Ինչ կա-չկա ծախելով Երկիր Նաիրին Անդրկովկասի «պռադվինուտի» կղզյակ են դարձնում

Վերջին շրջանում հանրության շրջանում, բայց հատկապես՝ մարզաբնակների,  բավական լուրջ դժգոհությունների ու հիմնավորված բողոքների տեղիք է սկսել տալ համայնքների խոշորացման չարաբաստիկ ծրագիրը: Հիշեցնենք, որ անցած տարի Հայաստանի 5-րդ գումարման Ազգային ժողովը վավերացրել էր «ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենսդրական փաթեթը:  Ըստ այդմ՝ նախատեսվում էր կյանքի կոչել Հայաստանի համայնքերի խոշորացման ծրագիրը: Իհարկե, համապատասխան չինովնիկները չեն դադարում հավաստիացնել, թե համայնքների խոշորացումը սկիզբ է դնելու Հայաստանի նոր ու պայծառ սկզբին, դառնալու է ազգային փրկության բացառիկ ծրագիր, սակայն իրավիճակը նույնիսկ անզեն աչքով դիտարկելիս էլ  դժվար չէ նկատել, թե իրականում ինչպիսի աղետալի հետևանքներ կարող է սույն ծրագրի իրականացումը ունենալ մեր երկրի համար, ուր առանց այն էլ սահմանամերձ բնակավայրերը գրեթե լիովին դատարկված են մշտական բնակչությունից:

Նախ որպեզի պարզ դառնա, թե ինչի հետ գործ ունենք, նշենք, որ այս ծրագիրն իրականում պիլոտային է՝ դրսից թելադրված: Ծրագրի թիվ մեկ ջատագովները որոշ եվրոպացի չինովնիկներ են, որոնք, պարզ չէ՝ ինչ իրական նպատակներ են հետապնդում՝ փաստացի պարտադրելով Հայաստանին՝ գնալու համայնքների խոշորացման ճանապարհով: Ու չնայած Դավիթ Լոքյանի կողմից ղեկավարվող Տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարության համապատասխան պաշտոնյաներին լսելիս թվում է, թե խոշորացմանն ուղղակի այլընտրանք գոյություն չունի, սակայն նույն փորձագիտական շրջանակները շարունակաբար չեն դադարում տագնապ հնչեցնել սրա հետ կապված, իսկ համայնքաբնակներն էլ՝ օրումեջ ցույց անել. համայքների խոշորացումը նախևառաջ հարվածելու է սահմանային բնակավայրերին, ու այն գյուղերը, որոնց վիճակն առանց այն էլ բարվոք չէ, անխուսափելիորեն հայտնվելու են վերջնական դատարկման եզրին, քանի որ ապրել նմանատիպ բնակավայրերում, օբյեկտիվորեն անհնարին է լինելու, ինչը պատերազմող երկրի համար ուղղակի աղետալի հետևանքներ կարող է ունենալ. այսիքն` խնդիրը լուծելու փոխարեն, այն բարդացնելու ենք:

Ոչ պակաս կարևոր պրոբլեմ է մատուցվող ծառայությունների կենտրոնացվածության հարցը, որը կարող է հսկայական խնդիրներ հարուցել համայնքների բնակչության համար` պայմանավորված Հայաստանի մի շարք առանձնահատկություններով. մի բյուլետեն կամ բլանկ լրացնելու համար մարդիկ ստիպված են լինելու տասնյակ կիլոմետրեր կտրել-անցնել:

Դե իսկ առաջիկայում անխուսափելիորեն օպտիմալացման տակ հայտնվելիք կրթօջախների մասին, առհասարակ, խոսելն ավելորդ է. չնայած նույն  ԿԳ նախարարությունը դեռևս խուսափում է բացահայտ հայտարարել, որ համայնքային դպրոցները ևս ընկնելու են օպտիմալացման տակ, սակայն անկասկած է, որ տեսանելի ապագայում դրանցից շատերն ուղղակի դադարելու են գոյություն ունենալ: Արդյունքում՝  կստացվի հրաշալի բիզնես. ազատ մնացած պետական գույքը կվաճառեն, կմասնավորեցնեն, մարդկանց կրճատելով ֆինասնական միջոցներ կտնտեսեն՝ թքած ունենալով, թե դրա արդյունքում քանի հոգի է ստիպված լինելու գործազրկությունից խուսափելու պատճառով լքել հայրենի եզերքն, ու այսպես երջանիկ, ապագայի հանդեպ ծով հավատով, գրպանները լիքը կապրեն: Առանց այն էլ արդեն սկսել են երկրում ինչ կա-չկա ծախել՝ երկիր Նաիրին Անդրկովկասի «պռադվինուտի» կղզյակ դարձնելու անիրական մղումով…

Իրականում, սակայն, այս ամենը նաև քաղաքական ենթատեքստ կարող է ունենալ. նման կերպ վերաարտադրման պրոցեսը հետագայում, ըստ էության, շատ ավելի հեշտ գլուխ կբերեն ու գործը կթեթևացնեն՝ այդպիսով մեկ հարվածով մի քանի թիրախ խոցելով: Բայց տեղի ունեցողը երևիթե ավելի շատ տարիներ շարունակ Հայաստանից չդադարող արտագաղթի, սխալ ու աննպատակային քաղաքականության հետևանք է. չինովնիկները հրաշալի հիմնավորում են գտել իրենց համար. 10 աշակերտի համար մի ողջ դպրոց պահելն անիմաստ է,  5 մշտական բնակիչ ունեցող գյուղը պետության վրա ավելորդ հոգս է և այսպես շարունակ: Փաստորեն՝ փոխարենը պատճառները վերացնելու՝ հետևանքներից են փորձում օգտվել:

Կներե՛ք, իսկ ո՞ւր մնացին երկրի ռազմավարական զարգացման պլան ունենալու անհրաժեշտության մասին խոսակցությունները. դրանք, երևում է, շահութաբեր չեն…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