Արքայազն Հարին պատրաստ է վերադառնալ բանակ՝ Ռուսաստանի դեմ կռվելու անհրաժեշտության դեպքում Արգելել և ոչնչացնել միջուկային զենքը․ Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի կոչը Խաղաղության միասնական դիրքորոշում․ ի՞նչ է Վաշինգտոնը քննարկելու Կիևի և Եվրոպայի հետ Եվրամիության պայմանը Լոնդոնին․ երկարաժամկետ բանակցությունները կարող են սառեցվել Ռուսաստանի նախագահ Պուտին․ Մոսկվան ընդունել է առաջարկները, Կիևն ու Եվրոպան՝ դեռ ոչ Ղրիմի կամրջի համար պատասխանը «շատ ավելի ցավոտ» կլինի․ Ռուսաստանի նախագահ Պուտին Ամերիկյան գազ՝ Ուկրաինային․ նոր պայմանագիր է ստորագրվել Հարվածներ գործարաններին․ ուկրաինական ռապսի արտահանման գներն աճում են Հոսանքազրկումներ՝ հինգ մարզում․ Ուկրաինան ավելացնում է ներմուծումը Ռուսաստանի բյուջեում՝ 5,44 տրիլիոն ռուբլու պակասուրդ Բանգլադեշում հրկիզել են Նոբելյան մրցանակակրի տոհմական տունը Ռուսաստանի նավթավերամշակումը նվազել է 45%-ով․ Reuters 

Հակածխախոտային պայքարի մութ կողմը․ ինչի՞ կարող են հանգեցնել Արսեն Թորոսյանի ջանքերը

Հասարակություն

Ծխելը վնասակար է առողջությանը, իսկ Հայաստանում ծխում է տղամարդկանց կեսից ավելին։ Շուկայում գործում է 5 ընկերություն, առաջատար դիրքում է ազգային արտադրողը (43%), վերջերս կառուցվել է երկու ծխախոտային գործարան, ծխախոտային չորս ընկերություն հարկատուների առաջին տասնյակում են:  Հենց այդ պատճառով հակածխախոտային օրենսդրությունըպետք է լինի գրագետ մշակված, որպեսզի ծառայի իր գլխավոր նպատակին ու, միևնույն ժամանակ, կաթվածահար չանի տնտեսությունը։ Ի՞նչ արդյունքների կարող է հանգեցնել հակածխախոտային խիստ օրենսդրությունը, ու՞մ այն պետք է թիրախավորի, և ինչպե՞ս կարող ենք խուսափել անհամաչափ օրենքի տնտեսական ու առողջապահական հետևանքներից՝ չկրկնելով Վրաստանի անհաջող փորձը։

Մտածելու տեղիք է տալիս հակածխախոտային օրենքի նախագծի քննարկումն ու վերջինիս վերաբերյալ ծավալվող արշավը մամուլում ու սոցիալական ցանցերում։ Ծխելու վնասները վաղուց հայտնի են, վիճելն անիմաստ է ու հանրային առողջապահության տեսանկյունից ոչ հիմնավոր։ Հենց այդ պատճառով հակածխախոտային օրենսդրությունը առողջապահական քաղաքականության առանցքային ուղղություններից մեկն է։ Հարցը հատկապես կարևոր է Հայաստանի համար, որտեղ, ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների, ծխում է տղամարդկանց 50,9 ու կանանց 3,2 տոկոսը (գումարային 594 000 մարդ)։ Շուկայում գործում է 5 ընկերություն, առաջատար դիրքում է ազգային արտադրողը (43%), վերջերս կառուցվել է երկու ծխախոտային գործարան, ծխախոտային չորս ընկերություն հարկատուների առաջին տասնյակում են:

Եվ հենց այդ պատճառով է, որ հակածխախոտային օրենսդրությունը պետք է լինի գրագետ մշակված ու հետապնդի մեկ նպատակ՝ կանխել սիգարետի հետևանքով առաջացող հիվանդությունների առաջացումն ու բարձրացնել ծխելու վնասների վերաբերյալ հանրային իրազեկման մակարդակը։ Օրենքի նախագիծը հենց այդպես էլ կոչվում է՝ «Հայաստանի Հանրապետության օրենքը ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին»։

