Հայաստանի վերջը

Ձեզանից ոմանք դեռ կարծո՞ւմ են, թե Հայաստանում դեռևս հնարավոր է ինչ-որ բան փոխել կամ փրկել այն, ինչ մնացել է, ստիպված ենք տեղեկացնել՝ շուտով դուք մեծ հուսախաբություն կապրեք: Այսպես. համաձայն ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից հրապարակված պաշտոնական տվյալների՝ այս տարվա ընթացքում փակվել է Հայաստանում գործող 7000 ընկերություն, իսկ ըստ որոշ տվյալների էլ՝ դրանց թիվը հասնում է ավելի քան 10000-ի:

Ժողովո՛ւրդ, պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչի մասին է խոսքը: 10 000 մանր ու միջին ձեռնարկություն 2015-ին հայտարարել է իր սնանկության մասին. կատարյալ տնտեսական աղետ: Պարզվում է՝ միայն այս տարվա դեկտեմբերին դատարանների վճիռներով սնանկ է ճանաչվել 69 ընկերություն ու քաղաքացի: Այսքանից հետո մեզ հետաքրքիր է՝ երբ կառավարությունում ամփոփիչ տարեվերջյան արտահերթ նիստում խոսվում էր Հայաստանի 3%-անոց տնտեսական ակտիվության մասին, ի՞նչ էր նկատի առնվում, կարո՞ղ են նման թվեր հնչեցնողները սնանկացողներին բացատրել: Թե՞ հնչեցրած թվերը վերաբերում էին բացառապես սեփական բիզնեսների բարգավաճմանը, ասենք՝ որևէ պատգամավորի սուպերմարկետում կամ չինովնիկի օբյեկտում առևտրային աճի տոկոսներն էին հաշվել:

Մինչ որոշ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ամենուրեք ամեն պատեհ ու անպատեհ առիթով շեփորահարում են, թե պետությունը անում է ամեն բան' երկրում ՓՄՁ-երի զարգացման համար, բանից պարզվում է, որ ճիշտ հակառակ գործընթացն է տեղի ունենում. ՓՄՁ-ները մեռնում են մեր երկրում, ոչնչանում: Իսկ պարզվում է՝ նման տխուր վիճակի պատճառը ոչ միայն արտաքին անբարենպաստ գործոններն են, այլև, որ ամենասարսափելին է, չինովնիկների կամայականությունները. պետական պաշտոնյաներից շատերը, փորձելով օգնել սեփական հարազատներին ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու գործում, դիմում են պաշտոնեական դիրքի չարաշահման՝ փոքր ու միջին բիզնեսում անհավասար մրցակցային դաշտ ստեղծելով: Ըստ փորձագետներից մեկի՝ պաշտոնյաները տեղեկանում են, թե որ բիզնեսներն են առավել շահութաբեր, ու իրենց միջնորդություններով նույն ապրանքն ավելի էժան են կարողանում ներկրել՝ այդպիսով միանգամից սպանելով մի քանի տասնյակ մանր ընկերություն: Պետական գնումներին մասնակցում են իրենք ու իրենց շրջապատը: Այդպիսով ստացվում է, որ մնացածը դուրս են մղվում գործարար միջավայրից:

Հետո էլ ասում եք՝ երկիրը հայտնվել է ճահճում, բա եղա՞վ, հո «քոռ» չե՞ք, չե՞ք տեսնում՝ մարդիկ ո՜նց են ծաղկում, փթթում, արմատներ ձգում էս երկրում…

Հայաստանում ներկայումս փաստացի կոնկրետ իրավիճակ է փոխվում. եթե նախկինում պաշտոնյաներն ու նրանց հարազատներն ավելի խոշոր բիզնեսների մեջ էին ներքաշված, ապա հիմա սկսել են ձեռք գցել նաև մանր ու միջին գործարարությանը, իսկ թե արդյունքում քանիսը կսնանկանան կամ կապիտալը կվերցնեն ու կանհետանան այս երկրից, կարծես ոչ ոքի վեջն էլ չէ. բա տղերքին սազում ա մանր-մունր թեմաներում խառնվելը:

Դավիթ Բաբանով