Սասնա Ծռեր էպոսից մինչև Արցախի հերոս

Արդեն անցել է մի քանի շաբաթ, այն օրվանից երբ Սասնա Ծռերը զենքերը վայր դրեցին: Խոսեցինք, քննարկեցինք, սրտներս հանգստացած, բայց կան մարդիկ, որ երկար ժամանակ է լռում են: Լռում է նաև հրամանատարը: Շուշիի առանձնակի գումարտակի հրամանատար Ժիրայր Սեֆիլյանը: Հրամանատար Սեֆիլյանին ճանաչողները մեկ մարդու նման կփաստեն, որ լուռ մնալը Սեֆիլյանի ոճը չէ: Պավլիկ Մանուկյանը, գունդը գրավելու ժամանակ հայտարարեց, որ Ժիրոյի գումարտակը հանձնվող չի, դա փաստում է Սեֆիլյանի ու հենց իր գումարտակի խոսքի արժեքի ու ճիշտ պահին ճիշտ որոշումներ կայացնելու մասին:

Ժիրայր Սեֆիլյանի մի քանի հայտարարությունից հետո Ծռերը զենքերը վայր դրեցին: Ճիշտն ասած չեմ իմանում զուգադիպություն էր, թե ոչ, բայց չեմ ցանկանում հավատալ, որ Սեֆիլյանի խորհուրդով են տղերքը այդ քայլին գնացել: Սեֆիլյանի մարտական ընկերներից և ուղղակի ծանոթներից շատերը, վերջին մի քանի ամսում ասում էին, որ Ժիրոն փոխվել է, Շուշին ազատագարող Ժիրոն ու ներկայիս Ժիրայր Սեֆիլյանը տարբեր մարդիկ են դարձել:

Իսկ ի՞նչ է անում հիմա Ժիրայր Սեֆիլյանը: Դեռ չենք իմանում: Փոխվե՞լ է արդյոք նրա պահանջները: Իմ կարծիքով ոչ: Իր վերջին հայտարարությամբ Սեֆիլյանը ընկերաբար խնդրեց Պավլիկ Մանուկյանին դուրս գալ հացադուլից ու ապանքինվել: Պավլիկը իհարկե չմերժեց իր զինակից ընկերոջը ու կատարեց նրա խնդրանքը: Դրանից հետո դեռ պարզ չէ, թե ինչ է լինելու, ինչ են պահանջելու ու ոնց են պատրաստվում այդ պահանջները իրականացնեն:

Սակայն մի բան պարզ է՝ այս շրջանում Ժիրայր Սեֆիլյանը ոչ մի վարկյան չպետք է լռեր, պետք է թեկուզ բանտից իր խորհուրդներով աջակցեր թե Սասնա Ծռերին, թե ժողովրդի մյուս անդամներին, ովքեր հարգում են Սեֆիլյանի անցյալն ու ներկան:

Իսկ ոչ մի հայտարարությամբ հանդես չգալը բերում է նրան, որ պատերազմի մասնակից նախկին հրամանատարներից ոմանք սկսում են կասկածել Սեֆիլյանի կարդալ լինելու փաստի վրա և նրանց կարծիքով Հայաստանում շուտով քաղաքացիական պատերազմ կսկսվի: Թալինի ջոկատի հրամանատար Սարգիս Կարապետյանը չի արդարացնում Սասնա Ծռերի կատարած քայլը, բայց տղաներին այնքան է հարգում, որ հանուն նրանց պատրաստ է սեփական կյանքը տալ: Կարապետյանը, բայց չի վստահում Սեֆիլյան Ժիրայրին:

Հենց նրա կարծիքով՝ Հայաստանը կանգնած է քաղաքացիական պատերազմի շեմին, որը կսկսվի Գասպարյան Վովայի բանակի ու ժողովդրի միջև: Ջոկատի հրամանատարի կարծիքով ոստիկանության զորքերը ամենից շատ վախենում էին ազատամարտիկներց, որոնք կարող էին գնալ և միանալ գնդում եղած տղերքին: Իսկ թե ինչու ժողովուրդը չմիացավ «Սասնա Ծռերին», Սարգիս Կարապետյանի կարծիքով մեղավորը Ժիրայր Սեֆիլյանն էր:

Նրա խոսքը բառացի գրեմ.

«Սէֆիլյան Ժիրայրը երեք տարի եղել է դաշնակների գումարտակի հրամանատարը, և ես պարզ հայտարարում եմ՝ որտեղ կա Ժիրայր Սէֆիլյանը, այնտեղ կա խառնարկություն, դավադրություն: Ժիրայր Սէֆիլյանը հայ ժողովրդի համար չբացահայտված վտանգ է: Ի՞նչ արեց Սէֆիլյան Ժիրայրը. Հանկարծ պատահական մեքենայի միջից 2 հատ ավտոմատ գտան ու ասացին՝ Սէֆիլյան Ժիրայր: Բռնում են, հերոսացնում են, հետո օգտագործում են հայ ժողովրդին ապակողմնորոշելու համար»:

Ու կրկին բախվում է հերոսի ու հակահերոսի կերպարը։

Վերջապես ո՞վ էր Սեֆիլյանը։

Անի Սահակյան