Գործոններից մեկը պաշտոնյաների սերտաճումն է քրեական տարրերին

Վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում մեկը մյուսի հետևից Հայաստանում տեղի ունեցան բազմաթիվ քրեական հանցագործություններ: Դրանցից մի մասի հետ կապված են նաև պետական պաշտոնյաների, պատգամավորների անուններ: Հասարակությունը մեծ հետաքրքրությամբ կարդում ու հետևում է տեղի ունեցող իրադարձություններին:
Ինչո՞վ է դա պայմանավորված, ո՞րն է հոգեբանական գործոնը, ո՞րն է մամուլի դերը, և ինչո՞ւ է հասարակությունն այսքան հետաքրքրվում բացասական ինֆորմացիայով: Այս և այլնի մասին Lurer.com-ի լրագրողը զրուցեց «Սոցիալական Արդարություն» ՀԿ-ի ղեկավար, հոգեբան , քրեական արդարադատության փորձագետ Արշակ Գասպարյանի հետ:

-Պարո՛ն Գասպարյան, որո՞նք են հանցագործությունների դիմելու հիմնական գործոնները:

-Հանցագործությունը սոցիալական վարքի ձև է, որը առաջանում է ներանձնային որակների և հասարակական իրողության փոխազդեցությունից: Գիտնականների մի խումբ կարծում է, որ դա գենետիկական երևույթ է: Կան նաև այնպիսիք, ովքեր կարծում են՝ սոցիալական խնդիր է: Իրականում հանցագործությունը վարքի ձև է, որը փոխազդում է մարդու ներաշխարհի և իրավիճակի հետ:

Այս ենթատեքստում հանցագործություններն աճում են՝ մի շարք գործոններով պայմանավորված:

Աշխարհի բոլոր երկրներում գործոններից մեկն էլ քրեական հեղինակությունների սերտաճումն է պաշտոնյաների հետ: Անհնար է Հայաստանում ակադեմիկոս անգամ դառնալ, եթե պետությունդ չի ուզում, եթե իշխանություն ունեցողը չի ուզում: Նույն ձևով քրեական աշխարհն է: Պետությունը մի մարմին է, որը կա՛մ հանցանքի հետ սերտաճում է, կա՛մ վերացնում այն, և այստեղ մենք գործ ենք ունենում հանցագոծության և երկրում որոշում կայացնող մարդկանց փոխհամաձայնեցված գործունեության հետ:

Եթե հանցագործությունը սերտաճում է պետական մարմինների, քաղաքական գործիչների հետ, քրեական հեղինակությունն էլ ձևավորվում է պետության իշխանության թույլտվությամբ: Հետևաբար, այդ հարաբերությունները վերածվում են «փոխկախյալության»:

Հանցագորոությունները ծնվում են նաև սոցիալական պայմաններից, սկսում են աճել տարբեր ճգնաժամերի պայմաններում, օրինակ' տնտեսական՝ երբ մարդու պահանջմունքային դաշտը իջնում է մինչև կենսաբանական պահանջմունքի բավարարման մակարդակին, երբ ճգնաժամը այնքան է սրանում, որ իջեցնում ես այդ աստիճանին: Այո՛, մշտապես աճում է հակահասարակական արարքների, իրավախախտումների, հանցագործությունների մակարդակը:

-Մամուլն ակտիվորեն լուսաբանում է կատարված հանցագործությունները, խոսվում է քրեական հեղինակությունների, պաշտոնյանների հետ նրանց կապի, հանդիպումների և այլնի մասին:
Ի՞նչ մթնոլորտ է ձևավորում մամուլն այս պարագայում:

Քրեական արդարադատության մասին հոդված տպագրելը շատ լուրջ գործ է, որովհետև հաճախ հոդվածը դառնում է հանցագործության գովազդ: Օրինակ' երբ նույն հոդված մեջ մանրկակրիտ նկարագրվում է թմրամիջոցի բաղադրությունը և օգտագոծման կարգը, ու ամբողջ մեղադրական եզրակացությունից ԶԼՄ-ն քաղվածք է անում, այդ կերպ մատուցվում է հանցագործությունը: Սա սխալ է: Հանցագործության տեսակներ կան, որ պետք չէ ընդհանրապես գրել: Գրելիս էլ պետք է գրել այնքան ընդհանուր ձևով և գրագետ, որպեսզի ի ցույց դրվի հանցագործության վատ կողմը:

-Բացասական ինֆորմացիայի հանդեպ հիմնականում մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերվում՝ հատկապես երբ դրանք կապված են քրեական հեղինակությունների հետ: Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:

Երկրում ձևավորվել է լարված սոցիալական մթնոլորտ: Ոչ ոք չի հասկանում՝ ինչից է դժգոհ: Մարդկանց մոտ ձևավորվել է ներքին լարվածության, տագնապի մթնոլորտ, որ շուտով մի բան պետք է լինի: Սա ձևավորում է հույզ: Ես, որպես քաղաքացի, սկսում եմ կարդալ այն հոդվածները, որտեղ կա հույզ' ով ում սպանեց, ով ում հետ էր և այլն: ԶԼՄ-ները հասարակությանը չեն սովորեցնում տեսնել գեղեցիկը: Իրականում ՀՀ-ն հանցագործ երկիր չէ: Չկա այնպիսի երկիր, որտեղ գիշերը ժամը 4-ին այնքան անվտանգ ես, որքան ՀՀ-ում: Բայց միևնույն ժամանակ, երբ ԶԼՄ-ն տալիս է ինձ միայն բացասական լիցք, ինձ մոտ հետաքրքրություն է առաջանում. ես ուզում եմ տեսնել՝ Նուբարաշենի դեպքերն ինչ եղան, Գյումրիում ինչ եղավ:

Ի վերջո, քրեական աշխարհով հետաքրքրվում են հանցագործը, տուժողը, վկան, այդ գործին կապակցվող անձինք կամ այդ ոլորտի հետազոտողներ: Նորման սա է, որովհետև հանցագործությունը փոքր ոլորտ է:

Մենք չունենք ֆիլմեր, մուլտեր: Ոչ մի հեռուստասերիալ իրեն չի կարող թույլ տալ մի քիչ բյուջե ունենալ, որպեսզի քրեական արդարադատության փորձագետներ կոնսուլտանտ բերի: Այլընտրանք քիչ ունենք. կա՛մ պետք է նայենք երգիչ-երգչուհիներին՝ ով ում հետ ամուսնացավ, կա՛մ՝ քաղաքականությամբ հետաքրքրվենք:

Ն. Ա.