Թուրք ցեղասպանագետները՝ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ թուրքական պաշտոնական թեզերի սնանկության մասին

Թուրք երիտասարդ ցեղասպանագետներ Մեհմեդ Փոլաթելի և Նազիֆե Քոսուքօղլուի կողմից հոդված է գրվել, որում ներկայացվում է Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ թուրքական պաշտոնական թեզերի սնանկությունը:

Անցյալ տարի Ֆրանսիայում ընդունված Հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենքով մամուլում և հասարակության շրջանակում կրկին օրակարգ բարձրացան պաշտոնական պատմագրության թեզի 1915 թ. հեքիաթները: 1915 թ. վերաբերյալ «պաշտոնական պնդումները» առանձնացրել ենք 10 կետով: Յուրաքանչյուր պնդման անդրադարձել ենք պատմական փաստերով: Պաշտոնական պատմագրության պաշտպանների տեսանկյունից արդյունքը վտանգավոր է: Թուրքիան միջազգային հարթակներում փտած թեզերի վրա հենվող պետական մտածողությամբ չի կարող ոչ մեկին ոչինչ բացատրել: Բացի այդ՝ Թուրքիայում գնալով մեծանում է նրանց թիվը, ովքեր «կուշտ են այս հեքիաթներից»:

Արդյունքում՝ արտգործնախարարության իրավասուներին համեստ խորհուրդ կտանք. պաշտոնական պատմագրության այս թեզերին վստահելով, միջազգային պատմաբանների հանձնաժողով կազմելու նախաձեռնությամբ հանդես գալով՝ ձեզ ծիծաղելի կացության մեջ մի դրեք:

1.«Ապստամբություն և դավաճանություն»

Օսմանյան պետությունը «տեղահանության» որոշում է կայացրել, որովհետև հայերը, պետության դեմ ապստամբելով, աջակցել են թշնամի պետություններին:

Համաձայն այս պնդման՝ կայսրության չորս ծագերում ապստամբած հայերը, դաշնակից պետությունների կողմն անցնելով, մեջքից դաշունահարել են Օսմանյան կայսրությանը: Չորս կողմից թշնամիներով շրջապատված Օսմանյան կայսրությունը, «դավաճաններին պատերազմական շրջաններից հեռացնելով», կատարել է այն, ինչ կաներ ցանկացած պետություն:

Եթե հայացք ուղղենք հայ կազմակերպությունների, որոնց մասին պնդում են, թե ղեկավարել են վերոհիշյալ ապստամբությունները, պատերազմի ընթացքում կայացրած որոշումներին, բացահայտ կերևա՝ այս պնդումը որևէ հենք չունի:

2.«Տեղահանության պատճառը Վանի ապստամբությունն էր»

Վանում զանգվածային հայկական ապստամբություն է ծագել: Պատերազմական պայմաններում իթթիհադական կառավարությունը, տեղահանությունից բացի, այլ շտապ միջոց չի գտել:

Այո՛, ի տարբերություն մյուս շրջանների՝ հայերը Վանում իրոք ապստամբել են: Մյուս կողմից՝ Վանի ապստամբությունները սկսել են այն բանից հետո, երբ կայացվել և կիրառության է դրվել ցեղասպանության որոշումը: Մինչև ապստամբությունն ու ապստամբության ժամանակ Վանի նահանգապետ Ջևդեթ բեյի՝ շրջանի ժողովրդի նկատմամբ կատարած բռնությունների մանրամասնությունները կարելի է գտնել և՛ օսմանյան փաստաթղթերում, և՛ գրքերում, որոնց հղում է պաշտոնական պատմագրությունը:

3.«Ցեղասպանությունն այլ է, տեղահանությունը՝ այլ»

Ոչ թե ցեղասպանության, այլ տեղահանության որոշում է կայացվել: Տեղահանությունը սահմանափակվում էր պատերազմական շրջանով: Չնայած ամեն տեսակի կանխարգելիչ միջոցների՝ բնական պայմանների կամ էլ ավազակախմբերի հարձակումների արդյունքում մահեր գրանցվեցին:

Սա մատնանշում է, որ «տեղահանությունը» չի կարող բնութագրվել որպես հարցի կարգավորման համար կիրառված անվտանգության միջոց:

4.«Վատ վերաբերմունքն անպատիժ չի մնացել»

