Անհասկանալի գնաճի բուն պատճառը

Ինչպես ամեն տարի ամանորի նախօրեին, այս տարի ևս մեզ՝ ձեզ հետ միասին, ինչպես երևում է, չի հաջողվի խույս տալ երկրում արդեն «բարի» ավանդույթի վերածված թանկացումներից, երբ, ասենք, ողջ տարվա ընթացքում ընկույզի 1կգ-ը շուկայում կարող է արժենալ 3000 դրամ, իսկ ահա նախատոնական օրերին՝ 10 000: Բայց այս ամենում ամենահետաքրքրականն այն է, որ եթե ողջ աշխարհում տոները նշանավորվում են ապրանքների գների անկմամբ, ապա մեր երկրում տեղի է ունենում ճիշտ հակառակ երևույթը. պարենամթերքն այդ օրերին հասնում է իր տարեկան մաքսիմումին: Ասել, թե այս խնդիրն անտեսված է, սխալ կլիներ, քանի որ գրեթե ամեն տարի սպառողների շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող տարբեր հասարակական կազմակերպություններ ու զանազան լրատվամիջոցներ անդրադառնում են սույն հարցին, սակայն այն այդպես էլ համապատասխան արձագանք չի ստանում պետական պատկան մարմինների ու դրանք գլխավորող չինովնիկների կողմից, որոնք ի պաշտոնե պարտավոր էին վերահսկողության տակ առնել սույն խնդիրը:

Անշուշտ, այս՝ արդեն զավեշտի հասնող իրավիճակը պայմանավորել բացառապես տեղական չինովնիկների կամայականություններով, ճիշտ չէր լինի, քանի որ բոլորին է հայտնի ազատ շուկայական հարաբերություններում իշխող առաջարկ-պահանջարկի օրենքը: Սակայն պետք չէ մոռանալ, որ կառավարության պատկան մարմինները գոյություն ունեն հենց այն բանի համար, որպեսզի իրենց վերահսկողության տակ առնեն այս ամենը, ու հնարավոր լինի խուսափել կամայականություններից, որոնք մեր օրերում այնքան բնութագրական են դարձել այս դաշտի համար: Այս ամենի բուն պատճառներից մեկն էլ այն է, որ մերոնք նման հարցերին մոտենում են՝ ելնելով ծայրահեղ լիբերալ սկզբունքներից, ու եթե, ասենք, աշխարհում սննդամթերքի շուկան կարգավորում է պետությունը, ապա մեզ մոտ դա ամբողջությամբ թողել են շուկայի քմահաճույքին: Վստահորեն կարելի է պնդել, որ եթե պետությունը, իսկ ավելի ճիշտ կլիներ ասել՝ կառավարությունը, իր մեջ ուժ գտներ՝ որոշակի զսպող լծակներ կիրառելու շուկայի վրա՝ գոնե գնային քաղաքականությունը վերահսկելի դարձնելու առումով, ապա կարելի կլիներ ասել, որ նախատոնական գնային կամայականություններ չէին լինի մեր երկրում, ճիշտ այնպես, ինչպես դրանք չեն լինում նորմալ երկրներում: Բայց դե ինքներդ եք հասկանում, որ մեկ բան է համայն աշխարհը և բոլորովին այլ բան՝ Հայաստանը, ուր այս կարևորագույն ոլորտում, ի թիվս այլ բնագավառների, տիրում է կատարյալ ամենաթողություն. որոշ օլիգարխներ, ունենալով իշխանությունների «դաբրոն», ինչ ցանկանում, այն էլ անում են, ինչ գին խելքներին փչի, դա էլ դակում են ապրանքների վրա՝ համոզված լինելով, որ խեղճ ժողովուրդն, ուզած-չուզած, մեկ է գնելու է: Բայց արի ու տես, որ միայն օլիգարխներով հարցը չի փակվում. այստեղ ասպարեզ են իջնում նաև դալալները, որոնք արդեն վաղուց է, ինչ թելադրող են դարձել առևտրի մեջ: Հանդիսանալով իբր կապող օղակ գյուղացու և գնորդի միջև՝ սրանք հաջողացրել են սեփական օրենքները հաստատել այստեղ ու կրկնակի կամ նույնիսկ եռակի շահույթ ստանալ իրենց կողմից վաճառվող ապրանքի ամեն մի կիլոգրամից՝ հավելյալ անհարմարություններ պատճառելով շարքային գնորդին:

Չնայած շատ է խոսվել այս վերջին խնդրի մասին, բազում առաջարկություններ են հնչել սույն խնդրից մեկընդմիշտ ձերբազատվելու համար, սակայն, ինչպես երևում է, «սայլը տեղից չի շարժվում»: Բայց արի ու տես՝ գյուղացիները ևս, հատկապես վերջին շրջանում, աչքի չեն ընկնում իրենց առատաձեռնությամբ. նրանք նույնպես սկսել են չափազանց թանկ գնահատել սեփական արտադրանքը: Իսկ այդ ամենի մեղավորությունը կրկին ընկնում է տնտեսական քաղաքականություն վարողների ուսերին, քանի որ պետությունը, փաստացի, գրեթե ոչնչով չի կարողանում աջակցել, սուբսիդավորել հողագործին, որպեսզի դրա հաշվին նա կարողանա գոնե քաղաքաբնակներին հնարավորինս էժան գյուղատնտեսական մթերքներով ապահովել: Դրա հետևանքով՝ նա բարձրացնում է մթերքի գինը հատկապես տարեմուտի շեմին, քանի որ եթե սովորական օրերին, բարձր գին ասելու դեպքում, իր ապրանքը պարզապես կարող է պահանջարկ չունենալ, ապա նախատոնական օրերին մարդիկ ճարահատյալ, թեկուզ քիչ քանակությամբ, ստիպված են գնել. պատկերացնել ամանորյա հայկական ավանադական սեղանն առանց չիրուչամիչի, գործնականում անհնար է:

Մնում է հուսալ, որ հայրենի կառավարությունն օրերից մի օր կբարեհաճի անտարբեր չգտնվել թանկացումների նկատմամբ ու գործնական միջոցներ բանեցնել, կիրառել համապատասխան մեխանիզմներ՝ սույն խնդրին մեկընդմիշտ լուծում տալու համար, խնդիր, որը վերաբերում է յուրաքանչյուրիս ու չափազանց թանկ նստում մարդկանց գրպաննրին:

Դավիթ Բաբանով