Էլ ֆիասկոն ո՞նց ա լինում

Երբ Հայաստանի առաջ ծառացել էր Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցել-չանդամակցելու խնդիրը, իշխանությունները, բացի ազգային անվտանգության փաստարկը շահարկելուց, մեզ քրտնաջանորեն համոզում էին, որ Հայաստանի՝ ԵՏՄ-ին ադամակցումը կհանգեցնի մի շարք դրական տնտեսական տեղաշարժերի, ինչի արդյունքում՝ մեզ կհաջողվի ոչ միայն առավել նվազ չափով սեփական մաշկի վրա զգալ համաշխարհային տնտեսության մեջ վերջին շրջանում տեղ գտած ցնցումներն ու վայրիվերումները, այլև ունենալ իրական տնտեսական աճ, որը կզգա հասարակ քաղաքացին նույնպես, ու տնտեսական աճը չի կրի միայն դեկլարատիվ բնույթ: Կյանքը ցույց տվեց, որ, ինչպես գրեթե մյուս բոլոր դեպքերում, այս դեպքում ևս, կառավարության խոստումները սին էին ու միանգամայն անհիմն. ապացույցը ներկայիս Հայաստանի տնտեսական բարդագույն վիճակն է:

Չնայած գրեթե մեկ տարի է, ինչ Հայաստանը պաշտոնապես անդամակցել է Եվրասիական տնտեսական միությանը, սակայն խոսել դրա արդյունքում ունեցած տնտեսական ձեռքբերումների մասին, որևէ մեկը, կարծում ենք, չի համարձակվի: Թեպետ այս կառույցն օբյեկտիվորեն իրենից ներկայացնում էր մաքսային խոշոր մի տարածք, որը հայկական բիզնեսի և արտահանողների համար մեծ հնարավորություններ էր բացելու, սակայն պարզվեց, որ դրանից ոչ միայն արտահանումը չմեծացավ, այլև փոքրացավ ապրանքաշրջանառությունը Ռուսաստանի հետ: Իհարկե, կապել այս ամենը բացառապես մերոնց ապաշնորհության հետ, ոչ մի կերպ չես կարող. արտաքին գործոնները ևս իրենց «սև» գործն արեցին. դոլարի նկատմամբ ռուբլու փոխարժեքի կտրուկ անկումը, ռուսական արտադրողների մրցունակության աճը, Արևմուտքի կողմից ՌԴ դեմ սահմանած պատժամիջոցները, ռուսական իշխանությունների ակտիվ ջանքերը՝ ներմուծման փոխարինման ուղղությամբ, այն հիմնական գործոնների թվում են, որոնց արդյունքում էլ մեր երկրի տնտեսությունը էական վնասներ կրեց: Թե տնտեսապես որքանով էր արդարացված Ասոցացման համաձայնագրից հրաժարվելը՝ հօգուտ ԵՏՄ-ի, մնում է հարցական, սակայն ցավալին այն է, որ Հայաստանի ներկայիս կացությունն այնպիսին է, որ իրավիճակը չի կարող փրկել ոչինչ, ոչ մի աշխարհաքաղաքական կառույց՝ բացի կառավարության կողմից սեփական գործելաոճի վերանայումից. խնդիրը Հայաստանի ներսում է:

Իշխանություններին պետք է հասկանալի լինի մեկ պարզ բան՝ ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու միակ արդյունավետ միջոցը ակտիվ և ստեղծարար մոտեցումներ ցուցաբերելն է, տնտեսության կառավարման մեջ նոր բանաձևերի կիրառումը, որոնք կարող են իրական փոփոխություններ մտցնել երկրի կյանքում: Ներկայիս Հայաստանի մեծագույն խնդիրը, մեր կարծիքով, ներքին մենեջմենթի մեջ է. մենք, չունենք արդյունավետ պետական կառավարման համակարգ, որի թիվ մեկ պատճառը կոռուպցիան է: Երբ տնտեսությունը մենաշնորհված է, ուր էլ անդամակցի երկիրդ, միևնույն է՝ ոչինչ չի փոխվելու: Տնտեսական նման համակարգ ունեցողները չեն կարող զարգանալ: Դա աքսիոմա է: Ոմանք կառավարությունում, ցավոք, որպես տնտեսության զարգացման միջոց համարում են, ասենք, տարեկան 7.5%-ով պարտքով փող վերցնելը՝ բյուջեի դեֆիցիտը ծածկելու համար, ինչը, մեղմ ասած, հեռանկարային բան չէ: Միայն այն փաստը, որ, համաձայն վերջին ուսումնասիրությունների, Հայաստանից քառակի ավելի շատ փող է արտահանվել, քան ներդրվել, խոսում է այն մասին, որ Աբրահամյանի կողմից գլխավորած կառավարության տնտեսական ծրագիրը կատարյալ ֆիասկոյի է ենթարկվել, ինչում համոզվելու համար բավական է միայն շրջել երկրով մեկ ու տեսնել հատկապես մարզային բնակչությանը պատած կատարյալ թշվառությունը:

Փաստ է՝ քանի դեռ մեզ չի հաջողվել երկրում ստեղծել արդար ու կայացած դատաիրավական համակարգ, ազատել տնտեսությունը էական սահմանափակումներից՝ ազատականացնելով այն, ստիպված ենք լինելու մնալ վասալային կարգավիճակում՝ անկախ այն բանից, թե աշխարհաքաղաքական որ ուժային կենտրոնն է մեզ տիրելու:

Դավիթ Բաբանով