Միևնույն ժամանակ, օրենքի ընդունմանն ուղղված արշավը, որ վերջին օրերին թեժացել է սոցիալական ցանցերում, կարծես թե ամենևին էլ չի նպաստում ազնիվ և բուն նպատակին հասնելուն։ Հակածխախոտային պայքարի կիզակետում հայտնվել է ոչ թե ծխելը, այլ ծխախոտային կոնկրետ ընկերություն։ Եթե, այնուամենայնիվ, պայքարի ձևաչափն է ծխախոտային ընկերությունների վարկաբեկումը(որպեսզի նրանց արտադրանքի նկատմամբ էլ հակակրանք առաջանա), ապա տրամաբանական հարց է առաջանում՝ ի՞նչ չափանիշներով են ընտրվում այդ ընկերությունները։

Եկեք տրամաբանենք․ շուկայում ներկայումս գործում է հինգ ծխախոտային ընկերություն, որոնք, համաձայն ՊԵԿ-ի վերջին հրապարակման, վճարված հարկերի տեսանկյունից դասակարգվում են հետևյալ կերպ՝

Ստացվում է, որ ծխախոտային ընկերություններից չորսը խոշոր հարկատուների առաջին տասնկայում են։ «Շատ հարկ՝ շատ սպառում» տրամաբանությամբ ընկերություն թիրախավորելիս նախարարությունը պետք է սկսեր հավասարման «շատ սպառում» ապահովողից։ Իրականում պատկերն այլ է՝ հակածխախոտային պայքարի կենտրոնում արտասահմանյան Ֆիլիպ Մորրիս ընկերությունն է՝ թվով 8-րդ խոշոր հարկատուն։ Ընդ որում, նախարարության փաստարկները հեռու են առողջապահականից․ Ուրուգվայի հակածխախոտային օրենսդրությունից մինչև Հայոց ցեղասպանության ճանաչում, ռեստորանների հետ պայմանավորվածությունից մինչև էլեկտրոնային սիգարետի պայթելու դեպքեր ԱՄՆում։ Գուցե այս խայտաբղետ փաստարկների պատճառն է առողջապահական տեսանկյունից օրենքի նախագծի ոչ հիմնավորված լինե՞լը, այլապես օրենքի նախագծի նկատմամբ վստահությունն ապահովելու համար բավարար կլիներ ներկայացնել  մի քանի հիմնավոր ու կոնկրետ փաստարկ։

Մյուս կողմից, ծխախոտային ոլորտի հարկային մուտքերիցնման կախում ունեցող մեր երկրում, որտեղ ազգային արտադրողը հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին վճարել է մոտ 75 մլրդ ՀՀ դրամ, առանցքային դեր է խաղում հակածխախոտային օրենքի տնտեսական բաղկացուցիչի հիմնավոր վերլուծությունը։ Ի՞նչ տնտեսական ազդեցություն կունենա նման օրենսդրությունը հարկային մուտքերի վրա, քանի՞ աշխատատեղ կկրճատվի, ինչպե՞ս օրենքը կանդրադառնա ազգային ծխախոտային արտադրության մեջ ներգրավված հարյուրավոր ընտանիքների եկամուտների վրա։ Խմբագրությունը այս ամենի վերաբերյալ հիմնավոր փաստարկներ չգտավ։ Միակ հուսադրող հանգամանքն այն է, որ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Բաբկեն Թունյանը, անդրադառնալով հակածխախոտային օրենքին, ֆեյսբուքյան իր էջում, նշել է, որ նախագծի քննարկման գլխադասային հանձնաժողովը հենց տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովն է։ «Տնտեսագետների համար նույնպես ամենաթանկ բանը առողջությունն է. սրանում կարող եք չկասկածել․․․Համոզված եմ, որ քննարկումները, որքան էլ թեժ լինեն, կանցնեն առողջ, կառուցողական և փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտում, և վերջնարդյունքում կկայացնենք ճիշտ որոշում», - նշել է պատգամավորը։

