Նորմալ լրագրողի գրպանն է ծակ

Երեկ հայ լրագրողի օրն էր: Միմյանց շնորհավորում էին հիմնականում լրագրողները: Էն էլ` ավելի երիտասարդները, որոնք լրագրող բառի հնչողությանն են տրվում դեռ: Միտք փորփրեցի ու տեսաՙ ուրախանալու քիչ բան կա: Ոչ թե այն պատճառով, որ հոռետես եմ, կամ որ` նորմալ լրագրողի ու լրագրության գրպանն է ծակ Հայաստանում, ու դա կարող է լինել նիհիլիզմի պատճառ (միգուցե դա կա, սակայն ոչ ավելի, քան տասնյակ այլ պատճառներից միայն մեկն ու ոչ առաջինն է): Ոչ էլ այն պատճառով, որ երբեւէ ինչ-որ բան ուզեցել եմ գրել ու չեմ կարողացել սահմանափակումների պատճառով, ինչը սովորական վիճակ էր մի քսան տարի առաջ: Ոչ ու ոչ: Ուղղակի ի մի բերեցի վերջին ամիսների (ինչու չէ` նաեւ վերջին մի քանի տարվա) զգացողություններս ու հասկացա, որ Հայաստանի լրագրության ընդհանուր դեմքից եմ դժգոհ, որի ածանցյալ են եւ դեռեւս դիպվածաբար առկա լուրջ լրագրության դանդաղ, բայց կայուն տեմպերով դուրս մղումը, խղճի լրագրությամբ ապրուստի միջոց հայթայթելու օրավուր ահագնացող անհնարինությունը: Հիշեցի, որ «Հետքի» խմբագիր Էդիկ Բաղդասարյանն էր մի այսպիսի դժգոհ ստատուս գրել, թե` յուրաքանչյուր պաշտոնյայի սրբազան պարտքն է ունենալ նվազագույնը մեկ լրատվական կայք, լրատվական օդն այդպիսով գաղջացնելով:

Է. Բաղդասարյանի զգացողությունն այն էր, որ այդ մեդիա դաշտում լուրջ հետաքննական լրագրությունը արդեն տեղ եւ անելիք չունի: Միգուցե նվնվո՞ւմ ենք, հը՞: Չէ, բայց այդ զգացողությունն ամեն օր ոչ թե անհետանում, այլ նորանում եւ ցայտունանում է դիպված առ դիպված:

«Հետքի» խմբագիրն այն ժամանակ ակտուալ խնդրի մասին էր խոսել, որ բոլորիս մտքի ծայրին է` որ տարբեր պաշտոնյաներ ու օլիգարխներ են կարգավորում մեդիա դաշտը, թելադրում, թեմաներ պատվիրում, պահում սեփական լրագրողներ եւ խմբագիրներ... ու օրեցօր այդ դաշտում ոչ մեկին չներկայացնող եւ մասնագիտությանը հավատարիմ լրագրողի համար շատ է դժվարանում: Այո, հեռուստաընկերությունների եւ լրատվական կայքերի պակաս չունենք, ու այն խոսակցությունը չէ, որ բազմաթիվին դեմ ենք: Ոչ ու ոչ: Ի վերջո` ցանցային լրատվությունն ավելի հասանելի է դարձրել աշխարհը եւ ինֆորմացիա թաքցնել այլեւս հնարավոր չէ: Որպես ընթերցող կայքերին է անցել նաեւ տողերիս հեղինակը` այնտեղի ողջ անգրագիտության, հպանցիկության, թեթեւամտության, անկողնային եւ արշավային հոգեբանության նյարդայնացնող ազդեցության կրողը դառնալով հանդերձ, սակայն մեկ փոխհատուցում, այնուամենայնիվ, այդ բոլորի դիմաց առանձնացնելով` հրատապությունը: Իսկ «ինչպեսն», իհարկե, երբեմն սարսափելի է: Բայց առավել ցավ է տալիս այն, որ անարդար եւ իրական մրցակցությունն անհնար դարձնող այդ դաշտում, որտեղ այս ու այն պաշտոնյայի, այսուայն օլիգարխի կայքում կենտրոնացված հոգում են ֆինանսավորման, տեխնիկայի ու տրանսպորտի խնդիրը, օրհասական է դառնում դեռեւս լրագրության որակի հետ հաշվի նստող մեդիամիավորների վիճակը, իսկ ոլորտում երբեմն բանը հասնում է զավեշտի. ասենք` լուրջ եւ խորիմաստ դեմքով մեդիա դաշտի որակից խոսում է այնպիսի խմբագիր, որին կսազեր ձկան փորոտիքը մաքրել, կամ` անգրագիտությունից խոսում են անգրագետները, որոնց պարզապես լրատվական դաշտին մոտ թողնելն անգամ անթույլատրելի է: Ինչ-որ ճարպիկներ, որոնք այս կամ այն օլիգարխի սեղանին մոտիկ են նստում, «խմբագիր» կամ «լրագրող» են վարձվում տասնյակ անգամ իրենցից էլ անգրագետ փողատիրոջ կողմից, որը մեդիա դաշտն իրենով է անում` սեփական ինքնապաշտպանության բնազդի ամենանախասկզբնական դրսեւորումներին հագուրդ տալով եւ ուղղակի մեկ-երկու կայք իր զինանոցում որպես զինատեսակ` բիզնեսի ու անձնական հարթույթի պատերազմում ունենալու համար: Այդպիսով` Հայաստանի մեդիադաշտը հիշեցնում է ականապատված դաշտ, ու նախ ընթերցելիս պետք է իմանաս` ո՞վ է ականապատել կամ ինչ շարժառիթ կա այս կամ այն նյութի տակ: Ճիշտ ինչպես մենաշնորհված բիզնեսը` մեդիադաշտը կրկնում է մեր օլիգոպոլիայի պատկերը:

Մանրամասները` «Ազգ»-ի այսօրվա համարում: