Սպանե՛ք, պրծե՛ք, էլի, է՛լ ի՞նչ եք ձգձգում…

Երբևէ փորձե՞լ եք Հայաստանում զբաղվել բիզնեսով, կազմակերպել ինչ-որ փոքրիկ արտադրություն, մատը մատին տալ՝ մի բանի տեր դառնալու համար: Ո՞չ. երանի ձեզ: Նշանակում է՝ դուք այնքան խելացի եք գտնվել, որ խուսափել եք սեփական փողերը քամուն տալու անբարեհույս հեռանկարից ու որոշել եք կա՛մ մնալ վարձու աշխատողի կարգավիճակում, կա՛մ ընտրել մեկ այլ երկիր՝ այնտեղ ներդրումներ կատարելու նպատակով: Կասեք՝ ի՞նչն է մեր՝ նման հոռետեսության պատճառը, ասենք:

Բանից պարզվում է՝ կառավարության մտքի թռիչքը սահմաններ չի ճանաչում: Աշխարհում դժվար կարելի կլինի գտնել ևս մի երկիր, ուր ստեղծված են լավագույն պայմանները՝ տապալելու անհատ ձեռներեցությունը, ուր վերևներում օրնիբուն խոկում ու խորհում են, թե ինչպես է պետք բարդացնել մարդկանց կյանքը:

Խոսքը, մասնավորապես, Հայաստանում ձկնաբուծության ոլորտի մասին է, որը վերջնականապես կործանելու համար հատկապես վերջին շրջանում կառավարությունն արեց այն ամենն, ինչ կարող էր, արեց նույնիսկ ավելին, քան զուտ ֆիզիկապես հնարավոր կլիներ:

Արդյունքում՝ փոքր ու միջին ձկնաբուծարանների տերերն այլևս անդունդի եզրին են հայտնվել: Պարզվում է՝ կառավարության հատուկ որոշմամբ՝ ջրօգտագործման՝ արդեն իսկ տասնապատիկ թանկացած վարձը, այս տարվա մայիս ամսից կրկնապատկվելու է։

Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ է կատարվում: Փաստացի պետությունն այս մարդկանց դնում է այնպիսի փակուղային դրության մեջ, որ զզվեն, թքեն ու հեռանան: Չի բացառվում, որ հենց այդպես էլ շատերը կվարվեին, եթե չլինեին անիծյալ պարտքերն ու զանազան դրամատներից վերցրած բազմաբղետ վարկերը, որոնց տակից խեղճ ձկնարտադրողներն այդպես էլ չեն կարողանում դուրս գալ: Իսկ նման իրավիճակի հիմնական պատճառներից մեկն էլ այն է, որ իրենց ստեղծման օրվանից ի վեր փոքր ու միջին ձկնաբուծությամբ զբաղվողները մշտապես բախվել են սեփական արտադրանքը սեփական երկրում իրացնելու խնդրին, մի խնդիր, որին, հավանաբար, կարելի է բախվել բացառապես Հայաստանում:

Իրականում, ըստ մի շարք անկախ փորձագետների, կառավարության կողմից վարվող նման խայտառակ քաղաքականությունն ունի ընդամենը մեկ պարզ պատճառ. վերևներում որոշել են գնալ մոնոպոլիզացման ճանապարհով ու հիմա համապատասխան գործիքներ են կիրառում՝ ավելորդ տարրերից ազատվելու համար. ձկնաբուծությունը ևս շատ մոտ ապագայում մենաշնորհային կդառնա՝ բաժանվելով մի քանի հոգու միջև: Ահա և ձեզ ողջ ճշմարտությունը: Փաստորեն՝ մինչ աշխարհը գնում է տնտեսության ազատականացման ճանապարհով, առողջ մրցակցության ապահովման ուղիով, մեզ մոտ տեղի է ունենում ճիշտ հակառակ երևույթը. խոշոր շնաձկները, ստանալով որոշ իշխանավորների լուռ համաձայնությունը, առանց կաշկանդվելու ոչնչացնում են փոքր արտադրողներին՝ գերշահույթներ ունենալու ակնկալիքով:

Իհարկե, համարել, թե Հայաստանում բացառապես ձկնաբուծության ոլորտն է, որ հայտնվել է նման անբնական վատ իրավիճակում, անհույս ինքնախաբեություն կլիներ. իրականում՝ մեկ ձեռքի մատների վրա կարելի է հաշվել այն ոլորտները, որոնք քիչ թե շատ բարվոք վիճակում են, որոնցում գործունեություն ծավալելը դառնում է ոչ թե «խաթա» մարդկանց գլխին, այլ գոնե սեփական ընտանիքը կերակրելու միջոց:

Դավիթ Բաբանով