Երբ քաղաքականությունը վերջանում է

Երբ էս երկրում էլի սկսեցին մարդ ծեծել, մտածեցի այն մասին, թե ե՞րբ հրաժեշտ տվեցինք քաղաքականությանը: Դա տեղի ունեցավ փուլային տարբերակով, երբ 88-ն ու նրա արժեքները մնացին ռոմանտիզմի մակարդակում՝ իրենց տեղը զիջելով պրագմատիզմ կոչվածին:

Քաղաքականության մեջ պրագմատիզմը հարգի բան է՝ նայած, թե ոնց ես ձևակերպում այն, ու ինչ նպատակով ես բանեցնում:
Երբ 1995-ին սահմանադրություն ընդունելը նպատակ էր դարձել, ՀՀՇ-ի ու կոմունիստական բյուրոկրատիայի դաշինքի անհրաժեշտություն առաջացավ: Սա նույնպես պրագմատիզմ է, որովհետև առաջադրված խնդիրը լուծվեց: Սակայն լուծվեց պետության արժեզրկման և սահմանադրության որակի հաշվին:

Երբ 1996-ին քաղաքական նպատակահարմարությունը թելադրեց ընտրությունները մեկ, թե երկու փուլով անցկացնելու հարցը, դա էլ էր պրագմատիզմ, որովհետև չանցկացված երկրորդ փուլի փողը տնտեսվեց, ադրբեջանցին էլ ոգևորվելու առիթ չունեցավ: Բայց դա էլ իր գինն ունեցավ, որովհետև բռնության հետևանքը եղավ խորհրդարանի դարպասների տապալումն ու խորհրդարանում պատգամավոր ծեծելը:

Երբ Ռոբերտ Քոչարյանը Հայաստան եկավ, դա նույնպես պրագմատիզմ էր, որովհետև ղարաբաղյան էլիտայի առջև ավելի մեծ էլիտայի ինտեգրվելու խնդիր էր դրված, բայց Ղարաբաղն օտարվեց հայաստանցիներից ու դուրս մղվեց բանակցային գործընթացից:

Նույնիսկ պրագմատիզմը ու սառը հաշվարկը վերացան, երբ 1999թ-ի հոկտեմբերի 27-ին խորհրդարանում լսեցինք կրակոցներ: Մեր ողնաշարը վնասվեց, գամվեցինք սայլակին՝ չնկատելու տալով հիվանդության հետևանքները, դրա մահաբեր ընթացքը: Բուժման փոխարեն տրվեցինք ինքնախաբեության, սթափվելու փոխարեն՝ գինարբուքի: Մինչև Մարտի 1-ին կրակեցին արդեն ոչ թե ողնաշարի, այլ՝ երկրի սրտի վրա:

Այդ օրը երկիրը բովանդակազրկվեց, քաղաքականությունը` վերջացավ:

Դրանից հետո մեկին կարող ես ծեծել և անունը դնել պրագմատիզմ, մեկին կարող ես վաճառվել` անունը դնել «քաղաքագիտական վերլուծություն», ընտրություն ես կեղծում՝  ներկայացնելով ադրբեջանցուն առիթ չտալու ու «բարեգործություն» անելու կոնտեքստում, ընդդիմություն ես խաղում՝ «համաժողովրդական շարժում» բրենդով:

…Գիշերը Երևանի չքնած տղերքին հաշվող աղջիկները պրագմատիզմից ելնելով փող են աշխատում, առավոտը՝ մինչև մութն ընկնելը, նամուսով աղջիկ են դառնում, մտքի խորքում էլ իրենց «կարմիր խնձորի մասին» երազում:

Պրագմատիզմ է, ի՞նչ կարող ես անել…

Սուրեն Սուրենյանց