Մոսկվան կանաչ լույս վառեց Սերժ Սարգսյանի համար

Նախօրեին Սոչիում ավարտված Սարգսյան-Պուտին հանդիպման օրակարգի վերաբերյալ հանրությունը կարող էր միայն դատողություններ ու ենթադրություններ անել, քանի որ օրակարգ, որպես այդպիսին՝ չներկայացվեց թե՛ հանդիպումից առաջ, թե՛ դրանից հետո: Հանդիպումն աչքի չընկավ փոխադարձ մեսիջների առատությամբ, սակայն կարելի է առանձնացնել հիմնական շեշտադրումները, որոնք հնչեցին Կրեմլի ղեկավարի կողմից: Սերժ Սարգսյանն իր ներածական խոսքում շնորհակալություն հայտնեց Պուտինին հրավերի համար, ինչը հիմք է տալիս ենթադրել, որ հանդիպման նախաձեռնությունը գալիս է Ռուսաստանի նախագահից: Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերություններում ավելի խորքային հարցեր կան, և Սարգսյան-Պուտին հանդիպման ավելի լուրջ պատճառներ: Վերջին շրջանում ռուսաստանյան տարբեր շրջանակներ, տարբեր «տրամաչափի» ռուսաստանցի փորձագետներ ու մեկնաբաններ սկսել են դժգոհել Հայաստանում հակառուսական տրամադրությունների աճից:

Կրեմլը, անկասկած, ցանկանում էր լսել Սերժ Սարգսյանի արդարացումները և նաև հավաստիացումները, որ պաշտոնական Երևանը Մոսկվային տհաճ անակնկալներ չի մատուցի: Հաշվի առնելով 2018-ին ընդառաջ սրվող ներքաղաքական պայքարը, Ռուսաստանի աջակցությունը Սարգսյանին օդ ու ջրի պես է անհրաժեշտ: ՌԴ նախագահը հայտարարեց, որ Հայաստանն անցում է կատարում կառավարման մի մոդելից մյուսը և, թեև հեշտ չի լինելու, սակայն հույս ունի, որ Հայաստանը սահուն կկատարի անցումը «Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ»: Սա նշանակում է, որ Մոսկվան ստացել է իրեն այդքան անհրաժեշտ երաշխիքները: Եթե քաղաքական աջակցության առումով Ռուսաստանը ձեռքերը չի լվանում, նույնը չենք կարող ասել տնտեսական համագործակցության մասին: Այն, որ տնտեսական նվերներ Ռուսաստանը Հայաստանին չի անելու, Պուտինը հստակ ազդարարել է դեռևս նախորդ տարվա օգոստոսին՝ Սերժ Սարգսյանի՝ Ռուսաստան կատարած այցի ընթացքում, հայտարարելով, որ ԵՏՄ-ի շնորհիվ Հայաստանի տնտեսությունն արձանագրել է երկնիշ աճ: Պուտինն անկասկած գիտեր, որ այդպիսի աճ չի արձանագրվել, բայց նրա խոսքի իմաստն այն էր, որ Հայաստանը ստացել է առավելագույնը, մնացածը պետք է փնտրի ինքը: Սերժ Սարգսյանի Սոչի կատարած այցն իր ընդհանուր համատեքստում արձանագրեց այն, որ շարունակում է ուժի մեջ մնալ մարտին նրան տրված ազատ գործելու իրավունքը: Եվ դա բնավ չի նշանակում, որ Մոսկվան Սերժ Սարգսյանին տեսնում է միայն վարչապետի պաշտոնում: Իրականում՝ Մոսկվայի համար դա էական չէ, քանի որ ցանկացած սցենարի դեպքում Սերժ Սարգսյանը դե ֆակտո մնալով ստվերում, դե յուրե՝ իշխանության լծակները պահելու է իր ձեռքում: Ինչ վերաբերում է Արցախյան հակամարտության կարգավորմանը, ապա պետք է նշել, որ թեև մեզ հայտնի չէ, բայց նման հարց՝ անշուշտ քննարկվել է: Սարգսյան-Պուտին հանդիպման ընթացքում արցախյան թեման չէր կարող շրջանցվել: Դժվար է ասել, արդյո՞ք ՀՀ նախագահին հաջողվել է Մոսկվայից որևէ խոստում կորզել՝ կապված Ադրբեջանին զենքի վաճառքը դադարեցնելու հետ. Սերժ Սարգսյանը մի քանի անգամ խոստովանել է, որ Ռուսաստանն ապրիլից առաջ էլ տվել է նման խոստումներ: Ըստ այդմ՝ Սարգսյանը պետք է լավ իմանա նման խոստումների գինը: Պետք չէ խաբվել «Իսկանդեր»-ով, առավել ևս, երբ Ադրբեջանը կարող է դառնալ ռուսական նորագույն ՀՕՊ համակարգի՝ C 500-ի գնորդ: Անհրաժեշտ է օգտվել Ապրիլյան պատերազմի ընթացքում հայկական զինված ուժերի բացած քաղաքական ահռելի տարածությունից, այդ թվում՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում, և դնել տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի ինստիտուցիոնալ վերափոխումների հարցեր:

Ստելլա Խաչատրյան