Փայլակ Միրզոյան․ նոր էջ հայկական կանոէի և ակադեմիական թիավարության պատմության մեջ

ԼՈւՐԵՐ.com-ը զրուցել է Հայաստանի Ազգային Կանոէ Ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար, ֆեդերացիայի մարզիչ, ՀՀ սպորտի վարպետ, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, ՀՀ բազմակի չեմպիոն Փայլակ Միրզոյանի հետ:

2011 թվականից՝ ջրային սպորտում,2019-ից մարզիչ իսկ 2021-ից՝ նույն ոլորտի ղեկավար կազմի անդամ։ Մարզիկից՝ ջրային մարզաձևի կառավարման մարմնի անդամ՝ ընդամենը 23 տարեկանում։ Փայլակ Միրզոյանը ոչ միայն փոխեց իր դերակատարությունը, այլև ձևավորեց ոլորտի զարգացման նոր մոտեցում՝ գործնականից անցնելով ռազմավարականի։

Այսօր նա Հայաստանի ազգային կանոէ և ակադեմիական թիավարության ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղարն է, ոլորտի այն նորարար առաջնորդներից մեկը, ով վերջին տարիներին հանդես է եկել ռազմավարական նախաձեռնություններով՝ էապես վերափոխելով սպորտաձևի զարգացման տրամաբանությունն ու ապագա ընթացքը։

- Պարոն Միրզոյան, շնորհակալություն, որ մեզ հետ զրույցի ժամանակ գտաք։ Կպատմե՞ք, թե ինչ ճանապարհ եք անցել՝ մարզիկի գործունեությունից մինչև մարզչական աշխատանք և, ի վերջո, ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղարի պատասխանատու պաշտոնը։ Ի՞նչ կարևոր փորձ և դասեր եք ձեռք բերել այս ընթացքում:

- Շնորհակալ եմ հրավերի համար։ Այս անցումը մի կողմից բնական էր, մյուս կողմից՝ լի էր բարդ ու պատասխանատու մարտահրավերներով։ Մարզիկ լինելու ժամանակ՝ կենտրոնացած էի սեփական արդյունքների և մարզումների վրա։ Սակայն կառավարման ոլորտ անցնելիս, հատկապես որպես ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար, պատասխանատվության շրջանակը զգալիորեն ընդլայնվեց։ Այժմ մտածում եմ ամբողջ համակարգի մասին՝ մարզիչներից և մարզիկներից մինչև ծրագրեր, միջազգային համագործակցություն և միջոցների արդյունավետ բաշխում։

2019 թվականին, դեռևս ակտիվ մարզիկ լինելով, սկսել եմ աշխատել նաև որպես մարզիչ։ Այդ փուլում փորձում էի համատեղել՝ մի կողմից շարունակելով իմ անձնական մարզումները, մյուս կողմից պատրաստելով երիտասարդ մարզիկներին։ Դա չափազանց բարդ ընթացք էր, բայց նաև կարևոր փորձառություն, որն ինձ արժեքավոր դասեր ապահովեց։

Երբ 2021 թվականին ընտրվեցի ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար, որոշեցի վերջնականապես դադարեցնել պրոֆեսիոնալ մարզումներս։ Բայց մարզչական գործունեությունը շարունակեցի, արդեն զուգահեռ ֆեդերացիաի գործերին։ Շարունակում էի նաև իմ թիմի մարզումը, մարզումների կազմակերպումը և ծրագրային նախապատրաստության վերահսկողությունը։

2022-ի ամռանը անձամբ տարա երկու մարզիկների Մոսկվա՝ Մեծ Մոսկովյան ռեգատային մասնակցելու։ Հետագայում շարունակեցի նրանց նախապատրաստությունը Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարին նրանց ուղեկցեց ավագ մարզիչը, քանի որ ես զբաղված էի ֆեդերացիայի աշխատանքներով։ Այնուամենայնիվ, մարզումների և կազմակերպչական ողջ գործընթացը վերահսկվում էր իմ կողմից։

