Սահմանադրությունը՝ քաղաքական կոնյուկտուրայի զոհ

Հայաստանի Սահմանադրությունը, դժբախտաբար, հենց սկզբից եղել է քաղաքական կոնյուկտուրայի պատանդ:

Համազգային շարժման ալիքի վրա իշխանության եկած Լևոն Տեր-Պետրոսյանն 90-ականների սկզբին, երբ ուներ հասարակական աջակցության մեծ պաշար, համառորեն համոզում էր, որ երկիրը կարող է «յոլա գնալ» առանց Սահմանադրության՝ վկայակոչելով Իսրայելի օրինակը: Ի վերջո, առաջին նախագահը Սահմանադրության նախագիծը հանրությանը ներկայացրեց քաղաքական առումով անպատեհ մի ժամանակ՝ 1995թ. խորհրդարանական ընտրություններին զուգահեռ: Թերևս դա էր պատճառը, որ Սահմանադրությունը բովանդակային քննարկման չենթարկվեց՝ դառնալով իշխանության և ընդդիմության անտագոնիստական հարաբերությունների զոհը: Այն օրերի ընդդիմության մեղադրանքները նույնն էին, ինչ հիմա. Տեր-Պետրոսյանը մեղադրվում էր «իր հագով կոստյում կարելու» մեջ: Չեմ ուզում անդրադառնալ այն օրերի իշխանության և ընդդիմության փաստարկներին: Դրանք մեծ հաշվով իռացիոնալ էին, կոնֆրոտացիոն, ինչն, ըստ էության, կասկածի տակ դրեց Սահմանադրության լեգիտիմությունը, մանավանդ որ Սահմանադրության ընդունումը համընկավ Տեր-Պետրոսյանի իշխանության բյուրոկրատացման գործընթացի հետ:

2005թ. նոյեմբերի 27-ին մարդիկ զանգվածաբար չմասնակցեցին հանրաքվեին, սակայն Ռոբերտ Քոչարյանը «նկարեց» անհրաժեշտ թվերը՝ սահմանադրական ռեֆորմը կյանքի կոչելու համար: Բոլորը կարծում էին, որ Քոչարյանը ձգտում է վերարտադրել իր իշխանությունը: Իհարկե, Քոչարյանի իշխանությունը չվերարտադրվեց, բայց 10 տարի առաջ սահմանադրական փոփոխությունները չընդունվեցին հասարակական կոնսենսուսի պայմաններում, ինչից դարձյալ տուժեց Մայր օրենքի լեգիտիմությունը:

Հիմա Սերժ Սարգսյանին են մեղադրում, որ փորձում է վերարտադրել սեփական իշխանությունը: Ընդդիմության այդ փաստարկները լսել ենք նաև 20 տարի առաջ ու այնքան էլ էական չէ' որքանով են դրանք իրական, մանավանդ Սարգսյանն իշխանությունը կարող էր վերարտադրել նաև գործող Սահմանադրության պայմաններում: Էականն այն է, որ մենք չունենք քաղաքական դաշտ, և ցանկացած գործընթաց դառնում է երեք նախագահների բարդ ու լարված հարաբերությունների թիրախը: Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ու Ռոբերտ Քոչարյանը խոսում են ժողովրդավարությունից ու հակադրվում են սահմանադրական փոփոխություններին, Սերժ Սարգսյանը դարձյալ խոսում է ժողովրդավարությունից՝ իր քաղաքական կրեդոն համարելով սահմանադրական փոփոխությունները: Հասարակությունը չի հավատում իր 3 նախագահների անկեղծությանը՝ իրեն դուրս դնելով գործընթացից:

Ռոբերտ Քոչարյանը կարող է հարցազրույց տալ ևս մի քանի եվրոպական թերթի, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը գուցե հենց այսօր հանդես գա դարակազմիկ հանրահավաքային ելույթով: Միևնույն է՝ դեկտեմբերի 6-ին հաղթելու է «Այո»-ն, որովհետև իշխանությունը պատկանում է ԱՅՈ ուզող Սերժ Սարգսյանին: Բայց դրանից, Սահմանադրությունն ավելի լեգիտիմ, իսկ դեկտեմբերի 6-ն ավելի տոնական չեն դառնալու:

Սուրեն Սուրենյանց