Խրախճանք՝ ժանտախտից առաջ

Հանրաքվե, բյուջե, մոտալուտ պատերազմի վտանգ:

Այս թեմաններն էին գերիշխող ավարտվող շաբաթվա լրահոսում, քաղաքական օրակարգում: Արտաքուստ, միայն արտաքուստ այս թեմաներից յուրաքանչյուրն ավտոնոմ է զարգացումների ու ժամանակի մեջ: Բայց այդպես է միայն մակերեսային ընկալման մեջ: Իրականության մեջ այս իրադարձությունները միմյանց հետ փոխկապակցված են առնվազն պատճառահետևանքային կապով, այն հանգամանքով, որ դրանք բոլորը վերաբերում են մեր երկրին, ժողովրդին:

Քաղաքական իմաստով՝ սահմանադրական հանրաքվեն ձախողվել է, նվազագույնը՝ չի կատարել իր առաքելությունը:

Հասարակությանը հազվադեպ են մասնակից դարձնում երկրի կառավարմանը, տվյալ դեպքում՝ զարգացման հեռանկարի որոշմանը:

Դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեն չդարձավ այն միջոցը, որը կմեծացներ հասարակության վստահությունն ընտրական ինստիտուտների հանդեպ: Միշտ թվում է՝ այլևս հիասթափվելու տեղ չկա, վայց պարզվում է՝ բացասականն ու իռացիոնալը չափ ու սահմաններ չեն ճանաչում: Քսանամյա Սահմանադրության վրայից չմաքրվեց «կեղծվածի» խարանը, որովհետև Մայր օրենքն ապօրինի ծնվեց ու անօրեն ընթացքով էլ շարունակում է իր էվոլուցիոն ընթացքը:

Մեր հասարակությունը պատրաստ է անշեղորեն կատարել անգամ «կեղծված» Սահմանադրության յուրաքանչյուր դրույթ, բայց իրար հաջորդող իշխանությունները գտել են իրենց ալիբին՝ սեփական ապաշնորհությունը քողարկելով Սահմանադրության անկատարության, հանրաքվեի որակի մեջ: Ասել կուզի՝ իշխանությանն ակամա ձեռնտու է կեղծված հանրաքվեն՝ դրա ծնունդ Սահմանադրությունն, ըստ անհրաժեշտության, անտեսելու, արհամարհելու համար:

Ի՞նչ բարեփոխման հավատա ժողովուրդը, երբ դա հրամցվում է կրիմինալով ու «բեսպրեդելով», երբ մարդիկ, անկախ իրենց կամքից, մտածում են, որ հաջորդ՝ նոր Սահմանադրությամբ, որոշիչ խորհրդարանում Թոխմախի Մհերներն ու Շմայսները բազմապատկվելու են: Նման հեռանկարի «Այո»-ն՝ վարչական ռեսուրս ու փող է, «Ոչ»-ը՝ վերաբերմունք ոչ թե փաստաթղթին, այլ «զոռբա» իշխանությանը, նաև՝ անճար ընդդիմությանը:

Հասարակության 63%-ն ինչպե՞ս կարող էր «Այո» ասել մի նախաձեռնության, որի հեղինակ իշխանությունը՝ հաջորդ տարվա բյուջեով, առնվազն 2%-ով աղքատացնելու է իրեն:

Հաջորդ տարի մեր երկրի արտաքին պարտքը հասնելու է հինգ միլիարդ դոլարի ու սա այն դեպքում, երբ ըստ փորձագիտական հաշվարկի՝ անցած տասը տարում երկրից հանվել է 9,8 միլիարդ դոլար գումար: Հայաստանի տիպի երկրներում փողն ու իշխանությունը կապակցված են, այսինքն՝ չի լինում փող առանց իշխանության: Այսինքն՝ մեր իշխանավորները ժողովրդի բերանից կտրել են, հափշտակված փողն ավելի ապահով տեղ տարել, որպեսզի վարկեր մուրալով ու դրանք մսխելով՝ կասկածի տակ դնեն Հայաստանի ինքնիշխանությունը, պարտքի տակ թողեն սերունդներին:

Հետո այդ սերունդների կենացը կխմեն, քյասիբի ընտանիքի զոհի շուրջ հայրենասիրական պաթոս կբարձրացնեն ու խնջույքի մակարդակով՝ Բաքուն կգրավեն:

Աստված մի արասցե, բայց պատերազմն անկոչ հյուրի պես մոտենում է, բախում դուռը մեր տան, որում անվստահություն ու չքավորություն է՝ բնութագրվող Հյուգոյի «Թշվառների» տեսարաններով:

Առաջին պատերազմը մենք հաղթել ենք 88-ի հզոր էներգետիկայի, Ազատության հրապարակի միասնության շնորհիվ: Հիմա ժանտախտի հոտը փչում է, իսկ մենք՝ իրականությունից ու ժամանակից կտրված, շարունակում ենք մեր խրախճանքը:

Պատմությունից դասեր չենք քաղում. մեր պապերն էլ՝ Սևրի դաշնագրի կենացն էին խմում՝ Առաջին հանրապետության փլատակների վրա...

Սուրեն Սուրենյանց