Ինչու սեպտեմբերյան տոնը վերածվեց ողբերգության. բեսլանյան ահաբեկչության դասերը

Քաղաքական շահերով պայմանավորված բախումների պատմությունը սկիզբ է առել հեռավոր անցյալում, երբ բախումներն ավելի փոքրաթիվ խմբերով էին և, այպես կոչված, քաղաքական շահը, պարզապես տարածական տեղայնացման նպատակ էր հետապնդում: Ժամանակի ընթացքում տոհմային, ցեղային բախումները վերածվում են կատաղի պատերազմների, որոնց հետևանքը մարդու կողմից կիրառվող զենքով սպանվող բազմաթիվ զինվորներն էին, կործանվող գյուղերն ու քաղաքները, և որ ամենացավալին է, ոչնչացող, բռնության ենթարկվող անմեղ մարդիկ, այդ թվում` և երեխաներ:

Պատմությունը սիրում է պարբերաբար կրկնվել… Անցել են հազարավոր տարիներ, սակայն պատերազմներն ու բռնությունները ոչ միայն չեն դադարել, այլև նույնիսկ ընդունել են տարաբնույթ ձևեր: Վերջիններիս դրսևորման մի տեսակ էլ, թերևս, պետք է համարել ահաբեկչությունը՝ հասարակության կամ նրա որոշակի հատվածի ֆիզիկական ոչնչացման սպառնալիքը, կամ հենց ֆիզիկական ոչնչացումը, որի հիմնական դրդապատճառները քաղաքական, կրոնական և ռասայական բնույթ են կրում:

Ահաբեկչությունները մեր օրերում, ցավոք սրտի, բավականին մասսայական բնույթ են ստացել՝ վերածվելով ամեն րոպե և բոլոր վայրերում սպասելի, կանխատեսելի, իսկ արդյունքում՝ անսպասելի երևույթի՝ մարդկային կյանքեր խլող: Ահաբեկչական իրողությունների պատմության ամենացավալի էջերից մեկը Բեսլանի հայտնի դեպքերն են: Հանրության մտքում այդ դեպքերի դրոշմման ամենաէական պատճառը միանշանակ պետք է համարել ահաբեկչության թիրախ դարձած դպրոցական երեխաների կորստի փաստը:

Դպրոցական շրջանի բացման առաջին օրը՝ 2004-ի սեպտեմբերի 1-ը, ՌԴ Հյուսիսային Օսեթիայի Բեսլան քաղաքի թիվ 1 դպրոցում, ինչպես մյուս շարքային քաղաքներում, թվում է, պետք է դառնար անմոռանալի՝ բառի դրական իմաստով, բայց, ավա՜ղ… Սեպտեմբերյան տոնը վերածվեց ողբերգության: Դպրոց ներխուժած ահաբեկիչները գրեթե 3 օր պատանդ պահեցին մոտավորապես 1100 դպրոցականի, որոնց նույնիսկ չէին տրվում առաջին անհրաժեշտության պարագաներ: Վախն ու ապրումները, անտանելի պայմանները պարզապես հյուծել էին դպրոցականներին: Երրորդ օրը հնչեցին կրակոցներ, շենքը հրդեհվեց, որի արդյունքում այն փլուզվեց: Թեև որոշ դպրոցականներ ընթացքում ազատ արձակվեցին, սակայն մեծամասնությունը՝ 334 հոգի, որոնցից 186-ը երեխաներ էին, մահացան, մոտ 800 հոգի վիրավորվեց:

Անցել է բավական երկար ժամանակ, սակայն հասարակությունը, այդ թվում` և հայաստանյան, հիշում է ողբերգական իրողությունները, սգում և ցավում զոհվածների համար…

Մարդկության համար այժմ և միշտ պետք է օրինակ լինեն նման իրողությունները՝ ջանք չխնայել` կանխելու համար ահաբեկչությունները և պաշտպանել հատկապես երեխաներին, որոնց օրինական, ամրագրված իրավունքն է մանկությունն ապրել ուրախ և ապահով պայմաններում՝ պարզապես հեռու մնալով «մեծ մարդկանց» աշխարհաքաղաքական գործողություններից, զանազան հակամարտություններից, բախվող շահերից:

Արուսիկ Գրիգորյան