Այս փորձը՝ մարզիկից մարզիչ, ապա՝ ղեկավար, ինձ հնարավորություն տվեց համակարգը ամբողջովին ընկալել։ Ես տեսել եմ ամեն ինչ ներսից՝ ջրից, ափից և ղեկավարի սենյակից։ Այս համապարփակ պատկերն օգնում է այսօր կայացնել ճիշտ որոշումներ։

Մարզիկի մոտիվացիայի վրա հաճախ ազդում են փոքր մանրամասներ՝ նավակի վիճակը, մրցումների առկայությունը կամ տեխնիկական խնդիրները։ Եթե եղել ես մարզիկ, խնդիրներն ու իրավիճակը միանգամից զգում ես ։ Ես իրավիճակին նայում եմ ոչ միայն որպես ղեկավար, այլ նաև որպես մարզիչ և նախկին մարզիկ, ինչը մեծ օգտակար է՝ կանխարգելելու, հասկանալու և զարգացնելու համար։

Մարզվելն ամենահեշտն էր, իսկ ղեկավարման մեջ պատասխանատվությունն է ամենակարևորը։ Երբ տեսնում ես թիմի առաջընթացն ու արդյունքները, դառնում ես ոչ միայն մասնակից, այլև շարժիչ ուժ։ Եվ դա ինձ մոտիվացնում է:

-2022 թվականից, Ձեր ակտիվ ներգրավվածությամբ, ֆեդերացիայում իրականացվել են մի շարք նկատելի փոփոխություններ։ Ինչպե՞ս կգնահատեք այս ժամանակահատվածը։

- Մեր ֆեդերացիան իր գործունեության առաջին իսկ տարիներից անդամակցել է միջազգային ֆեդերացիաներին՝ մասնավորապես ICF-ի, ECA-ի և FISA-ի (ներկայում՝ World Rowing) շրջանակներում։  2022 թվականից սկսած մեր ներգրավվածությունը ստացավ նոր թափ ու խորություն։ Այդ տարվանից համագործակցությունները դարձան շատ ավելի կառուցվածքային, պարբերական ու նպատակային։ Մենք սկսեցինք ակտիվ ներգրավվել տարածաշրջանային և եվրոպական նախաձեռնություններում, իսկ միջազգային կապերը սկսեցին իրական աջակցություն ցուցաբերել՝ ոչ միայն խորհրդատվական, այլ նաև գործնական մակարդակով։

Ստացանք աջակցություն ուսումնամարզական հավաքների, մասնագիտական սեմինարների, մրցումային գործընթացների կազմակերպման հարցերում։ Այդ համագործակցությունների շնորհիվ մեր մարզիկները շարունակում են մասնակցել միջազգային միջոցառումներին նույնիսկ ամենաբարդ փուլերում։ Մենք նաև շարունակում ենք ընդգրկված մնալ ICF-ի և FISA-ի (ներկայում՝ World Rowing) զարգացման ծրագրերում, որը ոչ միայն պատիվ է, այլ նաև մեծ պատասխանատվություն։

- Ի՞նչ աջակցության մասին է խոսքը։

-Բերեմ մի քանի շատ կոնկրետ օրինակ։ Վերջին տարիներին մեզ հաջողվել է մասնակցել ուսումնամարզական հավաքների տարբեր երկրներում՝ FISA-ի և ICF-ի հրավերով, որոնք ամբողջությամբ ֆինանսավորվել են կազմակերպիչների կողմից։ Այդ հավաքների ժամանակ մեր մարզիկները մարզվել են աշխարհի բարձրակարգ թիմերի հետ, ստացել են ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև հոգեբանական փորձ։

Բացի այդ, մի շարք մրցաշարերի մասնակցելիս ստացել ենք աջակցություն ճանապարհածախսերի, մասնավորապես՝ ավիատոմսերի ձեռքբերման հարցում։ Որոշ դեպքերում օգնել են նաև հյուրանոցների ամրագրման ու տեղում նավակների տրամադրման հարցում։ Սա մեզ հնարավորություն է տվել մասնակցել նույնիսկ այնպիսի մրցումների, որոնք մեր բյուջեի պայմաններում գրեթե անհասանելի են։

Աջակցություն ենք ստացել նաև մարզչական վերապատրաստման ծրագրերի շրջանակներում՝ ինչպես առցանց, այնպես էլ  առկա մասնակցությամբ։ Այս ամենը վկայում է, որ մեր միջազգային գործընկերները ոչ միայն գնահատում են մեր ներուժն  ու աճը, այլև պատրաստ են ներդրում անել  զարգացման ճանապարհին։

- Ի՞նչ ռազմավարական ուղղություններով է հիմա շարժվում ֆեդերացիան։

-Մենք ունենք չորս հիմնական ուղղություն, որոնք դրված են մեր զարգացման հիմքում։

1. Ինֆրաստրուկտուրայի բարելավում։ Մեր հիմնական բազան այսօր Երևանն է՝ Հրազդան գետի հատվածում։ Վերջին տարիներին այդ տարածքը բարելավման կարիք ուներ, և մենք սկսել ենք քայլ առ քայլ այն կարգի բերել՝ որպեսզի դառնա կայուն մարզական հենակետ։ Միաժամանակ չենք մոռանում Սևանը՝ որպես կարևոր նշանակության մարզավայր, որտեղ նույնպես փորձում ենք պահպանել ակտիվությունը։
2. Երիտասարդների ներգրավում և երիտասարդ մասնագետների ակտիվ մասնակցություն
   Հրազդանում արդեն ներգրավվել են երիտասարդ մարզիչներ, որոնք նոր շունչ են բերել մարզական կյանքին։ Մեր երիտասարդ սպորտային գործընկերները՝ ֆեդերացիայի աջակցությամբ, հիմնել են Սևանի թիավարության ակումբը, որը սերտորեն համագործակցում է ֆեդերացիայի հետ և մասնակցում է Հայաստանի առաջնություններին։Սևանում գործող մարզադպրոցը շարունակում է իր գործունեությունը՝ հիմնականում կանոէի ուղղությամբ, իսկ ակումբի շնորհիվ ակադեմիական թիավարությունը ևս ներգրավվել է Սևանի պատանիների առօրյայում։ Վստահ եմ, այն կզարգանա արագ տեմպերով։
3. Մարզիչների և մրցավարների համակարգի զարգացում։ Սկսել ենք տեղական վերապատրաստման գործընթացներ՝ միջազգային կառույցների աջակցությամբ։
4. Հայաստանի տեսանելիությունը միջազգային ասպարեզում։ Մեր նպատակը պարզապես ներկայանալը չէ, այլ հեղինակություն ստեղծելը։

-Ո՞րն է այսօր ոլորտի ամենամեծ մարտահրավերը։
- Առանց երկմտելու  կարող եմ ասել՝ մեր ամենամեծ մարտահրավերը ֆինանսական կայունության բացակայությունն է։ Կարող ես ունենալ հստակ ռազմավարություն, ներգրավել նոր սերնդի մասնագետներ, մշակել զարգացման ծրագրեր, ձևավորել մարզիկների համար հեռանկարային ուղիներ, բայց եթե բյուջեն չի ապահովում այդ նախաձեռնությունների իրականացումը՝ ամեն ինչ մնում է գաղափարի մակարդակում։ Այսօր մենք ունենք տեսլական, աշխատուժ և նվիրված թիմ։ Չկա միայն կայուն ֆինանսական հիմքը, որն այդ ամենը պետք է պահի։

Մեր սպորտաձևի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ նյութատեխնիկական բազան ինքնին բարձրարժեք է։ Մի նավակի արժեքը հաճախ համարժեք է փոքր մեքենայի գնին։ Իսկ այսօր մեր մարզիկներից շատերը մարզվում են նավակներով, որոնց գործածման ժամկետը վաղուց սպառվել է՝ 10-15 տարվա հնություն ունեցող գույք է։ Այդ տեխնիկական սահմանափակումները որոշ դեպքերում լրջորեն ազդում են մարզման որակի վրա։ Երբեմն նույնիսկ պահեստամասերի պակաս կա․ ստիպված ենք լինում տեղում համադրել տարբեր մոդելների թիեր ու նստարաններ:

Մյուս լուրջ խնդիրն արտագնա մրցաշարերին մասնակցության ֆինանսական բեռն է։ Թռիչքների, բնակության և գրանցման ծախսերը միասին կարող են ծանրանալ ցանկացած բյուջեի վրա։ Մենք այժմ տարբեր ուղիներով փորձում ենք գտնել նոր ֆինանսավորման աղբյուրներ։ Մասնավորապես՝ տեսնում ենք համագործակցության հնարավորություններ սփյուռքի շրջանակում։

Ամփոփելով՝ կարող եմ ասել՝ համակարգը պատրաստ է զարգացման։ Կան հստակ ուղղություններ, մարդիկ ու թիմ, բայց առանց կայուն ֆինանսական աջակցության երկարաժամկետ արդյունք ակնկալելն իրատեսական չէ։

-Նայելով Ձեր անցած ճանապարհին՝ մարզիկի, մարզչի և ղեկավարի դերերում, ո՞ր իրադարձությունն եք համարում Ձեր կարիերայի ամենամեծ և նշանակալի հաջողությունը։

-Իմ անձնական սպորտային հաջողությունները կարևոր փորձառություն են ինձ համար։ Սակայն կարիերայի ամենամեծ և ամենաարտահայտիչ հաջողությունն համարում եմ իմ մարզիկի նվաճումները՝ 2021 թվականին Վրաստանի Մցխեթա քաղաքում կայացած միջազգային առաջնությունում, որտեղ նա նվաճեց երկու մեդալ։

Նա առաջին տեղը զբաղեցրեց մեկտեղանոց մրցատեսակում և երկրորդ տեղը՝ երկտեղանոց մրցատեսակում։ Այս ձեռքբերումը չափազանց կարևոր է ինձ համար, քանի որ դա ցույց է տալիս ոչ միայն մարզիկի անհատական ուժը, այլև մեր համատեղ աշխատանքի արդյունքը՝ մարզչի և մարզիկի՝ միասնական նպատակների ու նվիրվածության արդյունքը։

Երբ տեսնում եմ, թե ինչպես է իմ մարզիկը հասնում այդ հաջողություններին միջազգային ասպարեզում, հասկանում եմ, որ իմ գործունեությունը, որպես մարզիչ, ավելի մեծ ազդեցություն ունի, քան միայն իմ անձնական մարզական փորձը։ Դա ինձ ոգևորում և ուժ տալիս է շարունակելու  ապագա սերնդի հետ աշխատանքը։

-Ինչպե՞ս կցանկանայիք եզրափակել մեր զրույցը։

- Ջրային սպորտաձևերը միայն մրցումներ չեն։ Դրանք կարգապահություն են, բնության հետ ներդաշնակ կապ, թիմային մտածողություն և պատասխանատվության զգացում։ Հայաստանում մենք ունենք բնական պայմաններ, մարդկային ներուժ և՝ ամենակարևորը, հայրենասիրություն։ Եթե համախմբենք մեր ջանքերը, վստահ եմ՝ Հայաստանը կարող է դառնալ տարածաշրջանի առաջատարներից մեկը ջրային մարզաձևերում։

Թեև ես դեռ երիտասարդ եմ, սակայն այս ոլորտում արդեն բավական երկար ճանապարհ եմ անցել։ Եվ այսօր հստակ գիտակցում եմ, թե սպորտն ինչ արժեքներ է փոխանցել ինձ։ Առավելապես՝ ակադեմիական թիավարությունն է ձևավորել իմ մտածողությունը, տոկունությունը, կարգապահություն:

Համոզված եմ՝ յուրաքանչյուր երեխայի կամ պատանու կյանքում սպորտային դաստիարակությունը կարող է դառնալ հիմնաքար։ Սպորտը սովորեցնում է կյանքի կարևորագույն հմտությունները՝ պայքարել, պարտվել, հաղթել, կանգնել և ամեն անգամ նորովի շարունակել։

Իսկ ինձ համար ակադեմիական թիավարությունը պարզապես մարզաձև չէ։ Դա իմ տարերքն է։

Հարցազրույցը՝ Արմեն Պետրոսյանի