Կարևոր է համոզվել, որ հակածխախոտային ոչ գրագետ օրենքի պատճառով Հայաստանում տեղի  չի ունենա այն, ինչ եղավ հարևան Վրաստանում։ Նմանատիպ օրենքի ընդունմանը հաջորդած առաջինամիսների ընթացքում երկրում էականորեն նվազել է ռեստորանների ու սրճարանների հաճախորդների քանակն ու կրճատվել եկամուտները, ինչի արդյունքում որոշ սննդի կետեր փակվել են։ Խիստ սահմանափակումներից, բնականաբար, օգտվել են անբարեխիղճ վաճառողները, ինչի արդյունքում աճել է ստվերային շրջանառությունը ու նվազել են հարկային եկամուտները։ Օրինական արտադրանքի դեպքում վաճառողը ստանում է 10%, իսկ ստվերային տնտեսվարող՝ 100%․ 1 լարի ինքնարժեքով գլանը ստվերային տնտեսվարողը վաճառում է 2 լարիով այն դեպքում, երբ օրենքի տառին համապատասխան արտադրված սիգարետը վաճառվում է 4-6,5 լարիով։ Օրենքի ընդունումը հանգեցրել է նրան, որ օրինական ծխախոտային արտադրանքից ավելի քիչ են օգտվում ոչ ռեզիդենտները՝ օրինակ, զբոսաշրջիկները․ մի խնդիր, որ արդի կարող է լինել նաև Հայաստանում։ Ավելին, երկրում կտրուկ աճ են ապրել անօրինական ներմուծումն ու ինքնաշեն սիգարետի օգտագործումը, ինչից բյուջեն որևէ կերպով չի շահում։ Սիգարետ սպառողներըծխելը թողնելու  փոխարեն, նախապատվությունը տալիս են ավելի էժան ու հաճախ անորակ արտադրանքին, որի շրջանառության առյուծի բաժինը ստվերային է։

