Գերաշնորհ, հոգեշնորհ հայրեր, դուք իսկապես հավատում եք, որ սա՞ է Եկեղեցու բարեկարգման ամենաճիշտ ճանապարհը. Տաթև Սրբազան

– Այսօրվա իրականությունը, բնականաբար, ցավ է պատճառում յուրաքանչյուր հայ քրիստոնյայի, առավել ևս մեզ՝ հոգևորականներիս: Այսօր մենք հավաքական առումով անցնում ենք լուրջ փորձության միջով, որը չի կարող վերքեր չպատճառել մեր եկեղեցուն: Միևնույն ժամանակ միամիտ կամ առնվազն անտեղյակ պետք է լինել Հայոց Պատմությունից, որպեսզի կարծենք, թե այս ամենը աննախադեպ կամ անօրինակ իրողություններ են: Դարեր շարունակ մեր Մայր Եկեղեցին տեսել ու դիմագրավել է այսպիսի և նույնիսկ ավելի ուժեղ արհավիրքների, որոնք, ցավոք սրտի, երբեմն ուղղորդվում էին հենց մեր հայրենի թագավորների կամ իշխանական տների կողմից:

Անշուշտ, այսօր էլ ցավալի է տեսնել ՀՀ իշխանությունների հակասահմանադրական վարքագիծն ու ընտրած ձևաչափերը՝ Եկեղեցին իրենց պատկերացրած «Բարենորոգմանը» ենթարկելու համար, սակայն մեծ հաշվով դա չէ որոշիչ ուժը կամ հանգամանքը, թե ինչ հանգուցալուծում պիտի ունենա այս արհեստածին թնջուկը: Եկեղեցու կյանքը հոգևոր կյանք է, և այն ինքնանորոգվում է միայն ու միայն քրիստոնեական հավատի սկզբունքներով, ինչը, ցավոք, կցկտուր է առկա, որոշ առումով էլ ընդհանրապես չկա սկսված շարժման գործելաոճի մեջ:

– Կսպասեի՞ք ձեր միաբան եղբայրներից, որ կմիանան Փաշինյանի օրակարգին:

– Ես խոսքիս սկզբում նշեցի, որ մենք՝ որպես հավաքական հոգևորականություն, չենք կարող այս ամենից վերքեր չկրել, իսկ անհատական առումով ես այսօր, ցավոք, կանգնած եմ իմ ծառայակից և ընկերակից եղբայրներից շատերին այլևս ի հոգևորս կորցնելու վտանգի առաջ: Միգուցե մեկ օր ես կլսեմ նրանց պատճառները և որոշ չափով կընկալեմ, բայց միևնույն է, ոչինչ այլևս առաջվանը չի կարող լինել:

– Ի՞նչ կփոխանցեք այդ տասը եպիսկոպոսներին և նրանց, որոնք համոզում են, թե պայքարը «բարեփոխում է»:

– Այնքան շատ բան կա ասելու, բայց կփորձեմ ամբողջացնել մտքերս մի քանի կետերի մեջ, կամ, ավելի լավ է, հարցադրումների.

Գերաշնորհ, հոգեշնորհ, արժանապատիվ և բարեշնորհ հայրեր,

Իսկապես դուք հավատում եք, որ սա՞ է Եկեղեցու բարեկարգման ամենաճիշտ ճանապարհը,

Արդյո՞ք այդ ճանապարհին դուք ընտրել եք ամենաանկեղծ, ամենահաջող և ամենավստահելի դաշնակցին,

Արդյոք ամեն մեկդ անհատապես ի վիճակի՞ եք հանդիպելու և դեմ առ դեմ, իրար աչքերի մեջ նայելով՝ անկեղծորեն զրուցելու Վեհափառ Հայրապետի հետ՝ որպես որդի և հայր:

– Կալանավորված հոգևորականներ ունենք, նոր գործերի շրջանակում հարցաքննվող նոր հոգևորականներ, տարբեր հոգևորականների հասցեին հնչող մեղադրանքներ, շրջանառվող ինչ-ինչ խոսակցություններ, այդ թվում՝ Ձեր հասցեին. Ինչպե՞ս կարող է եկեղեցին հակազդել այս ալիքին, եթե անգամ Սահմանադրության առջև կանգ չեն առնում իշխանությունները:

– Այսօր իսկապես վերացել է ամեն թույլատրելի և անթույլատրելի սահման, և զրպարտությունը  դարձել է հայ հասարակության մի ստվար զանգվածի սիրելի զբաղմունքը, և սա մի քանի տարվա հարց չէ: Տասնամյակներ շարունակ արժեզրկել և ցածր մակարդակի են հասցրել մեր ժողովրդին, որպեսզի այն գիտակից ու վերլուծող հասարակությունից վերածվի կառավարելի ամբոխի, կամ իրենց սիրելի բառով՝ «ժողովրդի»:

Անշուշտ, ոչ մի հոգևորական էլ զերծ չէ թերացումներից և տկարություններից։ Քրիստոնեական հավատքը մեզ սովորեցնում է տարբերել անձը և առաքելությունը․ մարդը կարող է սայթաքել, բայց Աստծուց վստահված ծառայությունը դրանով չի վերանում։ Եկեղեցին կանգնած է ոչ թե մարդկային անսխալականության, այլ ապաշխարության, ճշմարտության և ողորմության վրա։ Երբ այսօր տեսնում ենք կալանավորված կամ հարցաքննվող հոգևորականների, ինչպես նաև տարբեր մեղադրանքներ՝ այդ թվում՝ չապացուցված կամ քաղաքական համատեքստում հնչեցվող, Եկեղեցու հակազդեցությունը չի կարող լինել ոչ վրեժխնդրությունը, ոչ էլ աղմուկը։ Նրա ուժը այլ տեղ է՝ հոգևոր արժանապատվության պահպանման, իրավական արդար ընթացքի պահանջի և ճշմարտության հանդեպ անդրդվելի վկայության մեջ։ Եթե նույնիսկ իշխանությունները չեն կանգնում Սահմանադրության առջև, Եկեղեցին կանգնում է Ավետարանի առջև, և դա է նրա բարոյական առավելությունը։

Եկեղեցին չի արդարացնում մեղքը, բայց նաև չի զոհաբերում մարդուն քաղաքական կամ հասարակական շահերին։ Նա շարունակում է աղոթել թե՛ հալածվողների, թե՛ հալածողների համար՝ հիշեցնելով, որ վերջին խոսքը ոչ թե ուժինն է, այլ Աստծունը։ Այդ լռությամբ, համբերությամբ և ճշմարտությանը հավատարիմ մնալով է, որ Եկեղեցին իրականում հակազդում է՝ առանց դավաճանելու իր քրիստոնեական ինքնությանը։