Տեղեկատվական մանիպուլյացիայի նկատմամբ դիմադրողականության խթանումը պետք է սկսվի կրթությունից. Փաշինյան

Վարչապետ Փաշինյանը հանդես է եկել ելույթով, որում, մասնավորապես, նշել է.

«Հարգելի նախագահ Էմանուել Մակրոն,
Հարգելի նախագահ Ջոն Դրամանի Մահամա,
Հարգելի նախագահ Մայա Սանդու,
Հարգելի վարչապետ Էդի Ռամա,
Տիկին Հանձնակատար,
Սիրելի բարեկամներ,

Նախ թույլ տվեք իմ անկեղծ երախտագիտությունը հայտնել Հանրային շահերի լրատվամիջոցների միջազգային հիմնադրամին և Տեղեկատվության և ժողովրդավարության ֆորումին՝ այս կարևոր համաժողովը համատեղ կազմակերպելու համար, ինչպես նաև Ֆրանսիային և մնացած գործընկերներին՝ իրենց անգնահատելի աջակցության համար։

Մեծ պատիվ է ելույթ ունենալ այս համաժողովում այն ժամանակ, երբ տեղեկատվական տարածքի ամբողջականությունը և լրատվամիջոցների անկախությունը փորձության են ենթարկվում ինչպես երբեք։ Դրանք ոչ թե ուղղակի տեխնիկական կամ ոլորտային մարտահրավերներ են, այլև հիմնարար հարցեր, որոնք հարվածում են ժողովրդավարության, խաղաղության և կայուն զարգացման հենց սրտին։ Ինձ համար՝ որպես նախկին լրագրող, այս թեման հատկապես հետաքրքիր է։

Բազմակարծիք, թափանցիկ և անկախ լրատվամիջոցների խթանումը կարևոր է Հայաստանի համար, ինչպես ցանկացած ժողովրդավարության համար։ Կառավարությունները պետք է ստեղծեն բոլոր անհրաժեշտ պայմանները՝ լրատվամիջոցների իրական անկախությունն ապահովելու համար։ Սակայն արդի ժամանակներում, որում ապրում ենք, մենք պետք է ապահովենք լրատվամիջոցների անկախությունը ոչ միայն կառավարություններից։ Արտաքին ուժերի կողմից տեղեկատվության մանիպուլյացիայի և միջամտության աճող միտումների պայմաններում ազգային անվտանգության հարց է դառնում լրատվամիջոցների անկախությունը պաշտպանել նաև ուրիշներից։ Եվ սա հանգեցնում է լրատվամիջոցների արմատներին և դրանց բնույթին։ Ի՞նչի մասին են լրատվամիջոցները և ո՞րը պետք է լինի լրատվամիջոցների նպատակը։ Ես հավատում եմ, որ լրատվամիջոցների դերը հանրային գործին ծառայելն է ամենատարբեր ոլորտներում՝ սկսած կառավարություններին հաշվետու պահելուց մինչև կոռուպցիայի դեմ պայքարը և բարեփոխումների խթանումը։

Հարկ է ընդգծել, որ 2018 թվականի թավշյա հեղափոխությունից հետո Հայաստանը զգալի առաջընթաց է գրանցել մամուլի ազատության հետ կապված բոլոր հեղինակավոր միջազգային ինդեքսներում: Համաշխարհային մամուլի ազատության ինդեքսի համաձայն՝ 2019-ից 2024 թվականներին Հայաստանը 180 երկրների շարքում 80-րդ տեղից բարձրացել է 34-րդ տեղը, մամուլի ազատության առումով։
Մենք շարունակում ենք ամրապնդել մեր մամուլի միջավայրը և պահպանել լրագրողական ազնվությունը որպես էական հանրային բարիք՝ գիտակցելով, որ ժողովրդավարությունը վերջնական նպատակակետ չէ, այլ շարունակական պայքար՝ այն սկզբունքները պաշտպանելու և ամրապնդելու համար, որոնց վրա այն հիմնված է։

Միևնույն ժամանակ, մենք պետք է գիտակցենք այսօրվա մարտահրավերների լրջությունը՝ հիբրիդային սպառնալիքներ, արհեստական բանականության էքսպոնենցիալ աճ, ճշմարտության և կեղծիքի միջև սահմանների մշուշոտում, ապատեղեկատվության զենքի վերածում։ Այս սպառնալիքները վերացական չեն, դրանք իրական են, անմիջական և գլոբալ։ Դրանք մարտահրավեր են նետում ժողովրդավարական կառավարման հիմքերին, հանրային վստահությանը, բևեռացնում են հասարակությունները և թուլացնում ժողովրդավարական ինստիտուտները ներսից։

