Տվյալները հուսադրող չեն…

Երբ մոտենում է Ամանորը, սովորաբար մոտենում է նաև տարին ամփոփելու ժամանակը. մի շարք ոլորտներ ներկայացնող մասնագետներ հանդես են գալիս ամփոփիչ ասուլիսներով, փորձում իրենց գնահատականները հնչեցնել հանրությանն ամենաշատը հուզող այս կամ այն խնդրի վերաբերյալ:

2015թ-ին, համաձայն վերջին վիճակագրական տվյալների, Հայաստանում ներդրումների ծավալը, որքան էլ տարօրինակ հնչի, մեծացել է: Ըստ Ազգային վիճակագրական ծառայության՝ վերջին 9 ամիսներին օտարերկրյա ներդրումների ծավալը կազմել է 141.5 միլիարդ դրամ, ինչը նախորդ տարվա նույն ցուցանիշից 39 միլիարդով կամ 27.5%-ով բարձր է: Ընդ որում, ինչպես պարզվում է, 141.5 միլիարդ դրամից 58.9 միլիարդը բաժին է ընկնում միայն մեկ՝ հանքագործական արդյունաբերությանը: Սակայն չնայած այս՝ քիչ թե շատ դրական պատկերին՝ նույն ԱՎԾ տվյալների համաձայն՝ Հայաստանից մանավանդ վերջին շրջանում նկատվող կապիտալի արտահոսքը ոչ մի կերպ չի դադարում, ինչը, բնականաբար, չի կարող բացասաբար չանդրադառնալ երկրի տնտեսության վրա: Այս առումով բավական մտահոգիչ է, մասնավորապես, օդային տրանսպորտի գործունեության ոլորտը, ուր ունենք 20 միլիարդ դրամի ներդրումների փաստացի արտահոսք:

Բարվոք չէ նաև հեռահաղորդակցության ոլորտը, ուր ներդրումների ծավալի նվազումը կազմել է 5 մլրդ դրամ: Այս ամենի արդյունքում՝ ստացվում է, որ Հայաստանում ոչ միայն ներդրումներ են կատարվում, այլ նաև կապիտալի մեծածավալ արտահոսք է տեղի ունենում: Ըստ փորձագիտական գնահատականների՝ Հայաստանում օտարերկրյա ներդրումների ծավալը ՀՆԱ-ի ընդամենը 20-21% ցուցանիշների շրջանակում է, ինչը չի կարող մտահոգիչ չլինել: Իսկ ոլորտում տիրող նման բացասական պատկերի հիմնական պատճառը Հայաստանում ներդրումային միջավայրի՝ ոչ այնքան բարվոք լինելն է, ինչի հիմքում ընկած են բազմաթիվ սուբյեկտիվ գործոններ, որոնցից ամենագլխավորը կոռուպցիայի բարձր մակարդակն է: Անշո՛ւշտ, միայն սուբյեկտիվ գործոնները չեն, որ խոչընդոտում են երկրում օտարերկրյա ներդրումների հոսքին. շահութաբերության էական անկումը ևս իր բացասական դերը խաղացել է ստեղծված իրավիճակում, ինչի պայմաններում մի շարք ընկերություններ զուտ օբյեկտիվորեն ոչ մի կերպ չեն կարող հայաստանյան շուկայում իրենց գոյությունն արդարացնել, ինչն էլ հենց դրանց հեռացման հիմնական պատճառ է դառնում:

Ստեղծված անմխիթար վիճակը շտկելու մի շարք միջոցներ կան, որոնց՝ հաջողությամբ կյանքի կոչելու դեպքում, վստահաբար, կհաջողվի ոլորտը կարգի բերել: Ամենաառաջինը, որ պետք է կառավարությունն անի, երկրում վստահության մթնոլորտ ստեղծելն է: Ներդրողը պետք է իրեն պաշտպանված զգա այստեղ՝ հաստատ համոզված լինելով, որ հարկային մարմիններն ու այլ պատկան գերատեսչությունները արհեստական խոչընդոտներ չեն ստեղծի իր համար: Հենց այս նախապայմանի մասին էր Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանի հայտարարությունը, որը, ինչպես հիշում ենք, բավական բուռն արձագանքի արժանացավ հայկական քաղաքական որոշ շրջանակների կողմից: Փոխարենը համաձայնելու դեսպանի դիտարկումների հետ՝ որոշները սկսեցին հոխորտալ, թե Հայաստանը ինքնիշխան երկիր է ու չի պատրաստվում իր ներքին քաղաքականությունը համաձայնեցնել որևէ մի դեսպանատան հետ. նման մտքեր արտահայտողները, հավանաբար, չեն ուզում հասկանալ, որ, խոշոր հաշվով, օտարներին միևնունն է, թե այստեղ ինչ բիզնես միջավայր կստեղծվի, քանի որ Հայաստանը այն երկրներից չէ, ուր ներդրում կատարելու համար օտար գործարարը պետք է գլուխ պատռի. մենք նույնիսկ պատշաճ թվով բնակչություն չունենք, ինչը թիվ մեկ նախապայմանն է ներդրումներ ներգրավելու խնդրում՝ շահութաբերության նորմալ մակարդակ ապահովելու համար: Իսկ ինչպե՞ս ունենանք բնակչության պատշաճ մակարդակ կամ մեծ շուկա, երբ վերջին 25 տարում Հայաստանից միլիոնների հասնող բնակչություն է արտագաղթել, իսկ մնացողների գնողունակությունն էլ ամենևին բարձր մակարդակի վրա չէ. աղքատ մարդկանցով բնակեցված մեր երկրում ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու միակ նախապայմանն ազնիվ ու քրտնաջան աշխատանքն է, որով, ինչպես շատերդ եք հասկանում, մեր կառավարությունը երբեք էլ աչքի չի ընկել:

Դավիթ Բաբանով