Deutsche-Welle. Հայաստանը վերականգնում է պատերազմի տարիներին վառելիք դարձած ծառերը

1990-ական թթ. սկզբին պատերազմն ու էներգետիկ ճգնաժամը ստիպում էին հայերին հազարավոր ծառեր հատել վառելիք ունենալու նպատակով: «Հայաստան ծառատունկ նախագիծը» նպատակ ունի վերականգնել այդ տարիներին բնությանն հասցված վնասը, սակայն անօրինական անտառահատումները, որոնք շարունակվում են մինչև օրս, խանգարում են դրան. այս մասին գրում է գերմանական Deutsche-Welle տեղեկատվական գործակալությունը:

Deutsche-Welle-ին տված իր հարցազրույցում հայաստանցի Սերոբ Բադալյանը հիշում է. «Խնդիրն այն էր, որ էներգիայի աղբյուր չկար երկրում: Ահա թե ինչու էինք մենք կտրում ծառերը: Երբեմն մեզ հաջողվում էր հատած ծառերը տուն հասցնել, երբեմն ոստիկանությունը բռնում էր մեզ և ձեռքներիցս վերցնում մեր սղոցները: Սակայն հաջորդ օրը մենք նորից գնում էինք ընկերներով դեպի անտառ՝ տուն փայտ բերելու և վառելիք ունենալու համար»:

Վառելիքի պակասը պայմանավորված էր երկրի էներգետիկ շրջափակման հանգամանքով: 1988-1994թթ. Հայաստանն ու նրա արևելյան հարևան Ադրբեջանը պատերազմում էին Լեռնային Ղարաբաղի համար, որը Ադրբեջանն իր տարածքն էր համարում, չնայած այն բանին, որ հայաբնակ այդ տարածքը ցանկանում էր անկախություն ձեռք բերել: Ադրբեջանն ու նրա դաշնակից Թուրքիան շրջափակման էին ենթարկել Հայաստանը: Ավելի ուշ ԽՍՀՄ վերջնական անկումից հետո դադարեց Հայաստանի էներգետիկ սուբսիդավորումը: Որպես արդյունք՝ դրան հաջորդեց տարիների էներգետիկ շրջափակումը:

Սառնամանիք. Երևանն այդ տարներին ձմեռային սառնամանիքի պայմաններում ունենում էր 1-2 ժամ էլեկտրամատակարարում. գրում է Deutsche-Welle-ն: Դա մայրաքաղաքում: Իրավիճակն ավելի վատ էր երկրի մարզերում: Մարդիկ տաքանալու համար ստիպված էին վառել իրենց կահույքն ու մանրահատակը:

Բադալյանն ու իր ընկերները ստիպված էին նորից ու նորից վերադառնալ Երևանի Դավիթաշեն թաղամասում գտնվող ծիրանի այգին: «Մենք հավաքվում էինք խմբերով, մի օր մեկիս համար էին փայտ բերում, մյուս օրը՝ ուրիշի: Աշխատում էինք ապահովել գոնե մեկ շաբաթվա վառելիքը»,-հիշում է 35-ամյա ինժեները:

Վերջապես 1995թ. Հայաստանի կառավարությունը գործարկեց պարապության մատնված ատոմակայանը: Քայլը բավականին վիճարկելի էր, սակայն ի վերջո էլեկտրականություն հասցրեց երկրին:

Սպառնացող անապատացումը. Հայաստանում հազարավոր ծառեր էին հատվել: Անօրինական անտառահաումները շարունակվում են մինչ օրս: Որպես արդյունք՝ Հայաստանի անտառների 30%-ը այլևս գոյություն չունի: Այս տեղեկությունը հաստատվում է ըստ ԵՄ-ի կողմից ֆինանսավորվող անտառահատումները հսկող ENPI FLEG ծրագրի զեկույցի:

«Հայաստանը կարող է անապատանալ»,-ասում է «Հայաստան ծառատունկ ծրագրի» անդամ Արմինե Թոխմախյանը: Այս կազմակերպությունը պայքարում է անօրինական անտառահատումների դեմ 1994-ից սկսած: Նրանք տնկարաններում իրենց տնկիներն են աճեցնում: Նրանց գործունեությունը ծավալվում է նաև Հայաստանի մարզերում, ինչպես օրինակ Լոռիում:

Բնապահպան Լյուբա Բալյանը կարծում է, որ խնդիրը ոչ միայն գյուղացիների կողմից իրականացվող ծառահատումներն են, այլև ավելի խոշոր կազմակերպությունների անօրինական անտառահատումները, որոնք վաճառում են փայտը կահույք արտադրող ընկերություններին, կամ պարզապես արտահանում արտասահման:

Ներկայումս էներգետիկ ճգնաժամը, որը զանգվածային անտառահատումների պատճառ էր  հանդիսացել, հայերի համար դարձել է անցյալի մի հեռավոր հուշ: Իսկ ծիրանենու այգին, որը ցուրտ տարիներին ջերմացնում էր Բադալյանի և նրա ընկերների սառած բնակարանները, այդպես էլ չի վերականգնվել: