Կալանքի տակ գտնվողին նորից կալանավորելն ապօրինի է․ Ֆերոյանը՝ Սամվել Կարապետյանի գործի մասին (տեսանյութ) Կստեղծվի թքի միջոցով վարորդի՝ թմրամիջոց օգտագործելու հանգամանքը պարզելու հնարավորություն Բազկաթոռ՝ ձյան վրա․ Կիմ Չեն Ընը ստուգել է նոր լեռնադահուկային հանգստավայրը Նավթը շարունակում է էժանանալ․ ԱՄՆ պահուստները՝ 1982-ից ի վեր նվազագույնին Քրեական ոստիկանները հայտնաբերել են առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու մեղադրանքով հետախուզվողին Կոշտ ուղերձ Մոսկվային, սպառնալիք Թեհրանից և աղմկահարույց գործեր Հայաստանում (տեսանյութ) Կազինոյի տերը՝ ընդդեմ հովվի․ Քեյջն ու Փայնը՝ նոր սերիալի գլխավոր դերերում Այն ամենը, ինչ տեղի է ունեցել Արցախի և նրա ժողովրդի հետ. հրապարակվել է «Արցախի չլուծված հակամարտությունը» փաստաթղթի թարմացված խմբագրությունը Արսենին ինֆարկտի ժամանակ ցավազրկող են սրսկել. Նարեկ Կարապետյան (տեսանյութ) Տեոտիուական․ աստվածների քաղաքը և կորած քաղաքակրթության գաղտնիքը (տեսանյութ) Ռուսական ռազմական օդանավերը լարվածություն են առաջացրել Ճապոնիայի և Թայվանի մոտ Քոնը ուրիշին մի՛ զիջիր, տարան՝ ուժեղանալու են. Աղվան Վարդանյանը մեջբերեց Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքերը (տեսանյութ) 

Հայկական «Շինդլերի ցանկը». ինչպես Հովհաննես Էսքիջյանը հարյուրավոր հայ մանուկների համար փրկության հրեշտակ դարձավ

Հասարակություն

Բոլորիս քաջ հայտնի է Հոլոքոստի մասին պատմող ամենազորեղ ֆիլմերից մեկը՝ Սպիլբերգի «Շինդլերի ցուցակը», բայց քչերս գիտենք, որ նման պատմություն տեղի է ունեցել դեռ անցած դարասկզբին ու դրա գլխավոր դերակատարը մեր հայրենակիցն է: Պետական կամերային երաժշտական թատրոնը մեծ նվեր էր պատրաստել իր հանդիսատեսին Հայոց ցեղասպանության 105-րդ տարելիցի կապակցությամբ: Բեմ պետք է բարձրանար «Փրկության հրեշտակը» նոր ներկայացումը, որի հիմքում իրական պատմություն է:

Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող բազմաթիվ ստեղծագործությունների կողքին այս մեկն անշուշտ առանձնանալու է, քանի որ պատմում է հայ ժողովրդի ողբերգական ժամանակահատվածի հերոսական կարևոր դրվագի մասին: Այո, այս դեպքում էլ չհուզվել չի լինի, բայց հանդիսատեսը իր հետ կտանի հպարտության մի մեծ զգացմունք, քանի որ հայ ժողովուրդը նման զավակներ է ունեցել: Ներկայացման գաղափարը ծնվել է գերմանացի պատմաբան Հիլմար Կայզերի հեղինակած փաստա-վավերագրական գրքի հիման վրա: Վերջին տարիներին պատմաբանը ուսումնասիրություններ է կատարել թուրքական արխիվներում և բավականին ուշագրավ ու արժեքավոր փաստեր է հավաքագրել պատվելի Հովհաննես Էսքիջյանի մասին: Վերջինիս մասին արված գրառումներն ու պատմությունները բոլորը առանցքային կարմիր թելով են կապված՝ գաղթօջախում Էսքիջյանը եղել է բազմաթիվ կանանց, մանուկների և մտավորականների փրկության հրեշտակը, և անգամ այսօր Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածների սերունդները հիշում ու պատվում են նրան:

