Հայ-անգլիական արշավախումբը Ծղուկում փաստագրել է ժայռապատկերների ամենամեծ խումբը

Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին գտնվող Ծղուկ լեռան (3582 մ) վրա հայ-անգլիական հնագետների և արվեստաբանների արշավախումբը հայտնաբերել և փաստագրել է 1000-ից ավելի ժայռապատկեր: Ժայռապատկերների այս խումբն ամենամեծն է Հայաստանի տարածքում մինչ օրս ուսումնասիրված և փաստագրվածներից: Այս մասին հուլիսի 16-ին լրագրողների հետ հանդիպմանն ասաց ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստուտի կրտսեր գիտաշխատող, արշավախմբի հայկական խմբի ղեկավար, հնագետ-արվեստաբան Աննա Խեչոյանը: Ծղուկում հայտնաբերվել են տարբեր ժամանակաշրջանի պատկերներ, որոնք տարբերվում են կատարման տեխնիկակայով, ոճային և բովանդկային առանձնահատկություններով: «Տեսարանները բազմազան են' կենցաղայինից մինչև դիցաբանական, կենդանական նկարներ, հարուստ կոմպոզիոցիոն տեսարաններ: Իսկ ժամանակագրության առումով Ծղուկում ուսումնասիրվող ժայռապատկերներից ամենավաղը դեռևս հնարավոր չի եղել որոշել»,- «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ' բացատրեց Խեչոյանը:

Իրականացված աշխատանքների նպատակն է ժայռապատակերների հնարավորինս ճշգրտությամբ ուսումնասիրությունն ու փաստագրումը ժամանակակից գիտության պահանջներին համապատասխան: Խեչոյանի խոսքով' դաշտային հետազոտական աշխատանքներին ներգրավված են տարբեր ոլորտների մասնագետներ' երկրաբաններ, հնագետներ, արվեստաբաններ: «Ժայռապատկերների թվագրումը բավական խնդրահարույց է ամբողջ աշխարհում: Սովորաբար որոշվում է պատկերների ամենավաղ սահմանը: Ժայռապատկերները դիտել որպես առանձին երևույթ սխալ է: Պետք է դիտարկել պատկերների հնագիտական կոնտեքստը, դրա համար էլ փաստագրվում են ոչ միայն ժայռապատկերները, այլև դրանց շուրջ եղած բոլոր հնագիտական նյութը»,- իր հերթին նշեց ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանը' հավելելով, որ ՀՀ տարածքում գտնվող ժայռա պատկերների մեծ մասը վտանգված է, քանի որ գլխավորապես գտնվում են գյուղատնտեսական ակտիվ գոտիներում:

Մասնագետների խոսքով' մեր տարածաշրջանում ամենավաղ ժայռապատկերը կարող թվագրվել ոչ ավելի վաղ, քան մ.թ.ա. 12-րդ հազարամյակի, քանի որ դրանից առաջ այս տարածքը սառցադաշտի տակ է եղել: Ուստի եթե անգամ մինչ այդ ժամանակաշրջանն ժայռապատկերներ եղել են, ապա դրանք չէին կարող պահպանվել. սառցադաշտի հոսքի ժամանակ տաշվում են բոլոր քարերը: Իսկ ՀՀ տարածքում փաստագրված ամենավաղ ժամանակաշրջանի ժայռապատկերը, որ հայտնաբերվել են Գեղամանավանի քարայրում, ենթադրաբար միջին քարի դարի (Մեզոլիթ) թվագրության են:

Ժայռարվեստի հետազոտությունը Հայաստանում երիտասարդ գիտություն է, որը Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախումբն սկսել է իրականացնել 2002 թվականից: Ծղուկում հնագիտական աշխատանքները սկսվել են 2008 թվականից: Անգլիական խմբի ղեկավարն է Թինա Ուոքլինգը: