բացի այդ, նաև վնաս է պատճառվել գազամատակարարման ընկերության գույքին՝ խողովակաշարին, քանի որ ապօրինի միացումը անխուսափելիորեն հանգեցնում է համակարգին այնպիսի միջամտության, որի արդյունքում վնասվում է համակարգը: Ընդ որում, եթե գազի խողովակաշարին ապօրինի միացումը կատարվել է զոդման կամ եռակցման միջոցով, ապա վնասը պատճառվել է հանրավտանգ եղանակով, քանի որ գազամատակարարման խողովակաշարը զոդման հատուկ անվտանգ եղանակներ է ենթադրում:

Կարծում եմ, տուժող է նաև բարեխիղճ բաժանորդը, որը գազի դիմաց ավելին է վճարում, քան պետք է վճարեր, ու թերևս դրա պատճառն այն է, որ վճարում է նաև գազի գողություն կատարող մասնավոր անձանց չվճարած գումարների, ինչպես նաև կոռուպցիայի մեջ խրված պաշտոնյաների եկամուտների դիմաց:

Ընդգծեմ, որ Գ. Դունամալյանին առաջադրված հիշյալ մեղադրանքը Արմավիրի մարզի դատախազության կողմից հաստատվել է, ու, բնականաբար, հարց է առաջանում՝ ինչպե՞ս… ՀՀ քր. օր.-ի համապատասխան հոդվածի փոխարեն, 34-184-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշով մեղադրանքի առաջադրումը և այդ մեղադրանքով դատարան ուղարկելը, ինչպես նաև 185-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք չառաջադրելն այժմ դեռ չենք համարի ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության քննիչի, նշված վարչության, Արմավիրի մարզի դատախազության կամ դատախազի կողմից կոռուպցիայի արտահայտություն, դեռ գնահատական չենք տա: Պարզապես այս հոդվածը կուղարկենք ՀՀ քննչական կոմիտե և ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ նրանց բացատրությունները, պատասխանները ստանալու ակնկալությամբ, որոնք ստանալուն պես, անշուշտ, համապատասխան հրապարակմամբ կներկայացնենք ընթերցողներին:

Արթուր Հովհաննիսյան