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Մոսկվան և Թբիլիսին առաջին բանակցություններն են նախատեսել ՄինսկումՍքոթ Ռիտերը ՆԱՏՕ-ին մեղադրել է Ղրիմի կամրջի հարձակմանը մասնակցելու մեջԱՄՆ-ի «George Washington» ավիակիրը հեռացել է Պարսից ծոցիցՄասկը Զելենսկուն մեղադրել է ստելու մեջ՝ Starshield-ի հարցովԱրքայազն Հարին պատրաստ է վերադառնալ բանակ՝ Ռուսաստանի դեմ կռվելու անհրաժեշտության դեպքումԱՄՆ-ը Իրանի միջուկային խնդիրը ցանկանում է լուծել առանց պատերազմիԱրգելել և ոչնչացնել միջուկային զենքը․ Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի կոչըԽաղաղության միասնական դիրքորոշում․ ի՞նչ է Վաշինգտոնը քննարկելու Կիևի և Եվրոպայի հետՊեսկովը նշել է, որ Ռուսաստանը ցանկանում է Ուկրաինայում իր նպատակներին հասնել խաղաղ ճանապարհովԵվրամիության պայմանը Լոնդոնին․ երկարաժամկետ բանակցությունները կարող են սառեցվելՊեսկովը նշել է, որ Ուկրաինայի թեման եռակողմ գագաթնաժողովի կենտրոնական թեման չէրՄոլդովան դուրս է եկել ԱՊՀ-ի ևս մեկ համաձայնագրիցԵՄ-ն կարող է կասեցնել Բրիտանիայի հետ հարաբերությունների վերագործարկումըՌուսաստանի նախագահ Պուտին․ Մոսկվան ընդունել է առաջարկները, Կիևն ու Եվրոպան՝ դեռ ոչՂրիմի կամրջի համար պատասխանը «շատ ավելի ցավոտ» կլինի․ Ռուսաստանի նախագահ ՊուտինԱՄՆ-ն ու Վենեսուելան ռազմական համագործակցության համաձայնագիր են ստորագրելԱմերիկյան գազ՝ Ուկրաինային․ նոր պայմանագիր է ստորագրվելԱՄՆ-ի արաբ դաշնակիցները վախենում են Իրանի հետ նոր պատերազմիցՆԱՏՕ-ի գլխավոր հրամանատարը չի համարում Ռուսաստանի հետ պատերազմն անխուսափելիՀարվածներ գործարաններին․ ուկրաինական ռապսի արտահանման գներն աճում ենՀոսանքազրկումներ՝ հինգ մարզում․ Ուկրաինան ավելացնում է ներմուծումըՌուսաստանի և Ուկրաինայի միջև կալանավորների փոխանակումը տեղի կունենա օմբուդսմենների մասնակցությամբՌուսաստանի բյուջեում՝ 5,44 տրիլիոն ռուբլու պակասուրդԲանգլադեշում հրկիզել են Նոբելյան մրցանակակրի տոհմական տունըՌուսաստանի նավթավերամշակումը նվազել է 45%-ով․ ReutersՊուտինը բացատրել է, թե ինչպիսին պետք է լինեն իրական քաղաքական գործիչներըՀոսանքանջատումներ Երևանի և մարզերի որոշ հասցեներումԳնացքի վթարից հետո դիզելը լցվել է գետը․ ահազանգ ԿանադայումՀողաշերտը փլվել է շինհրապարակում․ Ստամբուլում աշխատող է զոհվելԿամուրջը փլուզվել է բեռնատարների տակ․ Հնդկաստանում փրկել են վարորդներինԶախարովան քննադատել է լրագրողների անվտանգության վերաբերյալ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի զեկույցը«Ակվան»-ը մոտենում է․ Հնդկաստանում տարհանել են ավելի քան 100 հազար մարդուՊՆ-ն հերքում է բանակում մահվան 44 դեպքի մասին պնդումը՝ այն որակելով մանիպուլյատիվ Պենտագոնի փոխնախարարը հեռացել է՝ չլսելով Ուկրաինայի նախարարի զեկույցըՄահաբեր պայթյուն Ինդոնեզիայում․ գործարանը կանգնեցված էրԼևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովին, իսկ Հայկ Մարտիրոսյանը՝ Ռիխարդ ՌապորտինՍի Ծինփինը կոչ է արել հակամարտությունները լուծել բանակցություններովՆավաբեկություն Սենեգալում․ տասնյակ մարդիկ անհետ կորել են«Եղկելին դու ես, ոտքից գլուխ». Լևոն Քոչարյանը` Նիկոլ ՓաշինյանինՄասկը պնդում է՝ ԱՄՆ-ն աջակցել է 2014-ի ուկրաինական իշխանափոխությանըԹրամփը խոստովանել է՝ ԱՄՆ-ն եկամուտ է ստանում Եվրոպային զենք վաճառելովՊուտինը, Թրամփն ու Սի Ծինփինը խաղաղության հռչակագիր են ընդունելԹրամփը չի բացառել Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջուկային ստուգումներըԹրամփը խոստանում է շուտ ավարտել Իրանի հետ պատերազմը, բայց չի բացահայտում՝ ինչպեսԹրամփը Օբամային մեղադրել է Ռուսաստանի և Չինաստանի մերձեցման համարՀայաստանը նախատեսում է ընդլայնել ՄԱԿ-ի հետ համագործակցությունը ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտումՍան Ֆրանցիսկոյի փողոցները ջրի տակ են․ խաթարվել է երթևեկությունըԱրհեստական բանականության մրցավազք․ 59 առաջնորդի ահազանգըԿիմ Չեն Ընը ռազմածովային ուժերի զարգացումը առաջնահերթություն է համարելՄիասնական ժամերգություն կանցկացվի Օշականում
Ամենադիտված