Հայաստանում ամենատարածված առցանց խարդախությունները և ինչպես պաշտպանվել դրանցից

Առցանց խարդախությունները վերջին տարիներին դարձել են Հայաստանի քաղաքացիների համար լուրջ խնդիր։ Խարդախները սոցիալական ցանցերի, կեղծ կայքերի, SMS-ների, զանգերի և նույնիսկ հայտնի մարդկանց անունների միջոցով փորձում են ստանալ մարդկանց բանկային տվյալները կամ ուղղակի գումար կորզել։

2026 թվականի հունվարին ՀՀ ՆԳՆ Քրեական ոստիկանության կիբեռհանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության պետը ևս խոսել է ֆինանսական խարդախությունների, կեղծ ներդրումների և հայտնի մարդկանց անունների ու դեմքերի օգտագործմամբ իրականացվող խարդախությունների տարածման մասին։

Ահա այն հիմնական սխեմաները, որոնց պետք է հատկապես զգուշանալ։

Կեղծ ներդրումներ և «արագ հարստանալու» առաջարկներ

Facebook-ում, Telegram-ում և այլ հարթակներում կարող են հայտնվել գովազդներ, որոնք խոստանում են մեծ եկամուտ՝ փոքր ներդրման դիմաց։ Ոստիկանությունը բազմիցս զգուշացրել է նման առաջարկների մասին․ քաղաքացիների հետ կապ են հաստատում նաև զանգերի կենտրոնների միջոցով և համոզում ներդրում կատարել կրիպտոարժույթում կամ այլ ոլորտներում։

Եթե խոստանում են շատ մեծ շահույթ՝ գրեթե առանց ռիսկի, նախ պետք է ստուգել ընկերության լիցենզիան և գրանցումը։

Բանկի կամ հայտնի կազմակերպության անունից կեղծ հղումներ

Խարդախները կարող են ստեղծել իրական կայքին նմանվող էջ և ուղարկել հղում՝ առաջարկելով ստանալ նվեր, մասնակցել ակցիայի կամ հաստատել հաշիվը։ Նման էջում մուտքագրված քարտի տվյալները կարող են հայտնվել խարդախների ձեռքում։ Ոստիկանությունը նախկինում արձանագրել է հենց այս մեխանիզմով իրականացվող հափշտակությունների դեպքեր։

Կեղծ մրցույթներ և նվերներ

Սոցիալական ցանցերում կարող են հայտնվել հայտնի մարդկանց կամ կազմակերպությունների անունով կեղծ էջեր։ Օգտատիրոջը հայտնում են, որ նա «հաղթել է», իսկ մրցանակը ստանալու համար պահանջում են քարտի տվյալներ կամ գումար՝ իբր առաքման համար։

Կեղծ աշխատանքի առաջարկներ

Հայաստանում տարածվել են նաև հաղորդագրություններ, որոնցում առաջարկվում է տնից աշխատել և օրական հազարավոր դրամներ վաստակել։ Ոստիկանությունը նման դեպքերի մասին նույնպես նախազգուշացրել է՝ նշելով, որ անձնական տվյալների տրամադրումը կարող է հանգեցնել ֆինանսական կորուստների։

«Ձեր գումարը կվերադարձնենք» խաբեություն

Առանձին վտանգավոր սխեմա է այն դեպքը, երբ մարդն արդեն գումար է կորցրել, իսկ հետո նրան առաջարկում են այդ գումարը վերադարձնել։ Ոստիկանությունը նախազգուշացրել է նման կեղծ հայտարարությունների մասին, որոնց միջոցով խարդախները կրկին փորձում են ստանալ անձնական տվյալներ կամ գումար։

«Դրածո միջնորդ» դառնալու վտանգը

Կենտրոնական բանկը 2026 թվականի օգոստոսին զգուշացրել է նաև այն սխեմաների մասին, երբ քաղաքացիներին առաջարկում են օգտագործել իրենց բանկային կամ կրիպտոակտիվների հաշիվները, քարտերը կամ էլեկտրոնային դրամապանակները՝ այլ անձանց գումարներ փոխանցելու համար։ Նման գործարքներում մարդը կարող է ակամա ներգրավվել հանցավոր ճանապարհով ստացված միջոցների շրջանառության մեջ։

Ինչպես պաշտպանվել

Կենտրոնական բանկը խորհուրդ է տալիս զգուշանալ անսպասելի զանգերից, SMS-ներից և էլեկտրոնային նամակներից, հատկապես երբ ձեզ փորձում են ստիպել արագ որոշում կայացնել։ Չի կարելի փոխանցել բանկային քարտի գաղտնի տվյալները կամ գաղտնաբառերը և անծանոթ աղբյուրից ներբեռնել որևէ ծրագիր, որը սարքին հասանելիություն է պահանջում։

Ֆինանսական ծառայություն առաջարկող ընկերության դեպքում անհրաժեշտ է ստուգել՝ արդյոք այն լիցենզավորված կամ գրանցված է Կենտրոնական բանկի կողմից։ Ստուգումը պետք է կատարել ԿԲ-ի պաշտոնական գրանցամատյանում՝ ոչ թե այն հղումով, որը ձեզ ուղարկել է անծանոթ անձը։

Եթե արդեն փոխանցել եք տվյալներ կամ գումար եք կորցրել, պետք է հնարավորինս արագ կապ հաստատել բանկի հետ և դիմել իրավապահներին։ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության կայքում ինտերնետային խարդախությունների համար նշված է 011 52 52 52 թեժ գիծը։

Կարևոր է հիշել՝ բանկը, ոստիկանությունը կամ որևէ լուրջ ֆինանսական կազմակերպություն չպետք է ձեզանից պահանջի գաղտնաբառ, քարտի ամբողջական գաղտնի տվյալներ կամ SMS-ով ստացված հաստատման կոդ՝ անսպասելի զանգի կամ հաղորդագրության միջոցով։