Սա ի՞նչ է` աբսուրդի թատրո՞ն…

Հայաստանում ստորև ներկայացվողը, որքան մեզ հայտնի է, չլսված-չտեսնված դեպք է այն առումով, որ մի խումբ լրատվամիջոցներ, ավելի ճիշտ, լրատվական գործունեություն իրականացնողներ դատի են տրվել մամուլի ասուլիս լուսաբանելիս իբր թե զրպարտելու և վիրավորելու համար:
Ընդգծեմ, որ լրատվական գործունեություն իրականացնողների դեմ հայցեր են ներկայացվել այն պարագայում, երբ նրանց պատկանող լրատվամիջոցներում հրապարակված նյութերում առկա, հայցվոր Բավական Խաչատրյանի կողմից վիճարկվող տեղեկությունները և վերջինիս հասցեին ասված, իր բովանդակությամբ վիրավորանք համարված «Մամա Ռոզա» արտահայտությունը «Նոյյան Տապան» լրատվական գործակալության մամուլի սրահում 2016թ. փետրվարի 16-ին մամուլի ասուլիսով հանդես եկած հասարակական գործիչ, տարածաշրջանային հարցերով փորձագետ–վերլուծաբան Սարգիս Հացպանյանի հրապարակային ելույթի բովանդակած տեղեկատվության բառացի կամ բարեխիղճ վերարտադրությունն են:

Ավելին' լրատվական գործունեություն իրականացնողներն այդ տեղեկությունները հրապարակելիս կատարել են հղում տեղեկատվության աղբյուրին' Սարգիս Հացպանյանին: Այսինքն' խոսքն այնպիսի դեպքի մասին է, որ եթե հետագայում պարզվի նույնիսկ, որ Սարգիս Հացպանյանի ասածներում իրոք կա զրպարտություն ու վիրավորանք, ապա այն հրապարակած լրատվամիջոցները «Զանգվածային լրատվության մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1087.1-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն, միանշանակ ենթակա չեն պատասխանատվության, պատասխանատվության ենթակա կլինի Սարգիս Հացպանյանը: Եվ, այնուամենայնիվ, Վանաձորում հաշվառված այդ կինը' Բավական Խաչատրյանը, որի կողմից հայ կանանց Թուրքիայում սեռական և աշխատանքային շահագործման ենթարկելու վերաբերյալ ներկայացված հանցագործության մասին հաղորդումների կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերի հիման ՀՀ քննչական կոմիտեում օրերս քրեական գործ է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի («Մարդու թրաֆիքինգը կամ շահագործումը») 1-ին մասի հատկանիշներով, մինչ այդ իր ներկայացուցչի միջոցով հայց է ներկայացրել ոչ միայն Ս. Հացպանյանի դեմ, այլև տվյալ ասուլիսն իրենց լրատվամիջոցներով լուսաբանած ընկերությունների: Այս կապակցությամբ դիմեցինք հունիսի 22-ին, ժամը 16:30-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան որպես պատասխանող հրավիրված «Լրագրողի Հայացք» ՍՊԸ տնօրեն, Nyut.am կայքի գլխավոր խմբագիր Աշոտ Աղաբաբյանին, Առցանց «Առավոտի» խմբագիր Աննա Իսրայելյանին և «Նոյյան Տապան» մեդիա հոլդինգի նախագահ Տիգրան Հարությունյանին' խնդրելով վերոնշյալի առնչությամբ նրանց մեկնաբանությունները, ինչպես նաև պատասխանն այն հարցի, թե որպես պատասխանող դատարան հրավիրվելու առնչությամբ ինչ են պատրաստվում անել առաջիկայում:

Աշոտ Աղաբաբյան.- Նախ, ոչ մի բան էլ մտադիր չեմ անել, սա աբսուրդ է, ուղղակի ծիծաղելի է, մամուլի ասուլիս օրական 15-20 հատ լինում է, լրատվամիջոցների մասնագիտական պարտականությունն է հանրությանը տեղեկացնել, թե տվյալ ասուլիսում ինչ է ասվել, ինչ տեղեկություններ են հայտնվել: Չգիտեմ ինչ պատասխանեմ, երբ լրատվամիջոցին իր պարտականությունը կատարելու համար դատի են տվել, դատարանն էլ մեզ պատշաճ պատասխանող է ճանաչել: Ուղղակի ծիծաղելի է, եթե այսքան տխուր չլիներ: Զարմանալի է… Հացպանյանն օրերս էլի ասուլիս է տվել, գուցե այնպես են անում, որ Հացպանյանի ասուլիսին ոչ մեկը չգնա՞… Դա էլ է ծիծաղելի: Այսինքն' նայած ով է ասուլիս տալիս, այդտեղ ինչ-որ վտանգավորության աստիճա՞ն կա:

Հացպանյանի ասածի ճիշտ կամ սխալ լինելու մասին ես չեմ խոսում, դա, եթե դատի են տվել, դատարանի պարզելու խնդիրն է, Հացպանյանի խոսքի տերն ինքն է, նա դատարանում իր ասածի հիմքերի առնչությամբ պատասխան կտա, բայց ինչպե՞ս կարելի է լրատվամիջոցներին այս գործով պատասխանող համարել ու պատասխան տալու համար դատարան հրավիրել, բա չե՞ն տեսնում, որ ծիծաղելի վիճակում են հայտնվում: Չէ՞ որ մեզ պատասխանատվության կանչելը հակասում է օրենքին, ուրեմն, ի՞նչ է, այս երկրում չի՞ կարելի ասուլիս լուսաբանել:
Ես այս մասին իմ ղեկավարած կայքում արդեն մի լուր եմ հրապարակել' ընթերցողներին տեղյակ պահելով կատարվածի մասին: Չգիտեմ, այսպիսի բանի առաջին անգամ եմ հանդիպում իմ բազմամյա լրագրողական ու խմբագրական գործունեության ընթացքում: Նույնիսկ ծիծաղելի է, ամոթ է, որ ես որպես պատասխանող գնամ այդ նիստին: Ես զարմացած եմ ընդհանրապես մակարդակի վրա:

Աննա Իսրայելյան.- Սա առաջին անգամը չէ, որ «Առավոտին» փորձում են պատասխանատվության կանչել այլոց արտահայտած տեսակետների, տեղեկությունների պատասխանատվությունը մեզ վերագրելով: Ավելի վաղ դեպք է եղել, երբ Տիգրան Եգորյան- Լուսինե Հակոբյան փաստաբանական խումբը դատական բոլոր աստիճաններով անցավ (կարծեմ թե, նույնիսկ մտադիր են այլ կառույցի դիմել), նրանք իրենց սլաքներն ավելի շատ ուղղեցին «Առավոտի» դեմ' Հատուկ քննչական ծառայության պետի տեղակալի' մեր թերթին տված հարցազրույցի և հարցազրույցում արած պնդումների համար: Ես այդպես էլ չտեսա, որ իրենք այդ մարդու հետ կապված ինչ-որ գործընթաց նախաձեռնեին, բայց «Առավոտի» դեմ դիմեցին հնարավոր բոլոր ատյաններին և մերժում ստացան: Կարծում եմ, նույն ճակատագիրը սպասվում է նաև այս հայցին: Ուղղակի մի քիչ ավելի խելացի են եղել, քան իմ բերած նախորդ օրինակի պարագայում է, քանի որ նաև բանախոսին' այդ տեղեկությունները հայտնողին են պատասխանատվության կանչել:

Ես չգիտեմ' հայցվորը, նրա ներկայացուցիչը տեղյա՞կ են, թե ոչ, կասկածում եմ, որ տեղյակ չեն, բայց եթե իսկապես տեղյակ չեն, հիշեցնեմ կամ տեղեկացնեմ, որ գոյություն ունի ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1087.1 հոդվածի 6-րդ մասը, ըստ որի, անձն ազատվում է վիրավորանքի կամ զրպարտության համար պատասխանատվությունից, եթե իր արտահայտած կամ ներկայացրած փաստացի տվյալները լրատվական գործակալության տարածած տեղեկատվության, ինչպես նաև այլ անձի հրապարակային ելույթի, պաշտոնական փաստաթղթերի, լրատվության այլ միջոցի կամ հեղինակային որևէ ստեղծագործության բովանդակած տեղեկատվության բառացի կամ բարեխիղճ վերարտադրությունն են, և դա տարածելիս, հղում է կատարվել տեղեկատվության աղբյուրին ու հեղինակին: Այդ հիմքով արդեն քանի դատական վճիռ կա, և եթե մեզանում գործեր նախադեպային իրավունքը, դատավորը, կարծում եմ, հայցը լրատվամիջոցների մասով ընդհանրապես պետք է ի սկզբանե մերժեր, որովհետև շատ ակնհայտ է, որ մենք այս դեպքում ընդամենը բարեխիղճ վերարտադրություն ենք իրականացրել: Ասեմ ավելին' նույնիսկ վերարտադրել ենք ավելի քիչ, քան այդ ասուլիսում հնչել է, և լրատվամիջոցներին այս դեպքում պատասխանատվության կանչելը և փորձելը նրանցից Հացպանյանի ասածների համար ինչ-որ գումարներ գանձել, ուղղակի, չգիտեմ, իրավաբանական անգրագիտություն է, եթե չասեմ ավելին:

Դատական նիստին ներկա կլինենք «Առավոտի» երկարամյա իրավական պատասխանատուի միջոցով, նա այսպիսի դատավարություններում մեզ ներկայացնելու, ցավոք, հարուստ փորձ ունի:

Տիգրան Հարությունյան.- Ես սրան այնքան անլուրջ եմ մոտեցել, որ նույնիսկ ամբողջությամբ չեմ կարդացել հայցը, բացել եմ, նայել եմ ինչ է, գցել եմ մի կողմ, որովհետև համարել եմ աբսուրդ: «Զանգվածային լրատվության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի համաձայն, լրատվական գործունեություն իրականացնողն ազատվում է տվյալ տեղեկատվության տարածման համար պատասխանատվությունից նաև այն դեպքում, եթե դա հրապարակային ելույթի բովանդակած տեղեկատվության բառացի կամ բարեխիղճ վերարտադրությունն է, և դա տարածելիս ինքը կատարել է հղում այդ աղբյուրին: Այս դեպքում մենք հենց այդպես էլ վարվել ենք, նաև հղում ենք կատարել Սարգիս Հացպանյանի վրա որպես տեղեկատվության աղբյուրի: Ինձ համար զարմանալի է, որ մենք' լրատվական գործունեություն իրականացնողներս, այս գործով պատասխանող ենք համարվել: Առաջիկա դատական նիստին ներկա կլինենք, ճիշտն ասած, դեռ չեմ որոշել' անձա՞մբ, թե փաստաբանի միջոցով' որպես մեր ներկայացուցչի:

Արթուր Հովհաննիսյան