Ինչո՞ւ ԵՄ-ը չի շտապում օգնել Փաշինյանին

Վերլուծական 14 Հուլիս, 2018 20:42

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պարզաբանել է ԵՄ գործընկերներից մեկի հետ ԵՄ կողմից տրվող աջակցության մասին խոսակցությունը: Ըստ էության, վարչապետը ԵՄ պաշտոնյաներին տարակուսանք է հայտնել, որ չնայած Հայաստանում տեղի ունեցող փոփոխություններին, կոռուպցիայի դեմ լայնածավալ պայքարին՝ ֆինանսական աջակցությունը մեր երկրին՝ չի ավելանում: Եվ այս հարցում վարչապետը եվրոպացի գործընկերներից ավելի լուրջ վերաբերմունք է պահանջում ժողովրդավարական Հայաստանի նկատմամբ:

Թե՛ հարևան Վրաստանում, թե՛ Ուկրաինայում տեղի ունեցած հեղափոխություններից հետո ԵՄ-ն շտապել է օգնության ձեռք մեկնել այս երկրներին: Ընդ որում՝ այս հարցում թե՛ ԵՄ-ն, թե՛ ԱՄՆ-ը անչափ առատաձեռն են գտնվել՝ Վրաստանում 45 միլիոն դոլարի երեք տրանշ իրականացնելով: Առաջին ֆինանսական օժանդակությունը տրամադրվել էր անգամ մինչ նախկին իշխանության հետ կոռուպցիոն գործարքների մեջ թաթախված օլիգարխների կալանավորումը և տնտեսական լուրջ բարեփոխումները: Երրորդ տրանշը, որն իրենից ներկայացնում է մակրոտնտեսական աջակցության փաթեթ, Վրաստանը ստացավ այս տարվա մարտ ամսին:

Ուկրաինայում իրավիճակը փոքր-ինչ այլ էր. այստեղ նոր իշխանությունը ֆինանսավորվեց առավելապես Ռուսաստանի հետ կապերը խզելու և արևմուտքի ծիրը անցնելու համար, մինչդեռ օլիգարխների և կոռուպցիոներների դեմ պայքարը դանդաղ էր ընթանում, արդյունքում նրանցից շատերը նույնիսկ սերտաճեցին նոր իշխանություններին: Դա չի վրիպել Արևմուտքի և հատկապես ԵՄ ուշադրությունից, և այսօր Ուկրաինայից պահանջում են առավել անզիջում պայքար մղել կոռուպցիոն միջավայրի վերացման համար: Ուկրաինայի նոր իշխանություններն էլ՝ Պյոտր Պորոշենկոյի իշխանության գալուց անմիջապես հետո արժանացան ֆինանսական օգնության, այդ թվում՝ պատերազմական ծախսերը փակելու նպատակով: ԵՄ առաջին տրանշը կազմում էր 37 միլիոն եվրո, իսկ 2014 թվականից ի վեր Ուկրաինան Եվրոպական միությունից ստացել է ավելի քան 12 միլիարդ եվրո:

Արդեն պարզ է, որ ԵՄ-ն Հայաստանին հատկացվելիք աջակցության ծավալը չի ավելացնելու և պահպանելու է այն դեռևս 2018 թվականի փետրվարին հայտարարված 160 մլն եվրոյի շրջանակներում։ Ի դեպ, ընդամենը վերջերս Եվրամիության հանձնաժողովը նոր երկարաժամկետ բյուջեի նախագծով որոշել է այսուհետև առանձին ֆինանսական օգնություն չհատկացնել ԵՄ անդամության թեկնածու ամեն երկրի համար: Ինչպես երևում է՝ ԵՄ-ն չի ցանկանում բացառություն անել անգամ ժողովրդավարության ուղին բռնած և թավշյա հեղափոխության փորձն ունեցող Հայաստանի համար: Ո՞րն է պատճառը, և արդյո՞ք Փաշինյանի հավելյալ օժանդակության պահանջները հիմնավորված են:

Նախևառաջ՝ Հայաստանը Վրաստանից և Ուկրաինայից այս իրավիճակում տարբերվում է առաջին հերթին արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխության մասին ամենաբարձր մակարդակում արված հայտարարություններով: Ի տարբերություն Թբիլիսիի և Կիևի, պաշտոնական Երևանը չի պատրաստվում կտրուկ փոխել արտաքին քաղաքական ուղեծիրը, ասել է թե՝ մաս կազմել եվրո-ատլանտյան ընտանիքին: Այս դեպքում՝ ո՞րն է ԵՄ մոտիվացիան ԵՄ երկրների հարկատուների գումարները շռայլել մի երկրի կառավարությանը, որը հայտարարում է, որ չի պատրաստվում դուրս գալ ռուսական ազդեցության գոտուց: Իրականում, ԵՄ ֆինանսական օժանդակության հիմքում ոչ թե և ոչ միայն ժողովրդավարության տարածման սկզբունքն է, այլ առաջին հերթին աշխարհաքաղաքական շահը, որին այս պահին Հայաստանը չի ծառայում: Սա, անշուշտ, դրական է մեր սուբյեկտայնության ընդգծման տեսանկյունից, միևնույն ժամանակ, կարող է սթափեցնող ազդեցություն ունենալ հատկապես այն շրջանակների համար, որոնք պնդում էին, որ Հայաստանում իշխանափոխությունից հետո եվրոպական գրանտների կամ ֆինանսական օգնության գետեր են հոսելու: Ի դեպ, անգամ կառավարության ժամանակավոր լինելը չի կարող որոշիչ դեր խաղալ ԵՄ կողմից նման կոշտ դիրքորոշման համար: Թե՛ Վրաստանում, թե՛ Ուկրաինայում իրավիճակը նույնն է. իշխանափոխությունից հետո այդ երկրներում ևս սպասվում էին, և այնուհետև անցկացվեցին արտահերթ ընտրություններ, սակայն այդ, այսպես կոչված, անկայունության կամ անհայտության կարճ ժամանակահատվածը ԵՄ համար ձեռքերը լվանալու կամ սպասողական դիրք գրավելու պատճառ չհանդիսացավ:

Հայաստանի նոր իշխանությունները պետք է ավելի սթափ գնահատեն իրավիճակը և հասկանան, որ Սաշիկ Սարգսյանին կամ հայտնի օլիգարխներին ԱԱԾ կողմից տանել-բերելու օպերացիան այնքան էլ տպավորիչ չէ միջազգային դոնոր կազմակերպությունների համար: Նրանք ոչ թե տեսարաններ են ցանկանում, այլ արտաքին քաղաքականության վեկտորի փոփոխություն, և քանի դեռ այն իրատեսական չէ՝ իրատեսական չեն նաև մեր սպասումներն այդ նույն եվրոպական դոնոր կազմակերպություններից:

Ստելլա Խաչատրյան