Հանուն մարդու իրավունքների՞, թե՞ կառավարության կայունության

Ընթացիկ ամառն էապես տարբերվելու է նախորդներից քաղաքական ուժերի համար. երկիրս արտահերթ խորհրդարանական ընտրություների է պատրաստվում, որոնց կազմակերպման համար նախ անհրաժեշտ է իդեալականին մոտ խաղի կանոներ սահմանել՝ իդեալականին մոտեցնելով Ընտրական օրենսգիրքը։ Համենայն դեպս՝ այդպես է հարցը ձեւակերպվել։

Խորհրդարանում ներկայացված երկու կուսակցության եւ երկու դաշինքի երեքական ներկայացուցիչներից կազմված աշխատանքային խումբն իրոք ակտիվորեն աշխատում է։ Արժե, թերեւս, մեկ առ մեկ անդրադառնալ այն հիմնական հարցերին, որոնց շուրջ բանավեճ է ընթանում։ Այսօր խոսենք մեկ խնդրից՝ ԱԺ մուտք գործելու համար կուսակցությունների, կուսակցությունների դաշինքների համար սահմանվող նվազագույն շեմ։ Առաջարկվում է շեմն իջեցնել, ինչը որոշակի դիմադրության է արժանանում, իսկ ՀՅԴ ներկայացուցիչներից շատ հարգարժան Սպարտակ Սեյրանյանը փորձեց պատկերավոր կերպով արտահայտվել՝, թե եկեք խորհրդարան մտնելը հեշտացնենք փաբ մտնելու աստիճանի։ Ճիշտ կլինի, եթե զերծ մնանք նման զգայական գնահատականներից եւ վերհիշենք, թե ինչ արժեքներ են դրված Սահմանադրության հիմքում, Սահմանադրության, որ գլխավոր օրենքն է, մայր օրենքը, որից պետք է բխեն, որին պետք է համապատասխանեն մնացյալ օրենքները։

Բազմիցս լսած, կարդացած կլինենք, որ ելակետը մարդն է, մեծագույն արժեքը՝ մարդու հիմարարա իրավունքներն ու ազատություները։ Մենք սիրում ենք կրկնել, որ Սահմանադրության հիմքուն նույնիսկ օրենքն էլ չէ, այլ՝ իրավունքը։ Ուրեմն՝ եկեք հարգենք մարդու իրավունքները։ Իսկ մարդու իրավունքների հարգման տեսանկյունից բխում է շեմի իջեցումը։ Իսկ ինչո՞ւ չորս տոկոս։ Կարելի է եւ մեկ տոկոս սահմանել անցողիկ շեմը։ Ինչ կա, որ։ Թող հնարավորին շատ թվով ընտրողների ձայներ աշխատեն։ Եթե գործող հինգ տոկոս անցողիկ շեմի դեպքում խորհրդարան չանցած քաղաքական ուժերի ձայների գումարային տոկոսը կազմում է ասենք՝ տասը տոկոս, ապա այդ նույն ընտրության դեպաում մեկ տոկոսի շեմի դեպքում կարող է այդ թիվը երկու տոկոս էլ չկազմել։ Այսինքն՝ մենք հարգեցինք մեր ընտրողների ոչ թե 90, այլ՝ 98 տոկոսի իրավունքը։

Իդեալական չէ, բայց՝ իդեալականին մոտ է։ Անցողիկ բարձր շեմի կողմնակիցները մեկ փաստարկ կարող են ունենալ միայն՝ կայունության պահպանումը։ Կարող է մտավախություն լինել, թե մանր-մունր շատ ուժերի ներկայությունն ԱԺ-ում կարող է շարունակ կառավարական ճգնաժամեր առաջացնել։ Բայց կներեք՝ մա՞րդն է պետության համար, թե՞ պետությունը՝ մարդու։ Պետությունը հենց ստեղծվում է մարդու իրավունքները սպասարկելու համար, ուրեմն եւ չի կարող կառավարության կայունությունը դիտվել առավել կարեւոր խնդիր, քան մարդու իրավունքների հարգումն է։ Հո մեր գերխնդիրը մեծամասնության դիկտատուրայի հաստատումը չէ՞։

Շատ քվեներ ստացած կուսակցությունները կառավարում են, իշխում, փոքրերի գոնե ձա՞յնն էլ լսելի չլինի հայրենի խորհրդարանում։ Առաջարկ՝ Ազգային Ժողով մուտք գործելու համար պահանջվող նվազագույն անցողիկ շեմը կուսակցությունների եւ դաշինքների համար սահմանում ենք ոչ թե համապատասխանաբար 5 եւ 7 տոկոս, ոչ թե 4 ու 6 տոկոս, այլ՝ բոլորի համար մեկ տոկոս։ 101 տագամավորի պարագայում դա կնշանակի՝ մեկ տոկոսը մոտավորապես մեկ մանդատ։ Ի՞նչ կա որ՝ թող մեկ հոգանոց խմբակցություններ էլ լինեն։

Վարդան Վարդանյան