Ո՞վ կմտածեր…

Հայաստանում քիչ թե շատ հաջողված արտադրական գործունեության տեսակներից մեկը, անշուշտ, պանրագործությունն է: Այս ոլորտն այն բացառիկներից է, որն աչքի է ընկնում իր բազմազանությամբ. պանրի արտադրությամբ զբաղվողները ոչ միայն երկրով մեկ հայտնի կազմակերպություններ են, ինչպիսին են, օրինակ, «Չանախն» ու «Լոռին», այլև շատ հաճախ հայ գնորդներին իրենց որակյալ արտադրությամբ հաջողությամբ ներկայանում են նաև անհամեմատ ավելի փոքր արտադրական ձեռնարկություններ, ինչը վկայում է Հայաստանում այս բիզնեսի կայացվածության մասին, ինչը, համաձայնե՛ք, չի կարող մեզ չուրախացնել:

Չնայած հայկական պանիրն իր համային ու արտադրական որակներով դեռևս զիջում է եվրոպական հայտնի արտադրողների արտադրանքին, սակայն, ինչպես ասում են, արևի տակ իր տեղն ունենալու իրավունքը լիուլի վաստակել է:

Վերջին տարիներին, կապված Հայաստանի ծանր սոցիալ-տնտեսական վիճակի հետ, հայկական պանիրը, որը, ինչպես նկատած կլինեք, աչքի է ընկնում իր համեմատաբար մատչելի գներով, անփոխարինելի է դարձել հայաստանցի շատ գնորդների համար: Արդյունքում՝ ասում են, թե նույնիսկ եվրոպական պանիր ներմուծողները սկսել են բողոքել, թե իրենց կողմից ներմուծվող բարձրորակ պանրի տեսակները, որոնք, բնականաբար, շատ ավելին արժեն, քան տեղականը, սկսել են սպառվել առավել նվազ տեմպերով: Իհարկե, բացատրել այս երևույթը բացառապես հայերիս՝ հայկական պանրի սիրահար լինելու հանգամանքով, ոչ մի կերպ չես կարող. սա ևս մեկ բացասական ցուցանիշ է, որը խոսում է բնակչության ընդհանուր գնողունակության անկման մասին:

Կապված Հայաստանի՝ ԵՏՄ անդամակցման հետ, ինչպես գիտեք, նորանոր հնարավորություններ բացվեցին մեր արտադրողների առաջ՝ սեփական արտադրանքն առավել ակտիվորեն ԵՏՄ անդամ երկրներում, բայց մանավանդ Ռուսաստանում ներկայացնելու առումով: Ասում են՝ կապված Արևմուտքի կողմից Ռուսաստանի նկատմամբ սահմանած պատժամիջոցների հետ՝ հիմա արդեն ավելի հաճախ կարող ես տեսնել մեր պանիրը՝ ռուսական խանութների տաղավարներին. շուկայում ստեղծված դիֆիցիտը ռուսները փորձում են կոմպենսացնել այդ թվում և հայկական արտադրանքով, ինչը, պարզվում է, ոչ միանշանակորեն է ընդունվում ռուս հասարակության կողմից կամ գոնե դրա մի հատվածի:

ԶԼՄ-ներում տեղեկություններ են հայտնվել այն մասին, որ ինչ-որ ռուս օգտատերեր սոցիալական ցանցերում տարածում են ռուսական խանութներից մեկում վաճառվող հակական պանրի լուսանկար, որի վրա գրված է ոչ թե, ասենք, «հայկական պանիր» այլ՝ «պանրանման մթերք»՝ արտադրված Հայաստանում: Թե հատկապես ինչ են փորձում ակնարկել նման գրառում կատարածները կամ այդ լուսանկարը տարածողները,այդպես էլ մնում է անհասկանալի: Հնչում են կարծիքներ, թե դա ոչ թե ինչ-որ հակահայկական տրամադրությունների յուրատեսակ արտահայտման ձև է, այլ ուղղված է ռուսական իշխանությունների դեմ՝ փորձելով պախարակել ՌԴ արտաքին քաղաքականությունը, որի արդյունքում էլ իբր ռուս սպառողները ստիպված են իրենց քիմքերը բավարարել ոչ թե, ասենք, ֆրանսիական պանրի ընտիր տեսակներով, այլ՝ ինչ-որ Հայաստանից բերված անհայտ ծագմամբ «պանրանման» մթերքով:

Ոմանք կարող են, իհարկե, այս ամենում տեսնել ոչ միայն Ռուսաստանում գործող 5-րդ շարասյան գործունեության հետքեր, այլև համարեն սա յուրօրինակ ստուգատես՝ հայկական արտադրանքի համար, քանի որ, ոմանց կարծիքով, հենց նմանատիպ բաներն են, որ կարող են իրական պատկերացում տալ մեզ՝ օտար երկրներում սեփական արտադրանքի վարկանիշի մասին: Թե հատկապես ինչի հետ է կապված «պանրանման» որակումը, գուցե հաջողվի պարզել ապագայում, բայց որ մեր պանիրն արժանի չէ նման որակումների, կարծում ենք, կհամաձայնեք՝ ոչ միայն ելնելով զուտ հայրենասիրական զգացողություններից, այլև օբյեկտիվ դիրքերից. գին-որակ համադրության տեսանկյունից, ըստ մեզ, հայկական պանիրն անխոցելի է, այնպես չէ՞…

Դավիթ Բաբանով