«Սա է այդ պատմության հիմքը: Հովհաննես Էսքիջյանը եղել է բավականին ապահովված հայ ընտանիքի ներկայացուցիչ, նրա ծնողները եղել են Ադանայից: Ադանայի ջարդերից հետո նրա ընտանիքը մի կերպ փրկվել ու փախել է Հալեպ, որտեղ նա շարունակել է հայապահպանության ու հայ մանուկներին օգնության իր գործունեությունը, որի մեկնարկը տվել էր դեռ հայրենի Ադանայում: Մեզ հասած վավերագրությունը փաստում է, որ ամեն շաբաթ Էսքիջյանը, իմանալով, թե որ ժամին է առևտրային գնացքը կայանելու Հալեպի կայարանում, որով հայերին տեղափոխում էին դեպի Դեր Զոր անապատ, գալիս էր կայարան ու թուրք զինվորականներից մեկի հետ նախապես պայմանավորվածության արդյունքում կարողանում այս մահվան գնացքից փրկել 10-15 հայ մանուկների: Այդպես շարունակվում է տևական ժամանակ»,- Dalma News-ին պատմեց Պետական կամերային երաժշտական թատրոնի տնօրեն Հռիփսիմե Առաքելյանը:

Բայց մի օր ամեն բան փլուզվում է. երեխաներից մեկը, ում Էսքիջյանը փորձում է թուրք զինվորականին վճարելուց հետո փախցնել, հրաժարվում է նրա հետ գնալ: 7-8 տարեկան հայ տղան հրաժարվում է փրկության այդ շանսից, քանի որ մայրը գնացքի մեջ է և հայտարարում՝ առանց մոր որևէ տեղ չի գնա.

Հովհաննես Էսքիջյան

«Էսքիջյանը փորձում է երեխային համոզել, որ այս պահին գնա իր հետ, իսկ հետո կգտնեն մայրիկին, բայց ապարդյուն. երեխան սկսում է շատ բարձր լացել, ինչով և գրավում է կայարանում գտնվողների ուշադրությունը: Եվ հարց է առաջանում, թե ի՞նչ գործ ունեն երեխաները դրսում… Էսքիջյանը թողնում է տղային, որ վերջինս վերադառնա գնացք մոր մոտ ու մի կերպ փրկում մյուսներին՝ փախցնելով նրանց տարածքից: Բայց և հասկանում է, որ սա, թերևս, հայ մանուկներին փրկելու իր այս գործունեության վերջի սկիզբն է»:

Թուրքական կառավարությունն այդ դեպքից հետո կենտրոնանում է Էսքիջյանի անձի վրա: Հալեպում էլ, ցավոք, մատնիչներ եղել են թե՛ հայերի, թե՛ արաբների մեջ, և հենց նրանք էլ մատնում են մեծանուն հային: Բայց մինչ նրանք հասկանում են, թե ի՞նչ է կատարվում և ինչո՞վ է զբաղված Էսքիջյանը, և ոստիկանությունը գալիս է, որ ձերբակալի նրան, վերջինս մեկ օր՝ 1916 թ. մարտի 25-ին տիֆից մահացած է լինում: Իսկ տիֆ վարակվում է հենց փրկված երեխաներից մեկից: Նա ընդամենը 34 տարեկան էր…

«Էսքիջյանը իսկապես ահռելի գործ է կատարել` մահվան քարավաններից բառացիորեն հափշտակելով նրանց, ում կարող էր, և նա ու իր տիկինը իրենց տանը կամ այլ թաքստոցներում խնամեցին այդ երեխաներին որքան հնարավոր էր: Ու այս ամենը ի հեճուկս թուրք լրտեսների ցանցերին: Եվ Սիրիայում փրկված ու հաստատված, ինչպես նաև ամբողջ աշխարհով մեկ սփռված այդ երեխաների սերունդները պատմել են Էսքիջյան հայի մասին՝ անվանելով նրան «փրկության հրեշտակ»», – պատմությունն ավարտելով ասաց Հռիփսիմե Առաքելյանը:

Այս պատմությունն է, որ թատրոնի բեմ պետք է բարձրանար ապրիլի 23-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 105-րդ տարելիցի նախօրեին, իսկ հետո նաև ներկայացվեր աշխարհասփյուռ հայերին՝ ԱՄՆ-ում, այլ երկրներում: Բայց կորոնավիրուսը հետաձգեց բոլոր այս պլանները.

«Իրականում մենք շատ քիչ գործեր ունենք Հայոց ցեղասպանության մասին, որտեղ պատմվում է հայի հերոսական կերպարի մասին: Իհարկե, ունենք Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» և Պերճ Զեյթունցյանի «Ոտքի, դատարանն է գալիս», որը պատմում է Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարության մասին, բայց մնացած բոլոր ստեղծագործությունները լի են ողբերգությամբ ու ցավով: Իսկ հայ ազգը շա՜տ հերոսներ է ունեցել, որոնք անգամ իրենց կյանքն են զոհել Եղեռնի օրերին, բայց նրանց նվիրական ու անձնազոհ աշխատանքի մասին վկայությունները կա՛մ թաղված են թուրքական արխիվներում, կա՛մ կորած: Հովհաննես Էսքիջյանի մասին պատմությունը շատ ոգեկոչող է, և մենք ուզում ենք, որ մեր ժողովուրդն իմանա, որ բացի մորթվելուց, բացի գլխիկոր լինելուց մենք նաև այսպիսի մարդիկ ենք ունեցել: Ժամանակը, ես վստահ եմ, բոլորին կբացահայտի և այդ հերոսական անունները կշատանան»,- հավելեց մեր զրուցակիցը՝ խոստանալով, որ բնականոն կյանքին վերադառնալուց հետո հանդիսատեսը անպայման կտեսնի ներկայացումը իրենց թատրոնի բեմում:

 

