Սահմանին նորից հայորդիներ են զոհվում, վիրավորվում, իսկ ԵԱՀԿ-ը զբաղված է կեղծ վերահսկողությամբ

Կարո՞ղ եք արդյոք ստուգումը համարել ստուգում, երբ ստուգողը նախապես ստուգվողին տեղեկացնում է, որ ինքը գալու է ստուգելու: Կասեք՝ ոչ, դա արդեն ստուգում չի լինի, կլինի ձևականություն, ստուգման երևութականություն, թատրոն, դերասանություն կամ կապիկություն, որովհետև այդպիսով ստուգվողին նախապես հնարավորություն կտրվի խախտումը վերացնել: Եվ, իրոք, մինչ ստուգումը խախտումը չվերացնելու համար ստուգվողը պետք է կամ հիմար լինի, կամ հոգեկան հիվանդ, կամ էլ ծայրաստիճան սանձարձակ և իր վրա այնքան վստահ այնպիսի մեկը, որը կարող է թքել ստուգողի կազմած արձանագրության ու նույնիսկ ստուգողի վրա:

Այս ամենը, այո, բոլորիս էլ պարզ է, սակայն արիուտես, որ ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելությունը հենց այդպես է վարվում՝ նախապես հայտարարում է, որ այսինչ օրը գալու է այսինչ վայրում դիտարկում իրականացնելու: Ճիշտ է, ադրբեջանցիներին ոչխար ենք անվանում, բայց այն աստիճան հիմար չեն, որ այդ օրը և նախապես հայտարարված վայրում կրակեն մեր ուղղությամբ:

Կարճատև դադար են տալիս, ԵԱՀԿ դիտորդական խումբը գալիս, դիտարկում, արձանագրում ու զեկուցում է, որ ամեն ինչ կարգին է, կրակոցներ, հրադադարի պահպանման ռեժիմի խախտումներ չկան, իսկ հետո արդեն, երբ դիտորդական առաքելությունը ոտքը քաշում է սահմանի մոտից, Ադրբեջանի զինուժը նորից, ինչպես դիտորդական խմբի ժամանումից առաջ, շարունակում է կրակել:
Վերջին շրջանում Ադրբեջանի զինուժն արդեն հարյուրավոր անգամներ խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը, հազարավոր կրակոցներ արձակել մեր ուղղությամբ, ունենք և՛ զոհեր, և վիրավորներ: Վերջին դեպքը հուլիսի 30-ի, լույս 31-ի գիշերն է եղել: Հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմի խախտման արդյունքում ՊԲ հարավային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում հուլիսի 31-ին, ժամը 00:40-ի սահմաններում թշնամու արձակած կրակոցից վիրավորվել է զինծառայող, 1997թ. ծնված Հովհաննես Գասպարյանը:

Դրանից երկու օր հետո՝ օգոստոսի 2-ին, հայտարարվեց, որ ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելությունն օգոստոսի 3-ին Ասկերանի ուղղությամբ, Բաշ Քարվենդ բնակավայրի մոտակայքում պլանային դիտարկում է անցկացնելու: Հաջորդ օրը եկել և ԼՂՀ պաշտպանության բանակի դիրքերից դիտարկում են իրականացրել ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի դաշտային օգնական Իրժի Աբերլեն (Չեխիա) և ԵԱՀԿ ԳՆԱՆ գրասենյակի աշխատակից Պետեր Սվեդբերգը (Շվեդիա), իսկ շփման գծի հակառակ կողմից՝ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ դեսպան Անջեյ Կասպրշիկը և նրա դաշտային օգնական Խրիստո Խրիստովը (Բուլղարիա)։ Դիտարկումն անցել է ըստ նախատեսված ժամանակացույցի, կրակի դադարեցման ռեժիմի խախտումներ չեն արձանագրվել: ԵԱՀԿ առաքելությունը, իհարկե, կուլ է տվել այն, որ ադրբեջանական կողմն իրեն դուրս չի բերել իր առաջապահ դիրքեր:

Հիշյալ դիտարկումից ժամեր անց ադրբեջանական զինուժը վերսկսել է հրադադարի պահպանման ռեժիմի խախտումները: Ըստ ԼՂՀ ՊՆ հայտարարության, «Օգոստոսի 3-ի, լույս 4-ի գիշերը ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտվել է 36 անգամ, որի ընթացքում, տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից, հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է ավելի քան 430 կրակոց, այդ թվում 52 կրակոց՝ դիպուկահար հրացաններից»: Ադրբեջանի զինուժն անցած գիշեր ևս շարունակել է հրադադարի ռեժիմի խախտումները: ԼՂՀ ՊՆ պաշտոնական հայտարարության համաձայն, «Օգոստոսի 4-ի լույս 5-ի գիշերը ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտվել է ավելի քան 35 անգամ, որի ընթացքում տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է շուրջ 570 կրակոց»:

Բնականաբար, հարց է առաջանում՝ եվրոպական հարկատուների կամ իր անդամ պետությունների անդամավճարների հաշվին գործող այս կազմակերպությունն ինչո՞ւ է ավելորդ ծախսեր կատարում, անիմաստ դիտորդական խմբեր ուղարկում ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գիծ, երբ նրանց դիտորդական առաքելությունն անակնկալ չլինելու պատճառով ի սկզբանե դատապարտված է ձախողման, յուրօրինակ թոզփչոցի է:

Էքսկուրսիաներ հիշեցնող այս անօգուտ և անիմաստ այցելությունների փոխարեն, ԵԱՀԿ-ն ու նրա գործող նախագահը եթե իսկապես մտահոգված են շփման գծում հրադադարի և տարածաշրջանում խաղաղության պահպանմամբ, թող ֆինանսական միջոցները հատկացնեն հրադադարի ռեժիմի խախտումները հայտնաբերող-արձանագրող համապատասխան սարքեր ձեռք բերելուն, ինչպես նաև հասնեն այն բանին, որ Ադրբեջանը թույլատրի դրանց տեղադրումը շփման գծում: Այլապես մնացյալը, ինչպես փորձն է ապացուցում, անարդյունավետ է, ԵԱՀԿ գումարների վատնում, ավելին՝ ձևականություն, որով հրադարի ռեժիմի խախտմամբ մտահոգ մարդկանց գլխի տակ փորձ է արվում փափուկ բարձ դնել, տպավորություն ստեղծել, թե ԵԱՀԿ-ը շփման գծում վերահսկում է իրավիճակը:

Արթուր Հովհաննիսյան