Եգանյանից լքվածները…

Երբեմն շուրջդ նայելիս ակամա տպավորություն է ստեղծվում, թե ժամանակը մեզանում մի տեսակ կանգ է առել, և ամեն բան մնացել է նույնը: Նման տպավորություն է ստեղծվում, երբ դիտակետումդ են հայտնվում գրեթե երեք տասնամյակ առաջ թշնամական Ադրբեջանից Հայաստան բռնագաղթած հայ փախստականները. նրանցից շատերը շարունակում են ապրել, բառիս բուն իմաստով, անմարդկային պայմաններում՝ մի կերպ քարշ տալով սեփական գոյությունը: Տասնամյակներ շարունակ փաստացի անտեսված լինելով պետության կողմից՝ նրանք շարունակում են իրենց չարքաշ պայքարը հանուն վաղվա օրվա՝ հուսալով, սակայն, որ մի օր սառույցը կհալչի, և իրենք նույնպես, ինչպես նույն սիրիահայերն ու իրաքից ներգաղթածները, կարժանանան գոնե նվազագույն ուշադրության:

Եթե Մերձավոր Արևելքից ներգաղթածների խնդրով զբաղվում է ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը, ապա, եթե չենք սխալվում, Ադրբեջանից բռնագաղթածների հարցը տասնամյակներ ի վեր շարունակում է մնալ Միգրացիոն պետական ծառայության հոգածության ներքո՝ Գագիկ Եգանյանի գլխավորությամբ: Ցանկանում ենք մի հարց ուղղել սույն պաշտոնյային. հատկապես ինչպե՞ս կբացատրեք հայ փախստականների շրջանում տիրող այն ծանրագույն սոցիալական վիճակը, որ բնորոշ է նրանց տասնամյակներ ի վեր, մի՞թե այսքան ժամանակ հնարավոր չեղավ հայթայթել միջոցներ, որոնք կուղղվեին այս մարդկանց խնդիրների լուծմանը: Եթե չենք սխալվում, սկզբնական փուլում, երբ նոր-նոր էին այդ մարդիկ բռնագաղթել Հայաստան, պետությունը, փորձելով ինչ-որ կերպ օգնություն ցուցաբերել նրանց, շատերին տեղավորել էր Հայաստանի գյուղերում ու շրջաններում՝առաջարկելով այդ մարդկանց վարել գյուղաբնակի կյանք այն պարագայում,երբ նրանցից շատերը ուսյալ մարդիկ էին ու իրենց կյանքում երբևէ բահ չէին առել ձեռքները: Արդյունքում՝ հասարակական այս խավն այդպես էլ չկարողացավ գտնել ինքն իրեն Հայաստանում ու հիմա կանգնած է փաստացի աղետի եզրին: Իսկ այդ ընթացքում Եգանյանի գլխավորած կառույցը չգիտես՝ ինչով էր զբաղված: Իհարկե, Եգանյանով չի կարող սահմանափակվել պատասխանատվություն կրող չինովնիկների այն շրջանակը, որոնք էլ, խոշոր հաշվով, պատասխանատու են ստեղծված իրավիճակի համար, սակայն համաձայնե՛ք, որ նրանցից առաջինը հենց Գագիկ Եգանյանն է, որի ուսերին էլ հենց ընկած է պատասխանատվության ամենամեծ բաժինը:

Ադրբեջանաբնակների խնդրի՝ ժամանակին չկարգավորվելու հարցում, անշուշտ, իր դերն ու մեղավորությունն ուներ նաև ժամանակաշրջանը. նրանց՝ Հայաստան գալու ժամանակ այստեղ բարդ ու լարված իրավիճակ էր տիրում, երկիրը պատերազմի մեջ էր ներքաշված, ինչը, բնականաբար, չէր կարող իր ազդեցությունը չթողնել հարցի լուծման գործում: Դրան գումարվում էր նաև ինստիտուցիոնալ համակարգերի բացակայությունը, որով էլ բացատրվում է սոցիալական քաղաքականության ու պաշտպանության հատուկ գործիքների ու ծրագրերի կիրառման անհամաչափությունը:

Անցան տարիներ, Հայաստանում ձևավորվեց քիչ թե շատ բարվոք սոցիալական իրավիճակ, վերջնականապես ձևավորվեցին պետական կառույցները, սակայն փախստականների խնդիրն այդպես էլ չլուծվեց. նրանք դարձան մի տեսակ վտարանդիներ, մնացին չհասկացված մեր պետության ու հասարակության կողմից՝ ստիպված լինելով ինքնուրույն «տեսնել իրենց գլխի ճարը»՝ մնալով միայնակ սեփական խնդիրների հետ:

 Դավիթ Բաբանով