Լիա Խոջոյան

Նյութի աղբյուր՝ dalma.news

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Կալանքի տակ գտնվողին նորից կալանավորելն ապօրինի է․ Ֆերոյանը՝ Սամվել Կարապետյանի գործի մասին (տեսանյութ) Կստեղծվի թքի միջոցով վարորդի՝ թմրամիջոց օգտագործելու հանգամանքը պարզելու հնարավորությունԲազկաթոռ՝ ձյան վրա․ Կիմ Չեն Ընը ստուգել է նոր լեռնադահուկային հանգստավայրըՆավթը շարունակում է էժանանալ․ ԱՄՆ պահուստները՝ 1982-ից ի վեր նվազագույնինՔրեական ոստիկանները հայտնաբերել են առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու մեղադրանքով հետախուզվողինԿոշտ ուղերձ Մոսկվային, սպառնալիք Թեհրանից և աղմկահարույց գործեր Հայաստանում (տեսանյութ) Կազինոյի տերը՝ ընդդեմ հովվի․ Քեյջն ու Փայնը՝ նոր սերիալի գլխավոր դերերումԱյն ամենը, ինչ տեղի է ունեցել Արցախի և նրա ժողովրդի հետ. հրապարակվել է «Արցախի չլուծված հակամարտությունը» փաստաթղթի թարմացված խմբագրությունը Արսենին ինֆարկտի ժամանակ ցավազրկող են սրսկել. Նարեկ Կարապետյան (տեսանյութ) Տեոտիուական․ աստվածների քաղաքը և կորած քաղաքակրթության գաղտնիքը (տեսանյութ) Ռուսական ռազմական օդանավերը լարվածություն են առաջացրել Ճապոնիայի և Թայվանի մոտԹրամփը խուսափողական պատասխան է տվել Կիմ Չեն Ընի հետ հնարավոր հանդիպման մասին հարցինՔոնը ուրիշին մի՛ զիջիր, տարան՝ ուժեղանալու են. Աղվան Վարդանյանը մեջբերեց Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքերը (տեսանյութ) Ուոլ Սթրիթում վաճառքի ալիք է․ Nasdaq-ը կորցրել է 2,49 տոկոսԱրարատ Միրզոյանը և Մարթա Կոսը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ գործընկերության ռազմավարական օրակարգի իրականացման հարցեր (Լուսանկարներ) Կիմ Չեն Ընը հրամայել է Սամջիյոն օդանավակայանը ընդլայնել՝ այն համապատասխանեցնելով միջազգային չափանիշներինԹրամփը չի բացառել Չինաստանում Կիմ Չեն Ընի հետ հանդիպումը․ նոր առաջարկ ՊեկինինԱրսենի մահը սպանություն էր կալանավայրում․ Անդրանիկ Գևորգյան (տեսանյութ) Թեյլոր Սվիֆթը կրկնել է ռեկորդը․ 5 ալբոմ անընդմեջ՝ «Գրեմմիի» գլխավոր պայքարումՀունվարի 1-ից id.e-social.am հարթակ մուտք գործելու կարգը կփոխվի․ ՀԾՀ-ով և գաղտնաբառով մուտքն այլևս հասանելի չի լինի Մեծ Բրիտանիան պատժամիջոցներ է սահմանել Իսրայելի նկատմամբ՝ Արևմտյան ափին բնակավայրեր կառուցելու համարՆոր Ջեյմս Բոնդը հայտնի է․ Ռոբերտ Պատինսոնը կփոխարինի Դենիել ՔրեյգինԴոլարը հասել է 19 ամսվա առավելագույնին․ շուկան սպասում է տոկոսադրույքի բարձրացման«The Economist»-ը կանխատեսում է պատերազմներ, ճգնաժամեր և ռեկորդային շոգ 2027 թվականինՇենգավիթի համայնքային ոստիկանները սրճեփ սարքերից գողության դեպքեր են բացահայտել (տեսանյութ)Ադրբեջանցու մեղադրանքն ու ՔԿ նախագահի խոսքը հակասում են իրար. Իրանի գրոհն ու ԵՄ ճնշումը (տեսանյութ) Նավթն էժանանում է, դոլարն ուժեղանում․ ռուբլին նոր ճնշման տակ էԹրամփը հայտարարել է, որ պատրաստ է Պուտինի հետ առանձին հանդիպման ԱԽՏՀ գագաթնաժողովումՈւկրաինայի 2027-ի ֆինանսավորման բացը՝ մինչև 34 միլիարդ դոլարԻ՞նչ փոխարժեքներ են սահմանվել այսօր՝ նոյեմբերի 17-ին ԱՄՆ զորքերը Եվրոպայում կարող են կրճատվել․ Պիստորիուսը զգուշացնում է վտանգավոր բացերիցԱՄՆ-ը որոշել է Մերձավոր Արևելքում կառուցել 17 բունկերԱնդրանիկ Թևանյանի խուց գիշերը hnգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձի են տեղափոխել. Սարգիս Տեր-Եսայան ՄիԳ-29 է կործանվել Սերբիայում․ օդաչուն զոհվել էՇվեդիան առաջին Gripen կործանիչները կմատակարարի Ուկրաինայի զինված ուժերին 2027 թվականի սկզբինՊուտինն ու Թրամփը կարող են քննարկել Կոնստանտինովկան․ ՊեսկովՌուսաստանը Սև ծովում առանձին զինադադար չի ուզում․ ՖիդանԴատախազության հայցը բավարարվել է. պետությանը կվերադարձվի 3 մլրդ 627 մլն դրամ արժեքով 1054.2 հա մակերեսով հողատարածք Կրեմլը չի ​​բացառել Կիևում տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումների և ԱԽՏՀ գագաթնաժողովի միջև կապըԼոնդոնը ողջունում է հայ–ադրբեջանական խաղաղության առաջընթացըԱՄՆ ռազմածովային ուժերը Մերձավոր Արևելքում կենտրոնացրել են ավելի քան 20 ռազմանավՆոր հարված Ղրիմի կամրջին․ երթևեկությունը կրկին կասեցվել էԵրևանում մեքենաների թիվը կրճատելու մեխանիզմներ, խստացված տուգանքներ․ Ավինյանը մանրամասնում է Պեսկովը Պուտինի, Սի Ծինփինի և Թրամփի հանդիպումը ազդանշան է անվանել աշխարհինՀարվածներ Կիևի երկու կամուրջներին․ երթևեկությունը դադարեցված էԱյսօր Սևանա լիճ բաց է թողնվել Սևանի իշխանի «Գեղարքունի» ենթատեսակի 705 700 հատ մանրաձուկ Էստոնիան կոչ է անում Եվրոպայի մուտքն արգելել ռուսաստանցի մարտիկներինԼավրովը բացատրել է ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի և Հարավային Կորեայի համատեղ զորավարժությունների նպատակներըՈւկրաինայի բանակցություններում առաջընթաց կա, բայց դժվար որոշումներ են սպասվում․ Քուշներ34 հազարով պակաս աշխատող․ Բրիտանիայում աշխատավարձերի աճն էլ է դանդաղել
Ամենադիտված