Մայիսի 27-ին մահացել է դերասանուհի Օլգա Գուլազյանը

Գիտություն և Մշակույթ 27 Մայիս, 2013 18:37

Հայ ժողովրդական արտիստուհի Օլգա Գուլազյանը ծնվել է 1885թ. դեկտեմբերի 27-ին, Թիֆլիսի Խարփուխ թաղամասում։ Իր «Հուշեր» գրքում դերասանուհին պատմել է Խարփուխի ու նրա բնակիչների պատմությունը. «Երեկո է: Խարխուլ տնակների փոքրիկ պատուհաններից լամպի աղոտ լույսեր են երևում: Ահա մեկը մյուսի հետևից, պատուհանների վրա իջնում են մաշված, կարկատաններով լի միտկալի վարագույրները, որպեսզի դրսից հարևանների կողմից չդիտվի տան ներսի անց ու դարձը: Մութն ընկնելուն պես լռում է թաղը. ձմեռվա ցուրտ գիշերը իր հետ բերում է թախիծ, տխրություն:

Սա Թբիլիսիի ամենաետընկած Խարփուխի թաղն է, ուր ծնվել եմ ես, ուր ապրել, ուր անց եմ կացրել չարաճճի, խենթ ու խելառ մանկությունս:

Խարփուխի թաղը, դա Թբիլիսիի ամենաարհամարհված, խողճ ու կրակ թաղերից մեկն էր: Կենտրոնից հեռու, ծայրամասում, քարափի վրա: Փոքրիկ, նեղ, ծուռումուռ փողացներով - ի՞նչ եմ ասում, ոչ թե փողոց, այլ ինչ-որ անցքեր ու խոռոչնմեր, խորդուբորդ, մութ ու քարքարոտ փողոցը առանց անունի, տներն առանց համարի»:

Դարասկզբին, ռուսական առաջին հեղափոխությանը նախորդող տարիներին, բազմաթիվ թատերախմբեր են կազմակերպվել բանվորական ու արհեստավորական շրջաններում։ Օլգայի ավագ եղբայրը, ով տպարանի բանվոր է եղել, մասնակցում է նման մի թատերախմբի գործերին։ Ու մի անգամ էլ փորձերը տեղի են ունենում Գուլազյանների տանը. դա «Էլի մեկ զոհ» պիեսն է լինում՝ Նատոյի և Վանոյի տեսարանը։ Տասնհինգամյա Օլգան այնքան է ուզում խաղալ Նատոյի դերը, որ չի կարողանում թաքցնել ցանկությունը։ Ռեժիսորն ընդառաջում է, և նա այնքան լավ է կատարում դերը, որ դերը հանձնարարվում է նրան։ Օլգային տեսնելով Նատոյի դերում, Գ.Սունդուկյանը նրան գովասանքի խոսքեր է ասում: Իսկ Սիրանույշը, ով գլխավորում էր Հայկական դրամատիկական ընկերության դերասանական խումբը, սկսում է հետաքրքրվել նրանով։ Եվ տասնվեցամյա Օլգան հրավիրվում է այդ թատերախումբը:

Ապա մասնակցել է Թիֆլիսի մի շարք թատերախմբերի ներկայացումներին, հյուրախաղերով հանդես է եկել Բաքվում, Կոստանդնուպոլսում, Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում, Շուշիում, Գանձակում, Նոր Նախիջևանում, Երևանում և այլուր:

Գուլազյանի արվեստը ձևավորվել է Սիրանույշի, Հովհաննես Աբելյանի, Օլգա Մայսուրյանի և այլ վարպետների հետ համատեղ աշխատանքում: Առաջին նշանակալի հաջողությունը Գայանեի դերակատարումն էր (Ալեքսանդր Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»): 1921–26 թթ-ին խաղացել է Թիֆլիսի հայկական թատրոնում. լավագույն դերը Լաուրենսիան էր (Լոպե դե Վեգայի «Ոչխարի աղբյուրը»): 1926 թ-ին տեղափոխվել է Երևանի Առաջին պետթատրոն (այժմ՝ Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոն), որտեղ ստեղծագործել է մինչև կյանքի վերջը, կատարելագործել իր դերասանական վարպետությունը: Հայ, ռուս, արևմտաեվրոպական դասական ու ժամանակակից պիեսներում խաղացել է ավելի քան 300 դեր:

Գուլազյանի խաղն աչքի է ընկել նուրբ ոճավորմամբ, ներքին թեթևությամբ ու պլաստիկայով: Լավագույն դերակատարումներից հատկապես ուշագրավ են Կուկուշկինան (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Եկամտաբեր պաշտոն»), Քսենյան (Մաքսիմ Գորկու «Եգոր Բուլըչովը և ուրիշները»), Նատալյան, Սալոմեն (Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա», «Էլի մեկ զոհ»), Տատիկը (Ալեխանդրո Կասոնայի «Ծառերը կանգնած են մահանում») և այլն: Գուլազյանի վերջին դերը Մեծ մայրն էր (Արչիբալդ Կրոնինի «Բրոուդիի ամրոցը»): Նկարահանվել է «Զարե» (1926 թ.), «Ուրվականները հեռանում են լեռներից» (1955 թ.), «Առաջին սիրո երգը» (1958 թ.) հայկական կինոնկարներում: