ՀՀ ղեկավար «քառյակի» արտաքին քաղաքական ծախսերը. ի՞նչ է շահել Հայաստանը

2018 թվականին ստանձնելով ՀՀ վարչապետի պաշտոնը` Նիկոլ Փաշինյանը խոստանում էր կրճատել իր իսկ խոսքերով ուռճացված դիվանագիտական կորպուսը: Նրա կարծիքով` ՀՀ-ն հսկայական գումարներ էր ծախսում արտաքին քաղաքականության իրացման վրա, սակայն` անարդյունք, հետևաբար այդ ծախսերը ուռճացված էին և պետք է կրճատվեին: Դիտարկենք արտաքին քաղաքական բլոկին ուղղված բյուջետային հատկացումների թիվը ՀՀ բոլոր ղեկավարների կառավարման տարիներին:

1997 թվականին արտաքին քաղաքական գործունեությանն ուղղված ծախսերը կազմել են 2918137,4 դրամ:

2002 թվականին արտաքին քաղաքական գործունեություն իրականացնելու նպատակով բյուջեի հատկացումները կազմել են 4,630,463.2 դրամ:  2004 թվականին՝ 6,306,547.7  դրամ: 2005 թվականին՝ 8,408,536.6 դրամ: 2007-ին՝ 7,972,240.1 դրամ: 

Բյուջեի նախագծով արտաքին հարաբերությունների բլոկին 2012-ին տրամադրվել է 9.5 մլրդ դրամ, ինչը 6.5 տոկոսով ավելի էր, քան 2011 թվականի պետբյուջեով հատկացված գումարը: 2015 թվականին այդ հատկացումները կազմել են 14,715,121.5  դրամ: 2016-ին՝ 14,715,121.5,  2017-ին այդ գումարը կազմել է 14,130,418.7 դրամ: 2018 թվականին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից նախատեսված միջոցառումների իրականացման համար հատկացվել է 17 մլրդ 35 մլն դրամ, փաստացի օգտագործումը կազմել է 16.64 մլրդ դրամ;

ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից 2020 թվականին սկզբնական ծրագրով ենթակա էր օգտագործման 15.5 մլրդ դրամ հատկացում: 2021-ին  տարեկան պլանը սկզբնապես հաստատված է եղել 18 միլիարդ 240.7 միլիոն դրամի չափով: Ճշտված պլանը կազմել է 17 միլիարդ 427.3 միլիոն դրամ, փաստացի ծախսը՝ 17 միլիարդ 90 միլիոն դրամ 2022 թվականի պետական բյուջեի նախագծով արտաքին գործերի նախարարության հինգ ծրագրերի իրականացման համար կհատկացվի 18,653 մլրդ դրամ, ինչը 412 մլն դրամով գերազանցում է 2021 թվականի ճշգրտված ցուցանիշները: Ֆինանսավորման աճը՝ 2.26%:

Իսկ այժմ համառոտ այն մասին, թե ինչ դիվանագիտական ձեռքբերումներ է ունեցել Հայաստանը յուրաքանչյուր ղեկավարի օրոք: Լևոն Տեր Պետրոսյանի կառավարման տարիներին՝ 1996 թվականին Կանադայի խորհրդարանը  Քվեբեկի խորհրդարանականների խմբի ներկայացմամբ՝ ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձև է ընդունել։ Ռոբերտ Քոչարյանի կառավարման տարիներին՝ 2000 թվականին՝ Հովհաննես Պողոս 2-րդը դարձավ Հռոմի առաջին պապը, որը ճանաչեց և դատապարտեց 1915թ. Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությունը: 2003-ին Շվեյցարիայում ընդունվել է ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք, ինչին նպաստել են Շվեյցարիայում ՀՀ դեսպանատան գործուն ջանքերը: Սերժ Սարգսյանի կառավարման տարիներին՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Պարագվայի Սենատը միաձայն ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող և ընդունող բանաձև։ 2013-ին Հայաստանը դեսպանատներ է հիմնել Շվեդիայում, Մեքսիկայում, Վատիկանում, Վիետնամում և Ինդոնեզիայում:  2016-ին ՀՀ դեսպանները ակտիվորեն իրենց հյուրընալած երկրներում ներկայացնում էին ՀՀ տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունները, ժամանակակից տեխնոլոգիաների, մասնավորապես, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում Հայաստանի գրանցած հաջողությունները: 2018-ից հետո ՀՀ դեսպանների մեծ մասը փոխվեց, այդ պաշտոններում նշանակվեցին Նիկոլ Փաշինյանի թիմակիցները, ովքեր նախկինում երբեք դիվանագիտական ծառայության մեջ չեն եղել: Միակ ձեռքբերումը այս չորս տարիների ընթացքում ԱՄՆ կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն էր, այն էլ, բնականաբար, ոչ թե հեղափոխական թիմի, այլ ԱՄՆ Հայ Դատի հանձնախմբերի երկար տարիների աշխատանքի արդյունքն էր: Արդյունքում` ստացվում է, որ Փաշինյանը չկատարեց խոստումը, չկրճատեց դիվանագիտական ապարատը, դեռ  մի բան էլ ավելացրեց ծախսերը, սակայն օգուտներն այդ ամենից այդպես էլ չեն երևում...