Հանուն բանկերի գերշահույթների. ինչպես են Սարգսյանն ու Փաշինյանը մտել քաղաքացիների գրպանը

Ընդդիմադիր Նիկոլ Փաշինյանը նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանին, ի թիվ այլ մեղքերի, վերագրում էր նաև՝ ի շահ բանկերի հարմարավետության օրենքներ փոփոխելու, քաղաքացիների կախվածությունը բանկերից նպատակային մեծացնելու և բանկերի՝ քաղաքացիների գրպանը մտնելու գործընթացը հեշտացնելու մեջ:

Հեղափոխության օրերին՝ ապրիլ ամսին, Նիկոլ Փաշինյանի անգամ բանկերի դեմ ուղղված ակցիա էր մտածել. նա առաջարկում էր ցուցարարներին առավոտյան ժամը ութին սկսել կանխիկացնել իրենց գումարները և այդպիսով նախ կոլապս առաջացնել բանկային համակարգում, երկրորդն էլ՝ հանել իրենց գումարները բանկերից` դրանով իսկ ցույց տալով, որ իրենք չեն ցանկանում լինել այդ համակարգի ստրուկը:

Հեղափոխությունից հետո Նիկոլ Փաշինյանի վերաբերմունքը բանկերի կամայականությունների և քաղաքացիների բանկային ստրկության մասին կտրուկ փոխվեց: Նախ և առաջ նա հրաժարվեց գյուղացիների վարկերը մարելու իր հեղափոխական խոստումից, քանի որ բանկերը դրան դեմ էին: Փաշինյանը նախընտրեց հարվածել իրեն իշխանության բերած գյուղատնտեսությամբ զբաղվող հպարտ քաղաքացիներին  և ոչ թե բանկերին:

Փաշինյանի կառավարությունը ընդունեց պարտադիր կուտակային համակարգի մասին իրենց իսկ կողմից ժամանակին քննադատված օրենքը, իսկ դա ոչ այլ ինչ է, քան քաղաքացու գրպանից բանկերը ֆինանսավորելու միջոց:

Այնուհետև հաճախակի դարձան Փաշինյանի պաշտոնական ընթրիքները բանկերի ղեկավարների հետ, այդ ֆոնին նրա կայացրած հետագա որոշումները բավական տրամաբանական են թվում, հասկանալի է թե ում շահերից բխող որոշումներ է ընդունում վարչապետը: Դիցուք՝  կառավարությունն ընդունել է մի որոշում, որը կոչվում է «Հայաստանի Հանրապետության սահմանամերձ բնակավայրերում ընտանիքների բնակարանային մատչելիության ապահովման պետական աջակցության 2022-2024 թթ․ ծրագիր»: Այս ծրագրով նախատեսվում է աջակցել սահմանամերձ բնակավայրերում ապրող կամ ապրելու ցանկություն ունեցող երիտասարդ կամ նորաստեղծ ընտանիքներին՝ լուծելու իրենց բնակարանային խնդիրները: Առաջին հայացքից թվում է, թե շատ լավ մտահղացում է. ծրագիրը կարող է նպաստել սահմանամերձ բնակավայրերում ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանը, համայնքների զարգացմանը: Սակայն, դա միայն առաջին հայացքից: Իրականում  կառավարությունը պետական բյուջեից յուրաքանչյուր ընտանիքի բնակարանային խնդիր լուծելու համար հատկացնում է 20 միլիոն 660 հազար դրամ կամ ներկայիս կուրսով՝ մոտ 50 հազար դոլար, բայց այդ գումարի 40 տոկոսից ավելին ստանում է ոչ թե երիտասարդ ընտանիքը, այլ՝ բանկը: Հիմա ո՞ւմ է իրականում օգնում Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը` երիտասարդ ընտանիքի՞ն, թե՞ բանկին: Պատասխանը, կարծում ենք, միանշանակ է:

Այնուհետև կառավարությունը որոշեց, որ կենսաթոշակառուները նույնպես պետք է ստանան հասանելիք գումարը միայն բանկային քարտի միջոցով՝ փոխանցումներով: Դա էլ բավարար չէր, ներդվեց կենսաթոշակի քեշ-բեքի համակարգը, որի դեպքում թոշակը անկանխիկ ծախսելու դեպքում 10 տոկոսի վերադարձ է լինելու: Եվ կրկին սա առաջին հերթին ձեռնտու է հենց բանկերին:

Փաշինյանի կառավարության մեկ այլ որոշմամբ հուլիսի 1-ից մասնավոր ընկերությունները, անհատ ձեռներեցները 300 հազար դրամը գերազանցող իրենց գործարքները պետք է իրականացնեն միայն անկանխիկ: Բնականաբար սրանից, մեղմ ասած, շահում են բանկերը:

Խաղադրուքներ կատարելը այսուհետ հնարավոր է միայն բանկային քարտի միջոցով` հաշվի առնելով, որ խաղամոլների թիվը Հայաստանում չի նվազում, իսկ մեկ տարվա  ընթացքում  երկրում 1 միլիարդ դոլարի խաղադրույք է կատարվել, ապա պարզ է, թե ինչ ֆինանսական հոսքեր են այսուհետ անցնելու բանկերի ձեռքի տակով:

Կառավարությունը դիտորդի դերում էր նաև այն պարագայում, երբ ռուս-ուկրաիանական պատերազմի ֆոնին բանկերը հրաժարվում էին արտարժույթ վաճառել, կամ սահմանում էին անտրամաբանական փոխանակման կուրսեր՝ հարվածելով քաղաքացիների գրպաններին:

Ինչպես կարող ենք տեսնել՝ Սերժ Սարգսյանի` ի շահ բանկերի աշխատանքը քննադատող Նիկոլ Փաշինյանը այսօր դարձել է բանկային համակարգի շահերի գլխավոր սպասարկուն...