Պետությունը պատժել է նրանց, ովքեր տեղահանության ենթարկված հայերին վատ են վերաբերվել:Համաձայն պաշտոնական պատմագրության' տեղահանության ժամանակ չարաշահումներ կատարած անձանց ձերբակալությունն ու մահապատիժը Թալեաթ փաշան անձամբ է նախաձեռնել: Ըստ ոմանց՝ այս ձերբակալությունները մատնանշում են, որ պետությունը ցեղասպանության որոշում չի կայացրել: Ճիշտ է, որ պատերազմի ընթացքում Թալեաթ փաշան որոշ պաշտոնյաների Ռազմական ատյաններում հարցաքննել, դատել և նույնիսկ ոմանց մահապատժի է ենթարկել, սակայն հետաքննություններից և ոչ մեկի պատճառը ոճրագործությունները կամ էլ գործած սպանությունները չեն եղել: Այս հետաքննություններում թիրախ էին զանգվածային օրինազանցություններ կատարածները:

Դատավարությունների ժամանակ ստեղծվել է երեք հետաքննիչ հանձնաժողով:

Դատավարությունների ժամանակ կոտորածների վերաբերյալ հարցեր չեն բարձրացվել: Փոխարենը բարձրացրել են ունեցվածքի թալանի վերաբերյալ հարցեր:

5. «Պետությունը մեկնել է գորովալից ձեռքը»

Համաձայն այս պնդման՝ հայերին լուրջ նյութական աջակցություն են ցուցաբերել, աքսորավայրերում հողակտորներ են բաժանել, և նույնիսկ բռնագրավված ունեցվածքի շուկայական գինն է վճարվել: Այս թեզն ապացուցում է տեղահանության հրահանգները և այն փաստաթղթերը, որոնց թիվը կարելի է մեկ ձեռքի մատների վրա հաշվել:

Մի կողմ թողենք աքսորված հայերին նյութական աջակցություն ցուցաբերելու հարցը, նույնիսկ տեղահանության ծախսերը հոգացել են հայերի թողած ունեցվածքի՝ «լքյալ գույքի» հաշվին:

6. «Մահացածների թիվը չափազանցեցվում է»

Տեղահանվածների թիվը 500 հազար է: Մահացել է 200 հազար հոգի:

Մուրադ Բարդաքչըի «Թալեաթ փաշայի անհայտ փաստաթղթեր» աշխատությամբ կանգնեցվեց տեղահանվածների և մարդկային կորուստների թիվը նվազ ներկայացնելու ուղղությունը, քանի որ ըստ Թալեաթ փաշայի՝ տեղահանված հայերի թիվը շատ ավելի է, քան ներկայացնում է պաշտոնական պատմագրությունը:

Իսկ 500 հազար թիվը, որը ներկայացնում է պաշտոնական պատմագրությունը, Սիրիայի ճամբարներ հասածների թիվն է:

7. «Տեղահանությունը սահմանափակվել է լոկ պատերազմական շրջանով»

Նախ' տեղահանության որոշումը ոչ թե մայիսին, այլ փետրվարին են սկսել կիրառել: Պատճառ բռնելով դասալիքների հետ պայքարը՝ Զեյթունի և Դյորթյոլի հայերն աքսորվել են ներքին շրջաններ:

8. «Հայերին ուղարկել էին մի վայր, որտեղ հանգիստ էին գտնելու»

Օսմանյան արխիվային փաստաթղթերից և զեկույցներից պարզ է դռնում, որ օսմանյան ղեկավարները գիտեին, որ Դեր Զորը բնակության համար ոչ պիտանի անապատային շրջան է:

Թալեաթ փաշան խոստովանել է, որ անապատային շրջանները բնակության համար պիտանի չեն. «Եթե գաղթականներին այնտեղ ուղարկելով անապատով մեկ սփռեինք, այնտեղ համընդհանուր սովից կմեռնեին»:

9. «Ապրիլի 24-ի զոհերն անմեղ չէին»

Այս պնդմամբ վերոնշյալ 240 անձանց հայ մտավորականների դեմ կազմակերպված մեկ գործողությամբ ձերբակալեցին: Մի քանի օրվա ընթացքում 2345-ի հասած ձերբակալություններով՝ հայ պատգամավորից մինչև բանաստեղծ, նպատակ ունեին հայ ժողովրդին զրկել «գլխից»:

Այս զանգածային ձերբակալություններով նպատակ ունեին կանխել, որպեսզի նրանք հայերի զանգվածային ոչնչացման քաղաքականության մասին միջազգային հասարակությանը լսելի չդարձնեն:

10. «Իթթիհադականները միջազգային մակարդակով դատվելով արդարացվեցին»

Այս պնդումն ամրապնդելու համար հրեաների ցեղասպանության մեղավորների նյուրենբերգյան դատավարությունը հավասարազոր են համարում Մալթայի «դատավարություններին»:

Աղբյուր՝ akunq.net