Մտահոգիչ ասեկոսեներ

Հետաքրքիր է՝ դուք երբևէ հանդիպե՞լ եք այնպիսի ստատիստիկ տվյալների, որոնք մոտավոր տվյալներ են հաղորդում, թե, օրինակ, Հայաստանի միրգ-բանջարեղենի շուկայում վաճառվող ապրանքի քանի տոկոսն է կազմում հայ գյուղացու արդար ձեռքով աճեցրած պտուղ-բանջարեղենը: Նմանատիպ ուսումնասիրություններ, ցավոք, մեզ մոտ կարծես չեն անցկացվում, ու այդպես էլ անհասկանալի է մնում, թե, ասենք, ես ինչո՞ւ պետք է ճաշակեմ ոչ թե Արարատյան դաշտում հատուկ խնամքով աճեցված արևահամ լոլիկը, այլ տաճկաստաններում կամ եսիմ ինչ ջհանդամի գյոռում աճեցրած անհասկանալի գենետիկայով պոմիդորը…

Մեկը կա՞, որ կարողանա նորմալ բացատրություն տալ մեզ, թե Թուրքիայից բերված լոլիկի առավելությունը մերինի նկատմամբ հատկապես որն է: Հետո էլ օր ու գիշեր խոսում ենք Հայաստանը զարգացած գյուղատնտեսություն ունեցող երկիր դարձնելու մասին, հայ գյուղացուն աջակցելու, որ կարողանա իր մշակածը իրացնել: Է՛, ինչպե՞ս իրացնի, երբ իր փոխարեն թուրքն է այստեղ ինքն իրեն հաջողությամբ իրացնում… Ահավասիկ վրդովմունք ապրելու ևս մեկ առիթ, որ կցանկանայինք ձեր ուշադրությանը ներկայացնել. մամուլում տեղեկություններ են տարածվել, որ անցած տարվա դեկտեմբերից սկսած՝ Հայաստան է ներկրվել զգալի քանակությամբ թուրքական լոլիկ:

Նման տեղեկություններով լրագրողների հետ կիսվել են միջին ջերմոցատերերը, ովքեր իրենց խոսքում միանշանակ համոզմունք են հայտնել, որ, որքան էլ տարօրինակ հնչի, սահմանին այդ լոլիկի ներկրումը չի ձևակերպվել: Ասել կուզի, թե մաքսազերծելիս լոլիկը ներկայացվել է այլ մթերքի անվամբ կամ առհասարակ չի էլ արձանագրվել և մաքսազերծվել:

Չնայած կոնկրետ ծավալների մասին որևէ հստակ տեղեկություններ չեն հաղորդվում, բայց նշվում է, որ թուրքական լոլիկի ներկրումը Հայաստանի Հանրապետություն հետզհետե աճում է: Ստեղծված անհեթեթ իրավիճակը բացատրվում է իբր նրանով, որ Թուրքիայի դեմ Ռուսաստանի կիրառած տնտեսական պատժամիջոցների արդյունքում արգելված թուրքական բանջարեղենն էժանացված գներով հայտնվել է տարբեր շուկաներում, այդ թվում՝ նաև հարավկովկասյան երկրներում: Համեմատաբար էժան գինը թույլ է տալիս թուրքական լոլիկին մրցակցել տեղական արտադրանքի հետ: Չնայած թուրքական լոլիկը Հայաստան ներկրելու իրավական ոչ մի խոչընդոտ փաստացի գոյություն չունի, սակայն գործարարների միջև ձեռք բերված ներքին համաձայնությամբ պայմանավորված՝ վերջին տարիներին Հայաստան թուրքական լոլիկի ներկրումներ չէին իրականացվում: Ստացվում է, որ եթե ջերմոցատերերի ունեցած տեղեկատվությունները համապատասխանում են իրականությանը, ապա կարելի է ենթադրել, որ որոշ ներկրողներ, այնուամենայնիվ, խախտել են այդ պայմանավորվածությունը:

Աշխարհի շատ երկրներ, հավանաբար տեղյակ եք, որ վաղուց համապատասխան կերպով, հատուկ այդ նպատակի համար ստեղծված տնտեսական գործիքակազմերով ամեն կերպ պաշտպանում են իրենց ներքին արտադրողներին ներմուծողների ագրեսիայից՝ հստակ լիմիտ սահմանելով այս կամ այն ներմուծվող ապրանքատեսակի նկատմամբ. ասենք՝ տեղական շուկայում ոչ տեղական արտադրության կարագի մասնաբաժինը չպետք է գերազանցի շուկայում առաջարկվող այդ սննդամթերքի ընդհանուր ծավալի 30%-ը: Մեզ պարզապես հետաքրքիր է՝ կա՞ն արդյոք Հայաստանում սահմանված կոնկրետ լիմիտներ որևէ ներմուծվող ապրանքատեսակի նկատմամբ՝ պաշտպանելու նույն ապրանքն այստեղ արտադրող, աշխատատեղեր ստեղծող ու բյուջե լցնող հայ ձեռնարկատիրոջը, թե՞ այս ոլորտն էլ, մի շարք այլ ոլորտների նման, բարձիթողի վիճակում է գտնվում: Համաձայնե՛ք, որ մանավանդ հայ գյուղացին, որն այդպես էլ ոչ մի կերպ չի կարողանում դուրս պրծնել աղքատության ու հավերժ թվացող կարիքի ճիրաններից, ինչպես ոչ ոք, զգում է պետության աջակցության ու հովանավորության կարիքը,առանց որի գոյատևել մեր բռի կապիտալիզմով համակված երկրում ոչ միայն նա, այլև նույնիսկ ամենաճարպիկ գործարարը չի կարող:

Մնում է պարզապես հուսալ, որ բարձրաձայնված այս խնդիրը կարժանանա ոլորտի պատասխանատուների ուշադրությանն, ու տեղեկությունը ճշտելուց հետո, եթե այն համապատասխանի իրականությանը, կձեռնարկվեն համապատասխան քայլեր, այդ օտարածին ապրանքը դուրս մղելու հայկական շուկայից՝ փոխարենն առաջարկելով մերը՝ հայկականը:

Դավիթ Բաբանով