Ներկայիս տեղեկատվական լանդշաֆտն իր աննախադեպ արագությամբ և մասշտաբով պահանջում է մեր բոլորի նորովի նվիրվածությունը։ Արհեստական բանականությունը զարգանում է, և բովանդակության մանիպուլյացիան դառնում է ավելի ու ավելի խճճված, և մեր համատեղ ջանքերը պետք է կենտրոնանան ճշմարտության պաշտպանության, անկախ լրագրության պաշտպանության և տեղեկացված, բայց ոչ մոլորեցված հասարակությունների կառուցման վրա։

Արտաքին ուժերի կողմից տեղեկատվության մանիպուլյացիան և միջամտությունը աշխարհում անվտանգության հետ կապված աճող մտահոգություն է։ Մենք կարծում ենք, որ այս սպառնալիքների հաղթահարումը պահանջում է իրական համագործակցություն համանման մտածողությամբ պետությունների միջև, որոնք կիսում են մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության և օրենքի գերակայության հիմնարար արժեքները, ինչպես նաև փոխադարձաբար նվիրված են կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգին։

Այս համատեքստում, մենք կարծում ենք, որ տեղեկատվական մանիպուլյացիայի նկատմամբ դիմադրողականության խթանումը պետք է սկսվի կրթությունից, քանի որ այսօր տեխնոլոգիաների զարգացումն ամբողջությամբ փոխել է ավանդական լրատվամիջոցների հայեցակարգը։ Մեզնից յուրաքանչյուրը՝ ձեռքում ունենալով սմարթֆոն, հնարավորություն ունի ստեղծել լրատվություն։ Եվ սա ընդգծում է յուրաքանչյուր անհատի մեդիագրագիտության կարևորությունը։

Մեզ անհրաժեշտ է կրթություն, որը ճանաչողական, սոցիալ-հուզական և վարքային մակարդակներում խթանում է այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են` խտրականության բացակայությունը, բազմազանության հարգանքը և այլ մարդկանց իրավունքները՝ անկախ նրանց էթնիկ կամ կրոնական պատկանելությունից։ Միևնույն ժամանակ, հենց կրթությունն է, որը, լինելով երիտասարդ սերունդների դաստիարակության հզոր գործիք, կարող է օգտագործվել սխալ նպատակներով։

Մենք պետք է նաև խթանենք իրական երկխոսությունը՝ ազգերի, համայնքների, սերունդների միջև։ Երկխոսություն, որը ներառական է, փաստերի և փոխադարձ հարգանքի վրա հիմնված։ Աշխարհում, որտեղ այնքան երկխոսություններ վտանգված են վերածվելու զուգահեռ մենախոսությունների, մեզ անհրաժեշտ է երկխոսություն, որի բարելավման համար դեռևս սահմաններ չեն երևում։ Եվ այստեղ Հայաստանը պատրաստ է և ցանկանում է իր ներդրումն ունենալ այս համատեղ ջանքերում։

Մենք վերահաստատում ենք մեր անսասան հանձնառությունը՝ պաշտպանելու ազատ և անկախ լրատվամիջոցները, պաշտպանելու թվային տարածքը և, մեր բոլոր միջազգային գործընկերների հետ միասին խթանելու ճշմարտության, թափանցիկության և հարգանքի վրա հիմնված գլոբալ տեղեկատվական տարածքը։ Ճանաչելով աշխարհի յուրաքանչյուր մասում առողջ տեղեկատվական էկոհամակարգերի կարևորությունը՝ Հայաստանը նախատեսում է նաև միանալ Հանրային շահերի լրատվամիջոցների միջազգային հիմնադրամին՝ որպես տարածաշրջանի ֆոկուսային անդամ պետություն։

Տիկնայք և պարոնայք,

Ցանկանում եմ իմ անկեղծ երախտագիտությունը հայտնել այս կարևոր համաժողովի կազմակերպիչներին և մասնակիցներին՝ ճշմարտության, թափանցիկության և խոսքի ազատության գործն առաջ մղելու իրենց նվիրվածության համար: Այստեղ կայանալիք քննարկումները, անկասկած, կնպաստեն մեր համատեղ ըմբռնմանը և կոլեկտիվ կարողություններին` ուղղված համաշխարհային տեղեկատվական տարածքի առջև ծառացած բարդ մարտահրավերների հասցեագրմանը: Վստահ եմ, որ շարունակական երկխոսության, համագործակցության և փոխադարձ հարգանքի միջոցով մենք կարող ենք կառուցել ճշմարտության և ժողովրդավարական արժեքների վրա խարսխված դիմացկուն հասարակություններ:

Համաժողովին և դրա բոլոր մասնակիցներին մաղթում եմ արդյունավետ քննարկումներ և հաջողություններ առաջիկա կարևոր աշխատանքում»: