Սեյրան Օհանյանը հեռանում է. ո՞վ է փոխարինելու նրան

Գրեթե փաստ է, որ ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը հեռանում է պաշտոնից հոկտեմբերին՝ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար դառնալու հեռանկարով: Այս լուրը տարածել է ռուսական Ինտերֆաքս հեղինակավոր գործակալությունը, որն աչքի է ընկնում տեղեկատվության մատուցման պրոֆեսիոնալիզմով:

Բացի այդ, նախարարի մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանի «չեմ մեկնաբանում» արձագանքը տեղեկատվությունն ավելի շատ հաստատում, քան հերքում է լուրը: 

Որևէ այլ նախարարի փոփոխություն Հայաստանում այնքան զգայուն չէ, որքան պաշտոնյայինը, ով ղեկավարում է բանակը: Մեր երկիրը փաստացի պատերազմի մեջ է, և պաշտպանության նախարարի փոփոխությունը չի դիտարկվում միայն ներքաղաքական շրջանակում: Մարդիկ բանակի հետ առնչվող ցանկացած խնդիր դիտարկում են անվտանգության, պատերազմի ռիսկերի մեծացման կամ նվազեցման, արտաքին քաղաքականության հարցերի համատեքստում: 

Ութ տարի Օհանյանը ղեկավարել է պաշտպանական գերատեսչությունը և հասարակությունը հիմնականում դրական է վերաբերվել դրան, գեներալն անմասն է մնացել նույնիսկ արմատական ընդդիմության քննադատությունից: 2014-ի ամռանը հայ-ադրբեջանական հերթական լարվածության ֆոնին նույնիսկ մի պահ եղավ, որ Օհանյանը դարձավ ազգային համաձայնություն, քաղաքական երկխոսություն գեներացնող անձ: Անգամ հայտնվեցին փորձագիտական գնահատականներ, որ նա կարող է առաջիկա ընտրություններում դառնալ Սերժ Սարգսյանի ժառանգորդ: Քառօրյա պատերազմը մի փոքր ստվերեց պաշտպանության նախարարի դրական իմիջը: Հասարակությունը հերոսական բանակի խորքերում տեսավ թերություններ՝ ոչ այնքան արդյուանվետ կառավարում, ֆինանսական միջոցների աննպատակ մսխում:

Արդյո՞ք հենց ապրիլյան իրադարձությունների ֆոնին է քննարկվել պաշտպանության նախարարի պաշտոնում Սեյրան Օհանյանին փոխարինելու հարցը: Չի բացառվում, մանավանդ այդ օրերին բանակում եղան աղմկոտ պաշտոնանկություններ, անգամ ձերբակալություններ: Մարդիկ կարծում են, որ բանակին ավելի ուժեղ ղեկավար է պետք: Այս օրերին ակտիվ խոսվում է այն մասին, որ պաշտպանության նախարար կարող է նշանակվել Արցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանն, ով ապացուցել է ոչ ստանդարտ իրավիճակներում արագ լուծումներ գտնելու իր կարողությունը: Ոմանք չեն բացառում, որ դարձյալ բանակ վերադառնա ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանը, ով կարողանում է համակարգը վերահսկելի և կառավարելի պահել: Ի դեպ, փորձագիտական շրջականում քննարկվում է նաև փոխնախարար Դավիթ Տոնոյանի պաշտպանության նախարար նշանակվելու հարցը:

Բանակը Հայաստանի ինքնիշխանության հիմնական աղբյուրն է, պետական կառույցներից թերևս միակը, որը մյուսների անգործության ֆոնին արդյուանվետ և կենսունակ գործել է՝ լայն իմաստով ապահովելով մեր հասարակության անվտանգությունը: Այստեղ անշուշտ կա Ս. Օհանյանի դերակատարությունը, ով կարողանում էր բալանսավորված հարաբերություններ պահպանել ՆԱՏՕ-ի և ՀԱՊԿ-ի հետ:

Քառօրյա պատերազմից հետո մեր բանակի ինքնաբավությունը դարձել է ռուսական նախաձեռնությունների թիրախ: Մոսկվան փորձում է մեծացնել իր վերահսկողությունը Հայաստանի անկախության թեևս հիմնական երաշխավորի՝ բանակի հանդեպ՝ մեր երկրին պարտադրելով համատեղ ՀՕՊ, միասնական զորախումբ և այլն: 

Արդյոք Ս. Օհանյանը փորձե՞լ է ընդդիմանալ Մոսկվայի այս նախաձեռնություններին՝ դրականորեն առանձնանալով Հայաստանի թույլ և անատամ իշխանության վերնախավում, բայց նաև կանխորոշելով իր հեռացումը պաշտպանության նախարարի պաշտոնից: Թե՞ հակառակը՝ Հայաստանի իշխանությունը փորձում է գտնել ավելի կամային մեկին, ով կընդդիմանա մեր բանակի ռուսիֆիկացմանը: 

Ս. Օհանյանի հնարավոր  նշանակումը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում մեկ այլ հետաքրքիր ենթաշերտ էլ ունի: Սա Մոսկվայի արձագանքն է Հայաստանում աճող հակառուսական տրամադրություններին: Կրեմլում փորձում են ԵՏՄ-ի, ՀԱՊԿ-ի, անորակության պատասխանատվությունը գցել հենց Հայաստանի վրա՝ եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի նախագահ կարգելով Տիգրան Սարգսյանին, ՀԱՊԿ գլխավոր քատուղարի պաշտոնում նշանակելով Սեյրան Օհանյանին: Սակայն վերջին նշանակումը վտանգավոր, հեռահար նպատակ կարող է ունենալ: ՀԱՊԿ երևանյան գագաթնաժողովում, որում իր նոր պաշտոնը ստանձնելու է Օհանյանը, բանաձևելու են ՀԱՊԿ-ի և ՆԱՏՕ-ի, ըստ էության, թշնամական հարաբերությունները:

Ստացվում է՝ Հայաստանը Ս. Օհանյանի դեմքով մեծացնում է իր սուբյեկտայնությունը Ռուսաստան-Արևմուտք հակադրությունում: Մինչդեռ տարիներ շարունակ Ս. Օհանյանն ու ՀՀ ՊՆ-ն եղել են կարևոր սուբյեկտ ՀՀ-ի և ՆԱՏՕ-ի գործընկերային արդյունավետ հարաբերություններում:

Սարգիս Հակոբյան