«Իմ Հայաստան» փառատոն. խմբերգային արվեստի տոն Հայրենիքում

2012թ. ապրիլից ՀՀ նախագահի բարձր հովանու ներքո, Սփյուռքի նախարարության նախաձեռնությամբ մեկնարկեց մի նոր լայնամասշտաբ մշակութային ծրագիր'«Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնը:

Անկախության տարիներին Հայրենիք-Սփյուռք գորրծակցությունը նոր բովանդակություն ստացավ: Նորանոր անտես կամուրջներ ձգվեցին Հայաստանից Սփյուռք: Իրականացվեցին բազմաթիվ համահայկական մշակութային, մարզական միջոցառումներ: ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը իր ստեղծման օրվանից փորձում է զարգացնել ձևավորված լավագույն ավանդույթները մշակել և իրականացնել նոր համահակական ծրագրեր' մեկտեղելու համար հայության ներուժը և այն ուղղորդելու հայրենիքի զարգացման ու հայկական սփյուռքի հիմնախնդիրների լուծման գործին:

Կարծում ենք, իրականացված բազում ծրագրերի շարքում «Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնը ուրույն տեղ է գրավում: Փառատոնը մեկնարկեց Գրողների համահայկական 6-րդ համաժողովով, ապրիլի 18-23-ը, հունիսի 25-ից հուլիսի 15-ը մեծ հաջողությամբ կայացան «Պարարվեստի օրերը», որին մասնակցեցին 32 պարախումբ աշխարհի 16 երկրներից: Մոտ 1400 պատանիներ ու երիտասարդներ հայրենիքում թնդացրին հայ պարը:

Պարարվեստի փառատոնին հաջորդեց «Անհատ կատարողների օրերը»: Փառատոնի շրջանակներում մասնակիցները համերգներով հանդես եկան Հայաստանի բոլոր մարզերում և Արցախում:

«Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնի միջոցառումների շարքում, առանձնահատուկ տեղ է գրավում «Խմբերգային արվեստի օրերը», որն իր տեսակի մեջ առաջինն է անկախ Հայաստանի պատմության ընթացքում: Այն կայացավ օգոստոսի 9-ից 14-ը: Փառատոնը դարձավ հայ բազմաձայն երգեցողության բացառիկ համահայկական տոնակատարություն Հայրենիքում: 11 երգչախումբ Սփյուռքից և 7–ը Հայաստանից մասնակցեցին փառատոնին և վկայեցին, որ իրենք ի սփյուռս աշխարհի հավատարիմ են հայ մշակույթին, ինքնությանն ու արմատին, մեծ աշխատանքի, նվիրումի ու անգամ զոհողությունների գնով պահպանում ու զարգացնում են հայ խմբերգային արվեստի այն հրաշալի ավանդույթները, որոնք սկզբնավորել են հայ երաժշտության մեծ նվիրյալները' Տիգրան Չուխաջյանը, Կարա Մուրզան, Մակար Եկմալյանն ու Կոմիտասը: Նրանց շնորհիվ հայ երգեցողության զուլալ վտակը միացավ համաշխարհային մշակույթի հունին: Այսօր Սփյուռքի եկեղեցիներին և մշակութային կենտրոններին կից գործող բազմաթիվ երգչախմբերը շարունակում են իրենց նախորդների գործը' հայ մանուկներին փոխանցելով հայոց ոգեղեն երգի կենարար հնչյունները:

Հայրենիքի և Սփյուռքի միասնության համատեքստում' խմբերգային արվեստը խորհրդանշական է նրանով, որ տասնյակ ձայները միավորվում են ու հնչում է մեկ երգ, անհատականությունները միավորվում են ու կերտում են ազգային դիմագիծ:

«Խմբերգային արվեստի օրերի» ծրագիրը հագեցած էր և բազմաբովանդակ: Միջոցառումները մեկնարկեցին Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի «Վարդանանց» երգչախմբի համերգներով, որոնք կայացան Վանաձորում, Էջմիածնում և Երևանում:

Օգոստոսի 9-ին Նորքի «Հայորդաց տանը» կազմակերպվեց «Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնի խմբերգային արվեստի օրերի մասնակիցների հանդիպումը ՀՀ սփյուռքի նախարարի հետ: Հանդիպումը անջնջելի տպավորություն թողեց բոլոր ներկաների սրտերում և ևս մեկ անգամ վկայեց, որ երգչախմբերի անդամների միջև ստեղծվում են ջերմ բարեկամական հարաբերություններ, 350 սփյուռքահայ պատանիներն ու աղջիկները դառնում են մեկ մարդ, մեկ բռունցք և մեկ ձայնով երգում են մեր լինելիության երգը:

Օգոստոսի 10-ին Երգչախմբային ընկերության դահլիճում Սփյուռքից ժամանած երգչախմբերը հանդիպում ունեցան խմբերգային արվեստի անվանի գործիչների հետ: Հանդիպմանը ներկա էին արվեստի ժողովրդական գործիչ, պրոֆեսոր, բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր Հովհաննես Չեքիջյանը, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսորներ Իվան Վարդանյանը և Կարինե Առաքելյանը, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի դոկտոր, պրոֆեսոր Յուրի Յուզբաշյանը, Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար, արվեստի վաստակավոր գործիչ Ժիրայր Ալթունյանը:

Նույն օրը Արամ Խաչատրյան մեծ համերգասրահում տեղի ունեցավ «Խմբերգային արվեստի օրերի» բացման հանդիսավոր արարողությունը: Ելույթներով հանդես եկան Սփյուռքից ժամանած «Սպենդիարյան» (Սիրիա), «Արարատ» (Իրան), «Կոմիտաս» (Իրան), «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» (Վրաստան), «Դվին» (Էստոնիա), «Արաքս» (Եգիպտոս), «Օվսաննա» (ՌԴ), «Նորահրաշ» (ՌԴ) երգչախմբերը: Հայաստանի Հանրապետությունից ելույթ ունեցան' Էջմիածնի Մայր տաճարի երգչախումբը, «Շողակաթ», «Կանթեղ», «Արարատ», «Ծաղկազարդ», «Զորական», «Երևանի ձայներ» երգչախմբերը:

Օգոստոսի 11-ին փառատոնի մասնակիցները այցելեցին Գառնիի հեթանոսական տաճար: Տաճարի աստիճանահարթակի վրա խմբված' փառատոնի մասնակիցները ոգեկոչեցին հայ երգը: Նույն օրը «Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնի խմբերգային արվեստի օրերի շրջանակներում «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում իրականացվեց ֆլեշմոբ ակցիա, որը կոչվում էր «Էրեբունի-Երևան»: Փառատոնի բոլոր մասնակիցները հպարտության և գոհության զգացումով միասնաբար երգեցին մեր հրաշագեղ մայրաքաղաքի հիմնը: Նկարահանվեց տեսահոլովակ, որը ցուցադրվեց փակման արարողության ժամանակ:

Օգոստոսի 12-ը բացառիկ օր էր փառատոնի մասնակիցների համար, նրանք մեկնեցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, այցելեցին Գանձատուն-թանգարան և ծանոթացան Հայ եկեղեցու հոգևոր-մշակութային արժեքներին:

Այնուհետև երգչախմբերը Մայր տաճարում մասնակցեցին Սբ. Պատարագին:

Նրանք հայ հոգևոր երգերի կատարումներով հանդես եկան նաև բաց խորանում իրականացվող Խաղողօրհնեքի արարողության ժամանակ:

Տոնական օրը «Իմ Հայաստան» փառատոնի մասնակից երգչախմբերը եզրափակեցին հոգևոր համերգով, որը տեղի ունեցավ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի հանդիսությունների դահլիճում:

Օգոստոսի 13-ին Երևանի Արամ Խաչատրյան մեծ համերգասրահում տեղի ունեցավ «Իմ Հայաստան» փառատոնի խմբերգային արվեստի օրերի փակման հանդիսավոր արարողությունը։Երկու տասնյակ երգչախումբ Հայաստանից և Սփյուռքից աղոթք հղեցին առ Աստված'միասնաբար երգելով «Հայր մեր»-ը։ Միջոցառումը շարունակվեց տոնական մեծ համերգով, որին մասնակցեցին Հայաստանի և Սփյուռքի երգչախմբերը։

Ավարտվեց նաև այս փառատոնը, սակայն այդ ավարտը դարձավ հրաշալի սկիզբ հայ երգչախմբային արվեստը սփյուռքում պահպանող ու զարգացնող նվիրյալներին Հայրենիքում մեկտեղելու, նրանց հրաշալի կատարումները ունկնդրելու, նրանց ճանաչելու և նրանց խնդիրները լուծելու ճանապարհին:

Վստահ ենք, որ փառատոնի յուրաքանչյուր հանդիսատես լցվեց հպարտության և երախտիքի զգացումով, չէ որ Սփյուռքում գործող երգչախմբերի յուրաքանչյուր անդամ իր գեղեցիկ ձայնով կարողանում է ոչ միայն հայ արվեստը, լեզուն, հայկականությունը պահել, այլև աշխարհով մեկ տարածում է հայ մշակույթը:

Սփյուռքում գործող յուրաքանչյուր երգչախմբի ղեկավար հայապահպանության նվիրյալ է, իսկ երգչախմբի յուրաքանչյուր անդամ իր հայաշունչ ձայնով ոչ միայն պահպանում է հայ արվեստը, լեզուն, հայկականությունը Սփյուռքի անծայր տարածքում, այլև աշխարհով մեկ տարածում է հայ մշակույթը և հաստատում է հայ բազմաձայն երգեցողության տեղը համաշխարհային խմբերգային երաժշտության մեջ: