Բղավել երեխաների վրա․ դաստիարակության արդյունավետ մեթո՞դ, թե՞ սխալ մոտեցում

Շատ ծնողներ գոնե մեկ անգամ հայտնվել են այնպիսի իրավիճակում, երբ նյարդերը չեն դիմացել, և երեխան լսելի դարձնելու համար բարձրացրել են ձայնը։ Սակայն մանկական հոգեբաններն ու մասնագետները նշում են, որ բղավելը ոչ միայն արդյունավետ դաստիարակչական մեթոդ չէ, այլև կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ երեխայի զարգացման վրա։

Ինչու են ծնողները բղավում

Հոգնածությունը, սթրեսը, ժամանակի պակասը և երեխայի կրկնվող վարքային խնդիրները հաճախ ծնողներին հասցնում են այն կետին, երբ նրանք սկսում են բարձր խոսել կամ բղավել։ Շատերը կարծում են, թե այդպես երեխան ավելի արագ կհասկանա իր սխալը և կկատարի պահանջը։

Իրականում երեխան հաճախ արձագանքում է ոչ թե ասված խոսքերին, այլ ծնողի զայրույթին և վախեցնող տոնին։

Ի՞նչ է զգում երեխան

Մասնագետների խոսքով՝ կանոնավոր բղավոցները կարող են երեխայի մոտ առաջացնել.

• Անհանգստություն և վախ,
• Ինքնագնահատականի նվազում,
• Անվստահություն սեփական ուժերի նկատմամբ,
• Ագրեսիվ վարքագիծ,
• Ծնողից հուզական հեռացում։

Երեխան կարող է ենթարկվել այդ պահին, սակայն դա հաճախ տեղի է ունենում վախի, ոչ թե գիտակցված հասկացման պատճառով։

Արդյո՞ք բղավելն արդյունավետ է

Կարճաժամկետ առումով բարձր ձայնը կարող է ստիպել երեխային դադարեցնել անցանկալի վարքը։ Սակայն երկարաժամկետ առումով այն հազվադեպ է օգնում երեխային հասկանալ իր արարքի պատճառներն ու հետևանքները։

Հոգեբանները նշում են, որ երեխաները սովորում են ոչ միայն խոսքերից, այլև մեծահասակների վարքի օրինակներից։ Եթե մեծահասակները խնդիրները լուծում են բղավելով, երեխան նույնպես կարող է հետագայում նույն կերպ արձագանքել դժվար իրավիճակներում։

Ինչ անել բղավելու փոխարեն

Մասնագետները խորհուրդ են տալիս.

• Հստակ և հանգիստ սահմանել կանոններ,
• Բացատրել վարքի հետևանքները,
• Լսել երեխայի տեսակետը,
• Խրախուսել ցանկալի վարքը,
• Զայրույթի պահին հնարավորության դեպքում մի քանի րոպե ժամանակ տալ սեփական հույզերը վերահսկելու համար։

Ծնողները կատարյալ չեն

Հոգեբանները նաև ընդգծում են, որ գրեթե յուրաքանչյուր ծնող երբեմն կարող է կորցնել ինքնատիրապետումը։ Կարևորն այն է, որ դա չդառնա մշտական հաղորդակցման ձև։ Եթե նման դեպք է եղել, օգտակար է երեխայի հետ խոսել, բացատրել իրավիճակը և վերականգնել վստահության մթնոլորտը։

Մասնագետների մեծամասնության կարծիքով՝ բղավելը արդյունավետ դաստիարակչական գործիք չէ։ Թեև այն կարող է արագ արդյունք տալ տվյալ պահին, երկարաժամկետ հեռանկարում ավելի արդյունավետ են հարգանքի, վստահության և բաց հաղորդակցության վրա հիմնված մեթոդները։ Երեխաներին սովորեցնելու լավագույն միջոցներից մեկը մնում է անձնական օրինակը, ոչ թե բարձր ձայնը։