Շախմատային պարտիա` տրամաբանական ելքով

Ահա և վերջ: Մի քանի օրից Հայաստանը կշրջի իր ժամանակակից պատմության ևս մեկ էջն, ու մենք բոլորս, կհայտնվենք բոլորովին այլ իրականության պայմաններում. Հովիկ Աբրահամյանն ավարտում է Հայաստանի վարչապետի իր կարյերան: Իսկ այն, որ Աբրահամյանի հրաժարականը լոկ ժամերի հարց է, ոչ ոք այլևս չի կասկածում, նույնիսկ՝ ՀՀԿ-ականները, քանի որ նույնիսկ առանձին վերցրած հանրապետական գործիչներ մասնավոր զրույցներում ու հարցազրույցներում ոչ մի կերպ չեն հերքում այդ լուրը: Պարզվում է՝ Հովիկ Աբրահամյանին գալիս է փոխարինելու մի մարդ, ում նկատմամբ թե՛ հասարակական, թե՛ քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքը բավական դրական է, իսկ ակնկալիքներն էլ՝ ոչ քիչ. Կարեն Կարապետյանն է՝Երևանի նախկին քաղաքապետը:

Թե հատկապես ինչով են պայմանավորված ներիշխանական համակարգում նմանօրինակ տեկտոնական տեղաշարժերը, հնչող կարծիքները չափից դուրս շատ են. ոմանք այս ամենը դիտարկում են Սերժ Սարգսյանի կողմից Հովիկ Աբրահամյանի դեմ մշակված դավադրություն, որի նպատակը մրցակցին ասպարեզից հեռացնելն է, ոմանք համարում են յուրատեսակ նախապատրաստություն առաջիկա խորհդարանական ընտրություններին, երբ ուժի մեջ կմտնի նոր Սահմանադրությունը, իսկ որոշներն անգամ աշխարհաքաղաքական հետք են տեսնում այս ամենում՝ համարելով Կարեն Կարապետյանին, այսպես ասած, Պուտինի մարդը, ով, ուղարկվելով Հայաստան, երկիրը վերջնականապես պետք է պոկի Արևմուտքից ու նետի Ռուսաստանի գիրկը՝ միաժամանակ խառնելով Հայաստանի ներքաղաքական դաշտը «նայողների» խաղաքարտերը:

Հենց ամենասկզբից պետք է ասենք, որ բոլոր վերոհիշյալ տարբերակներն էլ հիմնականում ճիշտ են ու տրամաբանական, իսկ իրականությունն այն է, որ դրանք այս դեպքում հանդես են գալիս միասնաբար, քանի որ հասկանալի է՝ դրանցից որևիցե մեկի առանձին առկայությունը բավարար չէր համարվելու՝ ծրագրելու և իրականցնելու այն, ինչի մասին խոսվում էր դեռ այն ժամանակ, երբ Կարապետյանը հրաժարվեց քաղաքապետի պաշտոնից ու գնաց Ռուսաստան (այն ժամանակ ասում էին՝ գնացել է ՌԴ՝ պատրաստելու յուր հաղթական վերադարձը վարչապետի պաշտոնում):

Այն, որ Հովիկ Աբրահամյանը վաղուց էր ազդում Սերժ Սարգսյանի նյարդերին, հանրահայտ իրողություն էր. Սարգսյանի իշխանական լծակներին հավերժ տիրապետելուն խոչընդոտ համարվում էր հենց Հովիկ Աբրահամյանն, ով մանավանդ վերջին ժամանակներում սկսել էր բավական ինքնուրույն վարք ցուցաբերել, սեփական կադրերին առաջ տանել և այլն: Իսկ ինչպես հայտնի է, նման բաները չէին կարող ողջունելի համարվել մի համակարգում, ուր հիմնականում անձնակենտրոն իշխանական սիստեմ է ձևավորված. Կարապետյանի վերադարձը փայլուն առիթ է՝ Աբրահամյանի հարցերը գեղեցիկ կերպով ու առանց ավելորդությունների լուծելու համար:

Ինչ վերաբերում է առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին, որոնց նշանակությունը գերկարևոր է Հայաստանի համար, ապա ակնհայտ էր, որ եթե Հայաստանում ոչինչ չփոխվեր ու ամեն բան մնար այնպես, ինչպես հիմա է, իշխանությունների վերարտադրության գերխնդիրը Բաղրամյան 26-ի համար այնքան էլ հեշտ չէր լինելու լուծել, քանի որ փաստ էր՝ Աբրահամյանի կառավարության ամեն մի օրը թանկ է նստում իշխանությունների՝ ժողովրդի շրջանում ունեցած վարկանիշի վրա, ինչն էլ, բնականաբար, կարող էր հղի լինել միանգամայն անկանխատեսելի հետևանքներով ու ամենավճռորոշ պահին իր բացասական դերը խաղար՝ վերածվելով յուրատեսակ ռուբիկոնի իշխանությունների համար. այնպես որ՝ գոնե բարեփոխումների իմիտացիա իշխանություններն այսպես, թե այնպես ստիպված են լինելու անել:

Ինչ վերաբերում է հարցի աշխարհաքաղաքական ասպեկտին, ապա սա ևս, ինչ խոսք, էական դեր է խաղացել Աբրահամյանի հաջորդի անձի ընտրության հարցում: Չպետք է մոռանալ, որ Հայաստանը մի կառույցի անդամ է, որում գերիշխող պետության ղեկավարն ավելի շատ կողմնակից է ուղղահայաց կառավարման ձևին, իսկ Կարեն Կարապետյանն, անկասկած, այն մարդն է, ով կարող է Պուտինի հետ լեզու գտնել՝ մի բան, որն, ի դեպ,կարող է բխել Հայաստանի շահերից. Հայաստանյան իշխանությունների նկատմամաբ Պուտինի ունեցած վստահությունն առանց այն էլ բավական ցածր է…

Այնպես որ՝ կարելի է ասել՝ «Սասնա ծռերի» բարձրացրած ապստամբությունն իր պտուղները տվեց, ու կառավարությունն, այնուամենայնիվ, ստիպված եղավ ընդունել իր անզորությունն երկրում կուտակված խնդիրների առաջ, որի տրամաբանական արդյունքը պետք է դառնա մեկի քաղաքական կարյերայի ավարտն, ով, անկեղծ լինենք, սկզբից մինչև վերջ չդադարեց հակասական կերպար լինելուց:

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